Η ελληνική κυβέρνηση επεξεργάζεται νέο πακέτο ενεργειακής στήριξης έως 200 εκατομμύρια ευρώ και ανοίγει διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες για ενδεχόμενη μείωση ΕΦΚ καυσίμων ενόψει του χειμώνα. Το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο τραπέζι του Eurogroup και του Ecofin, με την Αθήνα να ζητά δημοσιονομική εξαίρεση προκειμένου να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να κριθούν από την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου τις επόμενες εβδομάδες, με το οικονομικό επιτελείο να έχει ήδη προγραμματίσει δύο διαδοχικά κύματα ανακοινώσεων.
Διαβάστε επίσης: Η κρίση των τουρκικών funds απειλεί 455.000 επενδυτές
Το σχέδιο των 200 εκατ. ευρώ και τα δύο σενάρια
Το νέο πακέτο θα προστεθεί στα περίπου 800 εκατομμύρια ευρώ μέτρων που έχουν ήδη ενεργοποιηθεί από την κυβέρνηση, χωρίς όμως το τελικό ύψος της νέας παρέμβασης να έχει κλειδώσει ακόμη. Οι παρεμβάσεις για τα καύσιμα κίνησης θα ανακοινωθούν στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ οι αποφάσεις για το πετρέλαιο θέρμανσης θα γνωστοποιηθούν στις 14 Οκτωβρίου. Η καθυστέρηση αποτελεί μέρος συγκεκριμένης στρατηγικής, καθώς η Αθήνα περιμένει να διαφανεί η κατεύθυνση της διεθνούς αγοράς πετρελαίου πριν δεσμευτεί σε συγκεκριμένα ποσά. Παράλληλα παρακολουθεί στενά τις κινήσεις του Εμανουέλ Μακρόν και του επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, με στόχο μια συντονισμένη απόφαση των G7 για απελευθέρωση ποσοτήτων από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει δύο σενάρια που θα καθορίσουν το ύψος και τη μορφή της στήριξης. Στο ευνοϊκό σενάριο, οι διεθνείς τιμές αποκλιμακώνονται και περιορισμένες κρατικές παρεμβάσεις σε συνδυασμό με τη συνεισφορά των διυλιστηρίων επαρκούν για αισθητή μείωση της τιμής στην αντλία. Στο δυσμενές σενάριο, νέο ράλι στις διεθνείς τιμές θα αύξανε απότομα τις ανάγκες στήριξης, θα στένευε τα δημοσιονομικά περιθώρια και θα ανάγκαζε την κυβέρνηση να επιλέξει ποια καύσιμα και ποιες κατηγορίες καταναλωτών θα προστατεύσει κατά προτεραιότητα.
Το δημοσιονομικό παράδοξο πίσω από την καθυστέρηση
Πίσω από την καθυστέρηση κρύβεται ένα ασυνήθιστο δημοσιονομικό παράδοξο, όπως περιγράφουν αρμόδιες πηγές. Η Ελλάδα διαθέτει χρήματα, ωστόσο δεν διαθέτει τον αντίστοιχο δημοσιονομικό χώρο για να τα δαπανήσει ελεύθερα, καθώς δεσμεύεται από τις ευρωπαϊκές οροφές καθαρών δαπανών. Στο οικονομικό επιτελείο σχεδιάζουν τα πλεονάσματα να μην παραμείνουν αδρανή στην Τράπεζα της Ελλάδος περιμένοντας την επόμενη αποπληρωμή χρέους, αλλά να αξιοποιηθούν για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Προς το παρόν δεν σχεδιάζεται νέα κίνηση πρόωρης αποπληρωμής χρέους, καθώς η διατήρηση ρευστών εφεδρειών κρίνεται προτιμότερη όσο παραμένει άγνωστη η διάρκεια της ενεργειακής κρίσης.
Οι αναβαθμίσεις που ενισχύουν τα περιθώρια της κυβέρνησης
Η διαπραγμάτευση για τον ΕΦΚ καυσίμων γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία λαμβάνει θετικά μηνύματα από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Μέσα στον Σεπτέμβριο, η Moody’s, η DBRS και η Scope αναβάθμισαν το αξιόχρεο ή τις προοπτικές της Ελλάδας, επικαλούμενοι τη βελτίωση του αναπτυξιακού μοντέλου της χώρας μέσω επενδύσεων και εξαγωγών. Η Moody’s ανέβασε στις 18 Σεπτεμβρίου τις προοπτικές σε θετικές από σταθερές, διατηρώντας την επενδυτική βαθμίδα Baa1, και σημείωσε ότι σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης των επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ μετά το 2020 προήλθαν από ιδιωτικές επενδύσεις και όχι αποκλειστικά από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο αμερικανικός οίκος επεσήμανε επίσης ότι οι Ξένες Άμεσες Επενδύσεις στην Ελλάδα έφτασαν σε επίπεδο ρεκόρ 12,8 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2025, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, αφορώντας πλέον λιγότερο τον κλάδο του real estate απ’ ό,τι παλαιότερα. Η συμβολή των μεγαλύτερων επιχειρήσεων με πάνω από 50 εργαζομένους στο ελληνικό ΑΕΠ έχει ανέβει στο 60% το 2024 από 45% το 2009, κάτι που η Moody’s θεωρεί θετικό, καθώς οι μεγαλύτερες εταιρείες έχουν καλύτερη πρόσβαση σε τεχνολογία, δεξιότητες και ξένες αγορές. Ο οίκος εκτιμά τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας στο 1,5%, με πιθανότητα να ξεπεράσει τις τρέχουσες προβλέψεις.
Τι ακολουθεί τις επόμενες εβδομάδες
Οι δύο ημερομηνίες-κλειδιά παραμένουν η 30ή Σεπτεμβρίου, όταν αναμένονται οι ανακοινώσεις για τα καύσιμα κίνησης, και η 14η Οκτωβρίου, όταν θα οριστικοποιηθούν τα μέτρα για το πετρέλαιο θέρμανσης. Παράλληλα συνεχίζεται η διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες για ενδεχόμενη ευελιξία στον ΕΦΚ, με την Αθήνα να επιδιώκει δημοσιονομική εξαίρεση από τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Η κυβέρνηση παρακολουθεί επίσης τις διεργασίες σε επίπεδο G7 για τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, καθώς μια συντονισμένη διεθνής κίνηση θα μπορούσε να περιορίσει τις τιμές πριν χρειαστεί η Αθήνα να προχωρήσει σε μεγαλύτερες εθνικές δαπάνες.
