Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, τη μνήμη της Οσίας Πελαγίας, μίας από τις πιο γνωστές μορφές μετάνοιας της χριστιανικής παράδοσης. Το σημερινό εορτολόγιο περιλαμβάνει ακόμη την Αγία Πελαγία την Παρθενομάρτυρα, την Αγία Ταϊσία και τον Άγιο Φίλιππο, Επίσκοπο Γορτύνης. Όλες αυτές οι μορφές συνδέονται, με διαφορετικό τρόπο, με το θέμα της ριζικής αλλαγής ζωής. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η ιστορία της Οσίας Πελαγίας παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα μετάνοιας που έχει διασωθεί μέχρι σήμερα.
Διαβάστε επίσης: Σαν σήμερα: Η σφαγή του Καλλικράτη το 1943
Η Οσία Πελαγία: Από τη λάμψη της Αντιόχειας στην έρημο
Η Οσία Πελαγία τοποθετείται από την αγιολογική παράδοση στην Αντιόχεια του 5ου αιώνα. Πριν από τη μεταστροφή της περιγράφεται ως γνωστή χορεύτρια και ηθοποιός, με μεγάλη περιουσία και πολυτελή τρόπο ζωής. Η παράδοση αναφέρει πως πέρασε κάποια στιγμή μπροστά από ομάδα επισκόπων φορώντας εντυπωσιακά ρούχα και κοσμήματα. Ανάμεσά τους βρισκόταν ο Επίσκοπος Νόννος, ο οποίος δεν την κατέκρινε, αλλά χρησιμοποίησε την εικόνα της για να μιλήσει στους πιστούς για τη φροντίδα που δίνει ο άνθρωπος στην εξωτερική εμφάνιση, σε αντίθεση με όσα αφιερώνει στην ψυχή του.
Λίγο καιρό αργότερα, η Πελαγία άκουσε τον Νόννο να κηρύττει και, όπως αναφέρει ο βίος της, συγκλονίστηκε από τα λόγια του. Ζήτησε να βαπτιστεί, μοίρασε όλη την περιουσία της στους φτωχούς και εξαφανίστηκε από την Αντιόχεια. Κατευθύνθηκε στα Ιεροσόλυμα και εγκαταστάθηκε σε μικρό κελί στο Όρος των Ελαιών. Εκεί φόρεσε ανδρικό μοναχικό ένδυμα και έζησε με το όνομα Πελάγιος, σε τόσο αυστηρή απομόνωση ώστε οι γύρω της να πιστεύουν πως επρόκειτο για άνδρα ασκητή. Μόνο μετά τον θάνατό της έγινε γνωστό ότι ο ασκητής Πελάγιος ήταν στην πραγματικότητα γυναίκα.
Δύο ακόμη ιστορίες μετάνοιας και ο Άγιος Φίλιππος
Στις 8 Οκτωβρίου τιμάται και η Αγία Πελαγία η Παρθενομάρτυς, η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με την Οσία Πελαγία. Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν νεαρή χριστιανή της Αντιόχειας και έζησε την εποχή των διωγμών. Όταν στρατιώτες έφτασαν στο σπίτι της για να τη συλλάβουν, ζήτησε λίγο χρόνο για να αλλάξει ρούχα. Αντί να παραδοθεί, έπεσε από ψηλά και έχασε τη ζωή της, προκειμένου, σύμφωνα με την αγιολογική διήγηση, να αποφύγει την κακοποίηση και την ατίμωση.
Η Αγία Ταϊσία συνδέεται επίσης με μία από τις γνωστές διηγήσεις μετάνοιας της ερημικής παράδοσης. Ο βίος της αναφέρει ότι ήταν ιερόδουλη και είχε αποκτήσει μεγάλη περιουσία. Η συνάντησή της με έναν ασκητή αποτέλεσε το σημείο καμπής στη ζωή της, καθώς εγκατέλειψε την προηγούμενη ζωή της, μοίρασε τα υπάρχοντά της και αποσύρθηκε σε αυστηρή άσκηση. Η Εκκλησία τη θυμάται όχι για το παρελθόν της, αλλά για τη δυνατότητα της ολοκληρωτικής αλλαγής πορείας. Την ίδια ημέρα η μνήμη τιμά και τον Άγιο Φίλιππο, Επίσκοπο της αρχαίας Γόρτυνας στην Κρήτη, που τοποθετείται στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και η παράδοση τον παρουσιάζει ως Ιεράρχη που υπερασπίστηκε τη χριστιανική πίστη απέναντι στις αιρέσεις και την ειδωλολατρία.
Σήμερα γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Πελαγία, Πελαγούλα, Πελαγίνα, Πελαγίτσα, Πελαγιώ και Πελάγιος. Η ανατολή του ηλίου σημειώθηκε στις 07:27 και η δύση αναμένεται στις 18:58, με τη σελήνη να βρίσκεται στις 27,2 ημέρες του κύκλου της.
