Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία υπέγραψαν στη Νέα Υόρκη τη συμφωνία ασφαλείας που φιλοδοξεί να τερματίσει την ένταση των τελευταίων μηνών γύρω από το αυτοδιοικούμενο αρκτικό νησί. Η συμφωνία έρχεται έπειτα από τις επανειλημμένες δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε εκφράσει την πρόθεση να θέσει τη Γροιλανδία υπό αμερικανικό έλεγχο. Το κείμενο συμπληρώνει το αμερικανοδανέζικο σύμφωνο άμυνας του 1951 και δημοσιεύθηκε από τη δανική κυβέρνηση. Η νέα συμφωνία ασφαλείας ρυθμίζει τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά ζητήματα που αφορούν το μέλλον του νησιού.
Διαβάστε επίσης: Η Γροιλανδία υπέγραψε ιστορική αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ
Νέες αμερικανικές βάσεις και ρόλος του ΝΑΤΟ
Σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας ασφαλείας, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν το δικαίωμα να δημιουργήσουν δύο νέες στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία, μία στο Ναρσαρσουάκ στη νότια πλευρά του νησιού και μία στο Μόρστερσβιγκ στην ανατολική ακτή. Παράλληλα, προβλέπεται επέκταση της υπάρχουσας αμερικανικής βάσης Pituffik Space Base, η οποία αποτελεί σήμερα τη μοναδική ενεργή αμερικανική εγκατάσταση στο νησί. Τα αμερικανικά αεροσκάφη και πλοία αποκτούν δικαιώματα διέλευσης από τον εναέριο χώρο της Γροιλανδίας, ενώ εξασφαλίζονται δικαιώματα προσγείωσης και υποθαλάσσιας διέλευσης για τα αμερικανικά υποβρύχια σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων. Ωστόσο, η συμφωνία δεν καθορίζει ούτε τον αριθμό των στρατευμάτων που θα σταθμεύσουν στο νησί ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Το κείμενο εκφράζει επίσης στήριξη σε μια ισχυρότερη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, με τη Δανία να δεσμεύεται να ενισχύσει τη δική της αμυντική παρουσία στην περιοχή. Σε περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει κάποτε την ανεξαρτησία της, η Δανία και η Γροιλανδία θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το νέο κράτος θα παραμείνει μέλος της Συμμαχίας, υποβάλλοντας αίτηση ένταξης εφόσον χρειαστεί. Η συμφωνία θέτει επίσης σαφές όριο, καθώς κράτη που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ δεν θα επιτρέπεται να διατηρούν μόνιμη στρατιωτική παρουσία στο νησί.
Δικαιώματα της Γροιλανδίας και οικονομικές ρήτρες
Στο κείμενο της συμφωνίας τονίζεται ότι σέβεται το δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να ενεργούν με τρόπο που σέβεται την κοινωνία του νησιού και τον τρόπο ζωής των κατοίκων του. Πέρα από το στρατιωτικό σκέλος, η συμφωνία περιλαμβάνει και οικονομικές ρήτρες που αφορούν τον τομέα των ορυχείων και των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας, χωρίς ωστόσο να θίγει τα υφιστάμενα αμερικανικά συμφέροντα και τις επενδύσεις στον κλάδο. Απαγορεύεται ρητά σε επενδυτές από χώρες εκτός ΝΑΤΟ, εκτός των εταίρων της Συμμαχίας ή εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτούν έλεγχο ή σημαντική επιρροή σε ευαίσθητους τομείς της οικονομίας του νησιού. Η ίδια η Γροιλανδία θα είναι αρμόδια να ελέγχει τις ξένες επενδύσεις, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση αυτών των κανόνων.
Η υπογραφή της συμφωνίας ασφαλείας έρχεται να αποσαφηνίσει ένα ζήτημα που είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία τόσο στην Κοπεγχάγη όσο και στο Νουούκ, καθώς οι δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς για πιθανή προσάρτηση της Γροιλανδίας είχαν δημιουργήσει διπλωματική τριβή ανάμεσα σε δύο σύμμαχες χώρες. Με το νέο κείμενο, η Ουάσιγκτον αποκτά διευρυμένη στρατιωτική πρόσβαση στην Αρκτική χωρίς να αμφισβητεί επισήμως την κυριαρχία της Δανίας επί του νησιού, κάτι που λειτουργεί ως συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Τι ακολουθεί
Για να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία που υπογράφηκε στη Νέα Υόρκη, θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας όσο και από το δανικό κοινοβούλιο. Δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη χρονικά πότε θα ξεκινήσει η σχετική κοινοβουλευτική διαδικασία σε καμία από τις δύο χώρες, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για το πότε ακριβώς θα εφαρμοστούν στην πράξη οι πρόνοιες της συμφωνίας ασφαλείας.
