Ένα δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης καταδίκασε τον Τούρκο κωμικό Ντενίζ Γκεκτάς σε φυλάκιση 19 μηνών για «εξύβριση του προέδρου» Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο 32χρονος stand-up κωμικός αφέθηκε ελεύθερος μετά από τρίμηνη προσωρινή κράτηση, εν αναμονή της εκδίκασης της έφεσής του. Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μπαράζ διώξεων που έχει πλήξει καλλιτέχνες, δημοσιογράφους και ακτιβιστές στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια.
Η καταδίκη και οι κατηγορίες
Ο Ντενίζ Γκεκτάς, γνωστός για το σαρκαστικό του χιούμορ και την καυστική πολιτική σάτιρα, αθωώθηκε για την κατηγορία του «εγκωμιασμού εγκλήματος», ωστόσο καταδικάστηκε για «εξύβριση του προέδρου και προσβολή θρησκευτικών αξιών». Στο κατηγορητήριο περιλαμβανόταν η χρήση εκ μέρους του του όρου «δικτάτορας» αναφορικά με τον Τούρκο πρόεδρο. Ο κωμικός είχε παραμείνει υπό προσωρινή κράτηση για τρεις μήνες πριν αφεθεί ελεύθερος μέχρι την εκδίκαση της έφεσής του.
Απολογούμενος ενώπιον του δικαστηρίου, υπερασπίστηκε το αστείο του υποστηρίζοντας ότι «δεν υπάρχει κανένα εγκληματικό στοιχείο στην πλάκα αυτή για τους δικτάτορες» και ότι «δικτάτορας δεν είναι βρισιά, είναι πολιτικός χαρακτηρισμός». Σημείωσε ότι ο Ερντογάν «είναι πρόεδρος και ηγέτης του κυβερνώντος κόμματος, που κυβερνά τη χώρα εδώ και 25 χρόνια» και τόνισε ότι μια εκπομπή πολιτικής κωμωδίας στην οποία δεν θα αναφερόταν ποτέ το όνομά του «δεν θα είχε ειλικρίνεια ούτε καμία σχέση με την πραγματικότητα». Γεννημένος στην Άγκυρα, ο Γκεκτάς ξεκίνησε την καριέρα του το 2019 στο κλαμπ TuzBiber της Κωνσταντινούπολης και έκτοτε έχει εμφανιστεί σε αίθουσες σε ολόκληρη την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αντιδράσεις στην αίθουσα του δικαστηρίου
Χαμογελαστός και μαχητικός, ο κωμικός προκάλεσε εκρήξεις γέλιου στην αίθουσα υπερασπιζόμενος τον εαυτό του και παρέμεινε ακλόνητος στις θέσεις του. Δήλωσε ότι «οι νόμοι που προστατεύουν την ελευθερία της έκφρασης δεν έχουν αλλάξει», αλλά «σήμερα, ένας κωμικός βρίσκεται σε ένα κελί» και ότι «αυτό που έχει αλλάξει είναι μία εξουσία όλο και πιο εύθραυστη, που δεν αντέχει το αστείο». Σχολιάζοντας την τρίμηνη κράτησή του, ανέφερε με χιούμορ ότι σταμάτησε να καπνίζει, άρα θα προσθέσει σε κάθε περίπτωση τρεις μήνες στο τέλος της ζωής του, δήλωση που καταχειροκροτήθηκε από το ακροατήριο.
Στη δικαστική αίθουσα βρέθηκαν κωμικοί που εμφανίζονται στο TuzBiber, καθώς και Ολλανδοί και Αμερικανοί δημοσιογράφοι. Ανάμεσά τους, ο 22χρονος stand-up κωμικός Φατίχ Γιλμάζ από την Αλάνια, ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του πριν από έναν χρόνο, δήλωσε ότι δεν φοβάται να συνεχίσει το stand-up μετά τη σύλληψη του Γκεκτάς, κάτι που τον έκανε υπερήφανο, προσθέτοντας ότι η σθεναρότητα του συναδέλφου του και ο τρόπος με τον οποίο συνεχίζει να κάνει αστεία από το κελί του, του δίνουν δύναμη.
Ένα ευρύτερο μπαράζ διώξεων
Η υπόθεση του Γκεκτάς δεν είναι μεμονωμένη. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν διωχθεί τα τελευταία χρόνια στην Τουρκία, κυρίως για «εξύβριση του προέδρου», σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και για αναρτήσεις που είχαν γίνει στα social media πριν από χρόνια. Σύμφωνα με τον κωμικό, η εκστρατεία αυτή ενορχηστρώνεται από την τουρκική κυβέρνηση και στοχεύει πολιτικούς, καλλιτέχνες, μουσικούς, δημοσιογράφους και ακτιβιστές. Απολογούμενος, υποστήριξε ότι το κατηγορητήριο εναντίον του στηρίζεται στην ιδέα της προστασίας των ηθικών θεμελίων και των αξιών, ωστόσο, όπως τόνισε, το χιούμορ αποτελεί διαχρονικό στοιχείο της κουλτούρας της περιοχής και δεν θα έπρεπε να υπάρχει χώρος για λογοκρισία, απαγορεύσεις ή κράτηση για τους καλλιτέχνες που ανεβαίνουν στη σκηνή.
Η δικαστική διαδικασία αναμένεται να συνεχιστεί στον δεύτερο βαθμό, καθώς ο Γκεκτάς παραμένει ελεύθερος μέχρι την εκδίκαση της έφεσής του.
