Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, συναντήθηκε την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Στη διάρκεια της συνάντησης ο Ιρανός υπουργός παρουσίασε στην αμερικανική πλευρά τους όρους της Τεχεράνης για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος. Η επαφή διήρκεσε περίπου τρεις ώρες, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, και έρχεται σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής κινητικότητας ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.
Οι όροι της Τεχεράνης για τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRIB, ο Αραγτσί έθεσε στον Γουίτκοφ τρεις συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να προχωρήσει η Τεχεράνη στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η πρώτη αφορά την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ. Η δεύτερη προϋπόθεση είναι η άμεση αποδέσμευση όλων των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Η τρίτη αφορά τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα της λεγόμενης «αντίστασης», όπως αποκαλεί το ιρανικό καθεστώς το δίκτυο συμμάχων του στην περιοχή.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διεθνούς ναυσιπλοΐας, καθώς μέσα από αυτά διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου. Οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς λειτουργίας τους επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές αγορές, γεγονός που εξηγεί γιατί το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης στη Νέα Υόρκη. Η συνάντηση Αραγτσί–Γουίτκοφ πραγματοποιήθηκε παράλληλα με τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όπου βρέθηκαν εκπρόσωποι δεκάδων χωρών.
Η αισιοδοξία του Τραμπ και οι προειδοποιήσεις για τα πυρηνικά
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναφέρθηκε στη συνάντηση χαρακτηρίζοντάς την «πολύ καλή» και επισημαίνοντας ότι έχει προγραμματιστεί και δεύτερη επαφή «στο πολύ κοντινό μέλλον». Μιλώντας μετά τη συνάντησή του με τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την προοπτική συμφωνίας. «Θεωρώ πως θα επιτευχθεί διευθέτηση» με το Ιράν, δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως οι Ιρανοί «θέλουν να συνομιλήσουν μαζί μας» και ότι οι επαφές συνεχίζονται σε καθημερινή βάση.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε σαφή όρια στις διαπραγματεύσεις. «Δεν μπορούμε να τους επιτρέψουμε να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η Τεχεράνη το κατανοεί αυτό. Στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ο Τραμπ κάλεσε τους παγκόσμιους ηγέτες να παραμείνουν «ενωμένοι στην άσκηση πίεσης στο Ιράν», ενώ περιέγραψε το ιρανικό καθεστώς ως «αδύναμο και απελπισμένο», λέγοντας πως «μεγάλες αλλαγές μπορεί να συμβούν γρήγορα». Ο ίδιος ανέφερε ότι πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε μια συμφωνία με την Τεχεράνη και στο να οδηγήσει το Ιράν «στην κόλαση».
Τι ακολουθεί
Με δεδομένο ότι μια δεύτερη συνάντηση μεταξύ Αραγτσί και Γουίτκοφ έχει ήδη προγραμματιστεί, οι διπλωματικές επαφές αναμένεται να συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες. Ο Τραμπ εκτίμησε ότι θεωρεί πιθανή την επίτευξη συμφωνίας αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, δίνοντας ένα χρονικό πλαίσιο στις εξελίξεις. Μέχρι τότε, οι όροι που έθεσε η Τεχεράνη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ παραμένουν στο τραπέζι, με την αμερικανική πλευρά να μην έχει ανακοινώσει δημόσια την απάντησή της σε αυτούς.
