Η εικαστική έκθεση «Το αόρατο νήμα υφαίνει» ανοίγει τις πόρτες της στον παραδοσιακό οικισμό Αγάπη της Τήνου, φέρνοντας στο προσκήνιο την έννοια της φροντίδας ως πολιτιστική, κοινωνική και περιβαλλοντική αξία. Η έκθεση πραγματοποιείται από τις 9 έως τις 25 Οκτωβρίου και αξιοποιεί ιστορικά κτίρια του χωριού ως εκθεσιακούς χώρους. Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχέση μιας κοινότητας με τον τόπο της, μέσα από τα έργα σύγχρονων καλλιτεχνών. Συνώνυμη της τρυφερότητας, η φροντίδα ενυπάρχει σε κάθε χειρονομία προσφοράς, δημιουργεί δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους και τους συνδέει με τόπους και μέρη, σαν ένα αόρατο νήμα που τους ενώνει.
Η φιλοσοφία πίσω από το αόρατο νήμα υφαίνει
Στον πυρήνα της εκθεσιακής αφήγησης βρίσκεται η φροντίδα, μια έννοια που συνδέεται οργανικά με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων. Η θεωρητική βάση της έκθεσης αντλεί από το μυθιστόρημα του Ίταλο Καλβίνο, «Αόρατες Πόλεις», όπου ένας τόπος δεν ορίζεται από τα όριά του, αλλά από τις σχέσεις, τις αφηγήσεις και τα αόρατα δίκτυα που τον συγκροτούν. Με αυτό ως σημείο αναφοράς, η έκθεση διερευνά την ιστορική σχέση της κοινότητας του Αγάπι με τον τόπο της, αντιμετωπίζοντας τόσο το νησί της Τήνου όσο και το αγροτικό χωριό ως μία κιβωτό μνήμης. Η επιμελήτρια της έκθεσης, Ελένη Γλύνη, επεξηγεί στο σημείωμά της πως δεν είναι η ομοιότητα που ενώνει, αλλά η ένταση που κρατά τα πράγματα μαζί και συγχρόνως σε απόσταση. Όπως σημειώνει η ίδια, το νήμα είναι αόρατο όχι επειδή είναι κρυμμένο, αλλά επειδή δεν αποτελείται από ύλη, παρά μόνο από τις σχέσεις που υφαίνονται ανάμεσα σε ανθρώπους και τόπους.
Οι χώροι όπου φιλοξενείται η έκθεση έχουν τη δική τους αρχιτεκτονική και ιστορική βαρύτητα. Πρόκειται για το παλιό σχολείο του χωριού, τον νερόμυλο, τον περιστεριώνα στη λαγκαδιά και το ξωκλήσι της Αγίας Σοφίας. Κάθε ένα από αυτά τα κτίσματα κουβαλά, όπως τονίζεται στο εννοιολογικό πλαίσιο της έκθεσης, χρήσεις, ανθρώπινες παρουσίες, φθορά και μνήμη. Η επιλογή αυτών των σημείων δεν είναι τυχαία, καθώς καθένα αποτελεί κομμάτι της ιστορικής αφήγησης που επιχειρεί να αναδείξει το αόρατο νήμα υφαίνει μέσα από τον χώρο και τον χρόνο. Η διασπορά της έκθεσης σε πολλά διαφορετικά κτίσματα του οικισμού επιτρέπει στον επισκέπτη να διασχίσει το χωριό και να γνωρίσει τη δική του ιστορία μέσα από τη ματιά των καλλιτεχνών.
Οι καλλιτέχνες και το ευρύτερο πρόγραμμα της έκθεσης
Στην έκθεση συμμετέχουν οι καλλιτέχνες Δημήτρης Αναστασίου, Αλεξάνδρα Γρυπάρη, Γιάννης Ευθυμίου, Αλέκος Κυραρίνης, Κωνσταντίνος Λαδιανός, Αλέξανδρος Λάιος, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Λευτέρης Ναύτης, Αχιλλέας Παπακώστας, Νίκος Ποδιάς, Δημήτρης Σκαλκώτος και Μάρω Φασουλή, μαζί με έργα της ίδιας της επιμελήτριας, Ελένης Γλύνη. Κάθε καλλιτέχνης προσεγγίζει με τον δικό του τρόπο την έννοια της φροντίδας και της μνήμης, συνθέτοντας μια συνολική εικόνα για τη σχέση ανθρώπου και τόπου στις Κυκλάδες. Η συμμετοχή δώδεκα καλλιτεχνών, μαζί με την επιμελήτρια, δίνει στην έκθεση έναν συλλογικό χαρακτήρα, όπου κάθε έργο λειτουργεί σαν ξεχωριστό νήμα μέσα στο ευρύτερο υφάδι της αφήγησης.
Παράλληλα με την έκθεση, διοργανώνονται ερευνητικές, εκπαιδευτικές και γαστρονομικές δράσεις, καθώς και προβολές που πλαισιώνουν το καλλιτεχνικό πρότζεκτ. Το πρόγραμμα αυτό εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ανάδειξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού, συνδυάζοντας την τέχνη με τη βιωματική εμπειρία των επισκεπτών στον οικισμό Αγάπη. Οι παράλληλες δράσεις στοχεύουν να φέρουν τους επισκέπτες πιο κοντά στην καθημερινότητα και στις παραδόσεις του χωριού, πέρα από την απλή περιήγηση στα εκθέματα.
Διοργανωτής του καλλιτεχνικού πρότζεκτ είναι η ΝΩΜΩ ΑμΚΕ, στην ιστοσελίδα της οποίας αναρτάται το αναλυτικό πρόγραμμα των παράλληλων δράσεων της έκθεσης «Το αόρατο νήμα υφαίνει».
