Το σχέδιο διαδοχής παραμένει μεγάλη πρόκληση για τις ελληνικές οικογενειακές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία του EY Entrepreneurship Barometer Greece 2025. Η έρευνα δείχνει ότι το 59% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν ήταν οικογενειακές, ενώ μόλις το 31% από αυτές διέθετε επίσημο σχέδιο διαδοχής. Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Koubaras Ltd, Θεόδωρος Κρίντας, αναλύει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ζήτημα αυτό στην Ελλάδα. Το θέμα αφορά τη μετάβαση της διοίκησης, την ιδιοκτησία και τις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας.
Διαβάστε επίσης: Άγιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης: Ποιος ήταν ο πολιούχος των Αθηνών
Σχέδιο διαδοχής έχει μόνο το 31% των επιχειρήσεων
Σύμφωνα με το EY Entrepreneurship Barometer Greece 2025, ανάμεσα στις βασικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές οικογενειακές επιχειρήσεις αναδείχθηκαν ο σχεδιασμός της διαδοχής και της μετάβασης μεταξύ των γενεών, με ποσοστό 45%, καθώς και η εξισορρόπηση οικογενειακών και επιχειρηματικών συμφερόντων, με 42%. Μόλις το 31% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα είχε καταρτίσει επίσημο σχέδιο διαδοχής. Το 16% διαχειριζόταν το θέμα κυρίως μέσα από άτυπες οικογενειακές συζητήσεις, ποσοστό μικρότερο από το 31% που καταγράφηκε στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που εξετάστηκαν. Το 33% των επιχειρήσεων δεν είχε αντιμετωπίσει ακόμη το ζήτημα, ενώ μόλις το 3% είχε αναζητήσει τη συνδρομή εξωτερικών συμβούλων.
Αντίστοιχα ευρήματα καταγράφηκαν και στην ελληνική έκδοση της Family Business Survey της PwC το 2021, όπου μόνο το 24% των επιχειρήσεων δήλωνε ότι διέθετε ισχυρό και καταγεγραμμένο σχέδιο διαδοχής, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 9% που είχε καταγραφεί στην έρευνα του 2018. Η αύξηση αυτή δείχνει ότι το θέμα αρχίζει να μπαίνει σταδιακά στην ατζέντα των επιχειρήσεων, ωστόσο το ποσοστό παραμένει χαμηλό σε σχέση με τις ανάγκες που δημιουργεί η γήρανση των ιδρυτικών στελεχών.
Οι τρεις προκλήσεις που εντοπίζει ο Θεόδωρος Κρίντας
Ο Θεόδωρος Κρίντας, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Koubaras Ltd, επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τρεις βασικές προκλήσεις που δυσκολεύουν τον σχεδιασμό της διαδοχής στην Ελλάδα. Η πρώτη συνδέεται με τη δημογραφική συρρίκνωση: καθώς οι οικογένειες μικραίνουν, περιορίζεται και ο αριθμός των πιθανών διαδόχων, με αποτέλεσμα το κρίσιμο ζήτημα να μην είναι μόνο αν υπάρχει επόμενη γενιά, αλλά αν υπάρχει άνθρωπος που θέλει και μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της επιχείρησης. Η δεύτερη πρόκληση είναι η καθυστερημένη προετοιμασία, καθώς πολλοί επιχειρηματίες ασχολούνται με το θέμα μόνο όταν πλησιάζει η αποχώρησή τους ή όταν προκύψει κάποιο έκτακτο γεγονός, απευθυνόμενοι χωριστά σε μέλη της οικογένειας, στον λογιστή ή στον δικηγόρο, χωρίς ωστόσο να καλύπτεται ολόκληρη η διαδικασία.
Η τρίτη πρόκληση, όπως αναφέρει ο Θεόδωρος Κρίντας, αφορά τα στερεότυπα του ίδιου του ιδρυτή σχετικά με το ποιος «ταιριάζει» να αναλάβει τα ηνία της επιχείρησης. Η ηλικία, το φύλο, οι σπουδές, η προϋπηρεσία ή η μέχρι τώρα σχέση με την επιχείρηση δεν αρκούν από μόνα τους ως κριτήρια επιλογής ή αποκλεισμού ενός διαδόχου. Τα δύο βασικά κριτήρια, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να είναι η θέληση και η ικανότητα του υποψηφίου να ασκήσει τον συγκεκριμένο ρόλο, καθώς η συγγένεια από μόνη της δεν απαντά στο αν ο διάδοχος διαθέτει διοικητική ικανότητα, γνώση της επιχείρησης και την εμπιστοσύνη των ανθρώπων της.
Σύμφωνα με τον Θεόδωρο Κρίντα, δεν υπάρχει μία προκαθορισμένη ηλικία του ιδρυτή ούτε μια κοινή διάρκεια της διαδικασίας για όλες τις επιχειρήσεις. Η κατάρτιση ενός σχεδίου διαδοχής πρέπει να ξεκινά όσο το δυνατόν πιο έγκαιρα, ώστε η μετάβαση της διοίκησης, η μεταβίβαση της ιδιοκτησίας και η διαχείριση της περιουσίας να σχεδιάζονται με ψυχραιμία και όχι υπό την πίεση ενός έκτακτου γεγονότος.
