Μια ιστορική αμυντική συμφωνία υπέγραψαν στη Νέα Υόρκη την Τρίτη οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για την ασφάλεια στην Αρκτική. Η τριμερής συμφωνία έρχεται να εκτονώσει την ένταση μηνών που είχε προκληθεί στην περιοχή μετά τις επανειλημμένες απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για εξαγορά ή ανάληψη ελέγχου της αυτοδιοικούμενης δανικής επικράτειας. Το νέο κείμενο συμπληρώνει το ιστορικό αμυντικό σύμφωνο του 1951 ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Δανία, επανακαθορίζοντας τις γεωστρατηγικές ισορροπίες στον παγωμένο Βορρά. Η αμυντική συμφωνία αναμένεται να διαμορφώσει εκ νέου την ισορροπία δυνάμεων στην Αρκτική τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ υπέγραψε ιστορική συμφωνία για τη Γροιλανδία
Δύο νέες βάσεις και πλήρης πρόσβαση στη Γροιλανδία
Στο επίκεντρο της συμφωνίας βρίσκεται η σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί. Το κείμενο δίνει το πράσινο φως στην Ουάσιγκτον για τη δημιουργία δύο νέων στρατιωτικών βάσεων, μίας στο Ναρσαρσουάκ στη νότια Γροιλανδία και μίας στο Μέστερσβιχ στην ανατολική ακτή. Παράλληλα προβλέπεται η επέκταση της Διαστημικής Βάσης Πιτούφικ, η οποία αποτελεί σήμερα τη μοναδική ενεργή αμερικανική βάση στην περιοχή. Η συμφωνία παραχωρεί εκτεταμένα δικαιώματα στις αμερικανικές δυνάμεις, καθώς αεροσκάφη και πλοία των ΗΠΑ αποκτούν δικαίωμα υπερπτήσεων, προσγείωσης και υποθαλάσσιας διέλευσης σε ολόκληρη την επικράτεια της Γροιλανδίας, συμπεριλαμβανομένων και των χωρικών της υδάτων. Το επίσημο κείμενο δεν προσδιορίζει τον αριθμό των στρατευμάτων που θα αναπτυχθούν ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, αφήνοντας ευελιξία για τις μελλοντικές κινήσεις του Πενταγώνου στο νησί.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ και το ενδεχόμενο ανεξαρτησίας
Η συμφωνία συνδέεται στενά και με τον ρόλο του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Οι τρεις πλευρές εκφράζουν στήριξη για μια πιο δυναμική παρουσία της Συμμαχίας στην Αρκτική, με τη Δανία να δεσμεύεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη δική της αμυντική παρουσία εκεί. Το κείμενο λαμβάνει υπόψη και το ενδεχόμενο μελλοντικής ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας από τη Δανία, προβλέποντας ότι σε μια τέτοια περίπτωση η Κοπεγχάγη και το Νουούκ θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το νέο κράτος θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ, υποβάλλοντας αίτηση ένταξης εφόσον χρειαστεί. Τίθεται παράλληλα σαφής γεωπολιτικός φραγμός, καθώς απαγορεύεται ρητά η μόνιμη στρατιωτική παρουσία οποιασδήποτε χώρας εκτός ΝΑΤΟ στο έδαφος της Γροιλανδίας.
Αυτοδιάθεση και οικονομικό «μπλόκο» σε τρίτους
Παρά την ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία, η συμφωνία τονίζει ότι σέβεται το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση. Οι αμερικανικές δυνάμεις υποχρεούνται να ενεργούν με τρόπο που σέβεται την τοπική κοινωνία και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής των κατοίκων του νησιού. Στον οικονομικό τομέα, το κείμενο δεν κάνει καμία αναφορά σε αμερικανικές επενδύσεις ή συμφέροντα στον μεταλλευτικό κλάδο της Γροιλανδίας, ο οποίος θεωρείται ιδιαίτερα πλούσιος σε φυσικούς πόρους. Ωστόσο υψώνει τείχος προστασίας απέναντι σε εξωτερικές επιρροές, απαγορεύοντας σε επενδυτές εκτός ΝΑΤΟ, εταίρων της Συμμαχίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσουν τον έλεγχο ή σημαντική επιρροή σε ευαίσθητους τομείς της Γροιλανδίας. Η ίδια η Γροιλανδία θα διατηρεί τον έλεγχο των επενδύσεων, ώστε να διασφαλίζεται η εφαρμογή των νέων κανόνων στην πράξη.
Τι ακολουθεί
Η συμφωνία πάντως δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ. Για να εφαρμοστεί πλήρως, θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας όσο και από το κοινοβούλιο της Δανίας, χωρίς προς το παρόν να έχει προσδιοριστεί πότε θα ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία. Μέχρι τότε, η τριμερής συμφωνία παραμένει το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα κινηθούν οι επόμενες αποφάσεις για την αμυντική αρχιτεκτονική της Αρκτικής, μιας περιοχής με αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία.
