Ο υπουργός Πετρελαίου του Ιράν, Μόχσεν Πακνετζάντ, παραιτήθηκε την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, όπως ανακοίνωσε το γραφείο του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, τη στιγμή που η οικονομική πίεση των ΗΠΑ στην Τεχεράνη παραμένει ασφυκτική. Στη θέση του διορίστηκε με προεδρικό διάταγμα ο Χαμίντ Μποβάρντ, διευθύνων σύμβουλος της κρατικής Εθνικής Ιρανικής Εταιρείας Πετρελαίου. Η αλλαγή έρχεται επτά μήνες μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, ο οποίος έχει επιβαρύνει βαριά την ιρανική οικονομία. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης δεν έδωσαν καμία επίσημη εξήγηση για την αιτία της παραίτησης.
Αλλαγή στην ηγεσία του πετρελαίου με διορισμό του Μποβάρντ
Ο Μόχσεν Πακνετζάντ κατείχε τη θέση του υπουργού Πετρελαίου του Ιράν από τον Αύγουστο του 2024, εκπροσωπώντας τη χώρα στον οργανισμό ΟΠΕΚ. Σύμφωνα με ανακοίνωση που μεταδόθηκε από το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο IRIB, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αποδέχθηκε την παραίτησή του και διόρισε στη θέση του τον Χαμίντ Μποβάρντ, μέχρι πρότινος διευθύνοντα σύμβουλο της κρατικής Εθνικής Ιρανικής Εταιρείας Πετρελαίου (NIOC). Ο Μποβάρντ αναλαμβάνει καθήκοντα υπηρεσιακού υπουργού με προεδρικό διάταγμα, χωρίς να έχει διευκρινιστεί αν πρόκειται για μόνιμο διάδοχο ή για μεταβατική λύση.
Λίγο πριν γίνει γνωστή η παραίτησή του, ο Πακνετζάντ είχε δηλώσει δημόσια ότι «τα έσοδα από το πετρέλαιο που έχουμε πουλήσει εξακολουθούν να εισρέουν και, αν θέλει ο Θεός, αυτό θα συνεχιστεί», μια δήλωση που απέκτησε ιδιαίτερο βάρος μετά την αποχώρησή του. Παράλληλα με την πολιτική αλλαγή στο υπουργείο, οι κάτοικοι του Ιράν βιώνουν καθημερινά σκηνές με μεγάλες ουρές στα πρατήρια καυσίμων, απόρροια των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην εγχώρια αγορά ενέργειας. Οι ελλείψεις αυτές έχουν μετατραπεί σε καθημερινότητα για την ιρανική κοινωνία, καθώς η πίεση στις υποδομές διανομής καυσίμων εντείνεται.
Διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ και αντικρουόμενες εκτιμήσεις στην Τεχεράνη
Η παραίτηση του υπουργού Πετρελαίου έρχεται ενώ το Ιράν εξετάζει την απάντηση της Ουάσινγκτον σε πρόταση επτά ημερών που κατέθεσε μέσω διαμεσολαβητών ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στη Νέα Υόρκη. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί ανέφερε ότι οι ΗΠΑ απέστειλαν τις δικές τους θέσεις επί του σχεδίου και ότι η αμερικανική απάντηση αξιολογείται αυτή τη στιγμή στο εσωτερικό της ιρανικής διοίκησης, πριν η Τεχεράνη διαβιβάσει την τελική της θέση. Ο ίδιος υπογράμμισε πάντως ότι το Ιράν διατηρεί την ετοιμότητά του και για «άλλα σενάρια», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης.
Στο εσωτερικό της ιρανικής πολιτικής σκηνής καταγράφονται αντικρουόμενες εκτιμήσεις για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Ο αντιπρόεδρος του κοινοβουλίου, Χαμίντ-Ρεζά Χατζί Μπαμπαΐ, παραδέχθηκε ότι οι συνομιλίες με την Ουάσινγκτον βρίσκονται σε εξέλιξη, εκφράζοντας όμως «έλλειψη εμπιστοσύνης» ως προς το αν θα οδηγήσουν σε συμφωνία. Ο βουλευτής Αλαεντίν Μπορουτζερντί αποκάλυψε ότι αμερικανικές προτάσεις μεταφέρθηκαν πρόσφατα μέσω του Κατάρ, χωρίς όμως να γνωρίζει τις λεπτομέρειές τους. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, διευκρίνισε ότι οι αμερικανικές προτάσεις επικεντρώνονται στο πυρηνικό ζήτημα και ότι το Ιράν έχει ήδη απαντήσει, απορρίπτοντας παράλληλα τον ισχυρισμό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον δεν γνωρίζει ποιος εκπροσωπεί το Ιράν στις συνομιλίες.
Σκληρότερη στάση εμφάνισε ο βουλευτής Εμπραχίμ Ρεζαΐ, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, ο οποίος τόνισε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να υποχωρήσει από τους όρους που έχει θέσει. «Οι Αμερικανοί πρέπει είτε να παραδοθούν στους διπλωμάτες μας είτε να παραδοθούν στους πυραύλους του Ιράν», ανέφερε χαρακτηριστικά, παρουσιάζοντας τη διπλωματία και τη στρατιωτική πίεση ως τις μόνες επιλογές που απομένουν στην αμερικανική πλευρά. Αντίθετα, ο εκπρόσωπος της ίδιας επιτροπής, Χασάν Γκασγκαβί, εκτίμησε ότι δεν υπάρχουν πλέον ανεπίλυτα ουσιαστικά ζητήματα που να απαιτούν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων, περιγράφοντας την παρούσα φάση ως «μετα-διαπραγματεύσεις» τόσο για τα Στενά του Ορμούζ όσο και για τους γενικότερους όρους.
Η ιρανική πλευρά αναμένεται να διαβιβάσει την τελική της θέση για το επταήμερο σχέδιο μόλις ολοκληρωθεί η εσωτερική αξιολόγηση της αμερικανικής απάντησης, ενώ το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο της διαμεσολαβητικής προσπάθειας. Παράλληλα, η αλλαγή στην ηγεσία του υπουργείου Πετρελαίου προστίθεται στις πιέσεις που δέχεται η ιρανική οικονομία, με τις ουρές στα πρατήρια καυσίμων να αποτυπώνουν το βάρος του επτάμηνου πολέμου στην καθημερινότητα των πολιτών.
