Στο Λουξεμβούργο βρίσκεται ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, για δύο κρίσιμες συνεδριάσεις της ευρωπαϊκής οικονομικής διπλωματίας. Σήμερα προεδρεύει στη συνεδρίαση του Eurogroup, ενώ αύριο, Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, συμμετέχει στο Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωστό ως ECOFIN. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές και οι πιέσεις στις τιμές που επηρεάζουν άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην Ευρωζώνη. Παράλληλα, η Ελλάδα επιδιώκει την επέκταση της ρήτρας διαφυγής στον ενεργειακό τομέα, ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.
Διαβάστε επίσης: Πιερρακάκης: Ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο Eurogroup
Ενέργεια και κεφαλαιαγορές στην ατζέντα
Στο Eurogroup, οι υπουργοί Οικονομικών θα συζητήσουν τις επιπτώσεις των εξελίξεων στις αγορές ενέργειας στην οικονομία της ευρωζώνης, καθώς και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων οικονομικών των κρατών-μελών. Την Ελλάδα στη συνεδρίαση εκπροσωπεί ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς. Σε διευρυμένη σύνθεση, το σώμα θα εξετάσει την πρόοδο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με στόχο την εμβάθυνση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, την καλύτερη διοχέτευση αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις και τη διεύρυνση των χρηματοδοτικών επιλογών για τις επιχειρήσεις. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης οι συναλλαγματικές εξελίξεις ενόψει των επόμενων διεθνών οικονομικών συναντήσεων.
Η ενέργεια θα βρεθεί ψηλά και στις συζητήσεις του ECOFIN την Παρασκευή, με κεντρικό θέμα τη δέσμη μέτρων για την ολοκλήρωση και την εποπτεία των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, γνωστή ως MISP (Market Integration and Supervision Package). Το Συμβούλιο θα επιδιώξει συμφωνία επί της γενικής προσέγγισης, ενώ στην ατζέντα περιλαμβάνεται και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Οι υπουργοί θα ενημερωθούν ακόμη για την πορεία υλοποίησης του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα συμπεράσματα από το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και την εφαρμογή του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Στο τραπέζι θα βρεθούν επίσης οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, με τους υπουργούς να συντονίζουν τις ευρωπαϊκές θέσεις ενόψει της G20, των ετήσιων συνόδων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας, καθώς και της χρηματοδότησης για το κλίμα ενόψει της COP31.
Η Ελλάδα ζητά επέκταση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια
Η συζήτηση στο ECOFIN δεν αναμένεται εύκολη, καθώς οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου —Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία, Κύπρος και Ισπανία— κρατούν κοινή γραμμή, ζητώντας δημοσιονομική ευελιξία ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν αποτελεσματικά πολίτες και επιχειρήσεις απέναντι στις ενεργειακές τιμές. Η Ολλανδία κρατά πιο σκληρή στάση, αντιτασσόμενη σε κάθε παρέμβαση, ενώ η Γερμανία τοποθετείται ενδιάμεσα, ζητώντας παράλληλα φόρο επί των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιρειών. Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης, το αίτημα της Ελλάδας αναμένεται να κυριαρχήσει στη συνεδρίαση της Παρασκευής, καθώς το Συμβούλιο καλείται να επεκτείνει στην Ελλάδα την εφαρμογή της εθνικής ρήτρας διαφυγής, η οποία μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών, ώστε να καλύψει και μέτρα ενεργειακού χαρακτήρα.
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη καταθέσει έναν αρχικό κατάλογο σχεδιαζόμενων μέτρων ενεργειακής ασφάλειας με άμεση δημοσιονομική επίπτωση, χρηματοδοτούμενων από εθνικούς πόρους. Τα μέτρα, που υιοθετήθηκαν μετά τις 28 Φεβρουαρίου 2026, στοχεύουν στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Αφορούν επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης καθαρής ενέργειας, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, ενεργειακές αναβαθμίσεις δημόσιων κτιρίων και υποδομών, καθώς και βελτιώσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο. Σύμφωνα με προκαταρκτική αξιολόγηση, τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να ενταχθούν στο πλαίσιο ευελιξίας που προβλέπεται για την ενεργειακή ασφάλεια.
Επενδύσεις σχεδόν 1 δισ. ευρώ έως το 2028
Το σχέδιο του Προϋπολογισμού του 2027 περιγράφει αναλυτικά τα μέτρα, σημειώνοντας πως οι νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, χρηματοδοτούμενες από εθνικούς πόρους. Οι σχετικές δαπάνες θα προσμετρώνται τόσο στο πρωτογενές ισοζύγιο όσο και στο δημόσιο χρέος. Ανάμεσα στα κύρια έργα περιλαμβάνεται ένα νέο πρόγραμμα 200 εκατομμυρίων ευρώ για επιδότηση μπαταριών που στηρίζουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και ένα πανελλαδικό πρόγραμμα ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, που αναμένεται να ωφελήσει 100.000 δικαιούχους.
Στον κατάλογο περιλαμβάνεται επίσης αναπτυξιακό έργο Δίκαιης Μετάβασης ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ για αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά στέγης με μπαταρίες, για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Το πρόγραμμα «Ηλέκτρα», ύψους 117 εκατομμυρίων ευρώ, αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών δημόσιων κτιρίων και πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων, ενώ το πρόγραμμα «ΑΘΗΝΑ», ύψους 45 εκατομμυρίων ευρώ, καλύπτει την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων, δημοτικών σχολείων, νηπιαγωγείων και βρεφονηπιακών σταθμών. Συμπληρωματικά, προβλέπονται 50 εκατομμύρια ευρώ για βιομηχανική δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, 320 εκατομμύρια ευρώ για σιδηροδρομικά έργα ασφάλειας και επέκτασης δικτύου, και 20 εκατομμύρια ευρώ για σταθμούς φόρτισης λεωφορείων.
Στο πλαίσιο της ενεργοποίησης της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, η Ελλάδα θα υποχρεούται να υποβάλλει έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύο φορές τον χρόνο, παραθέτοντας τα συγκεκριμένα μέτρα ενεργειακής ασφάλειας που θεωρεί επιλέξιμα, μαζί με τα αποδεικτικά στοιχεία που τεκμηριώνουν την επιλεξιμότητά τους.
