Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για χιλιάδες οφειλέτες που κινδύνευαν να χάσουν ολόκληρη την περιουσία τους, καθώς ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών αποκτά πλέον τη δυνατότητα να προστατεύει την πρώτη κατοικία από πλειστηριασμό. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έθεσε σε πλήρη λειτουργία τη νέα ρύθμιση από τις 21 Σεπτεμβρίου, μέσω της πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Για πρώτη φορά, όσοι διαθέτουν εκτός από το σπίτι τους και άλλο ακίνητο, όπως εξοχικό, οικόπεδο ή κτήμα στο χωριό, μπορούν να τα διαχωρίσουν και να διασώσουν την κύρια κατοικία τους από τη ρευστοποίηση.
Πώς λειτουργεί η προστασία της πρώτης κατοικίας
Η νέα δυνατότητα είναι διαθέσιμη μέσω της πλατφόρμας www.keyd.gov.gr ή μέσω του Gov.gr, στη διαδρομή «Περιουσία και φορολογία – Διαχείριση οφειλών – Εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών». Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε στη Βουλή ότι «ο εξωδικαστικός μηχανισμός μετατρέπεται σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας». Πέρα από τη θωράκιση του σπιτιού απέναντι σε ενδεχόμενο πλειστηριασμό, ο οφειλέτης που επιλέξει αυτή τη λύση μπορεί να πετύχει μεγαλύτερη διαγραφή οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις σε σχέση με όσα προσέφερε μέχρι τώρα η πλατφόρμα.
Το αντάλλαγμα για τον οφειλέτη είναι η συναίνεση που δίνει προς τους πιστωτές του, ώστε να προχωρήσει η ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του μέσω απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού. Η λογική πίσω από αυτή την επιλογή είναι ξεκάθαρη: αντί ο οφειλέτης να κινδυνεύει να χάσει το σύνολο της περιουσίας του στο πρώτο πρόβλημα αποπληρωμής της ρύθμισης, εξασφαλίζει εκ των προτέρων ότι η κύρια κατοικία του παραμένει προστατευμένη. Στην πράξη, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «δίνεις ακίνητο, σώζεις το σπίτι» – ο οφειλέτης διαχωρίζει την κύρια κατοικία από τα υπόλοιπα ακίνητα, με αποτέλεσμα το υπόλοιπο της οφειλής να περιορίζεται αυτόματα στην αξία του σπιτιού που διατηρεί, ή και χαμηλότερα.
Το παράδειγμα που δίνεται είναι αποκαλυπτικό για το πώς λειτουργεί στην πράξη ο μηχανισμός. Αν ένας οφειλέτης υποβάλει σήμερα αίτηση στον Εξωδικαστικό με ληξιπρόθεσμα χρέη ύψους 500.000 ευρώ, διαθέτοντας παράλληλα κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και λοιπά ακίνητα αξίας επίσης 200.000 ευρώ, η συνήθης πρόταση του μηχανισμού του παρέχει περίοδο αποπληρωμής έως 35 έτη, με ρύθμιση που μπορεί να φτάσει τις 420 δόσεις ανάλογα με το εισόδημά του. Παράλληλα, η οφειλή περιορίζεται με βάση την αξία της συνολικής περιουσίας του, γεγονός που στο συγκεκριμένο παράδειγμα σημαίνει «κούρεμα» χρέους κατά 100.000 ευρώ, αφού ο οφειλέτης διαθέτει ακίνητα συνολικής αξίας 400.000 ευρώ.
Δύο εναλλακτικές λύσεις για τους οφειλέτες
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μεγαλύτερη μείωση οφειλής πέρα από το όριο της περιουσίας δεν επιτρέπεται. Διαγραφή χρέους δεν δίνεται όταν η περιουσία του οφειλέτη υπερβαίνει το ύψος της οφειλής του. Αντίθετα, όταν η περιουσία δεν επαρκεί για να καλύψει τα οφειλόμενα ποσά, όπως συμβαίνει στο παραπάνω παράδειγμα, το χρέος «κουρεύεται» υπέρ του οφειλέτη, αλλά μόνο μέχρι το ύψος της περιουσίας που διατηρεί, χωρίς να μπορεί να μειωθεί περισσότερο.
Στην πράξη, οι οφειλέτες που διαθέτουν περισσότερα από ένα ακίνητα δεν θα βλέπουν πλέον μία μόνο πρόταση ρύθμισης στην οθόνη τους, αλλά δύο εναλλακτικές διαδρομές αποπληρωμής. Θα μπορούν έτσι να επιλέξουν ανάμεσα στη συνήθη ρύθμιση, που κρατά το σύνολο της περιουσίας τους αλλά με μεγαλύτερο ρίσκο σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής, και στη νέα λύση που διαχωρίζει και προστατεύει την πρώτη κατοικία, με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων. Η επιλογή εξαρτάται από τις οικονομικές δυνατότητες και τις ανάγκες κάθε οφειλέτη, καθώς η μία λύση δίνει μεγαλύτερη «ανάσα» χρόνου, ενώ η άλλη προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια για το σπίτι.
Η αναβάθμιση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας αποτελεί σημαντική αλλαγή για χιλιάδες ελληνικές οικογένειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με ληξιπρόθεσμα χρέη. Η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία δίνει πλέον στους οφειλέτες ένα επιπλέον εργαλείο ασφάλειας, χωρίς να τους στερεί τη δυνατότητα ρύθμισης του συνόλου των χρεών τους μέσω της πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
