Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026 το αίτημα της Ελλάδας και της Ιταλίας για περαιτέρω διεύρυνση της δημοσιονομικής ευελιξίας, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης. Η απόφαση ανακοινώθηκε στο Λουξεμβούργο, στο περιθώριο της συνεδρίασης του Eurogroup, όπου οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης συζήτησαν τον τρόπο στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την άνοδο του ενεργειακού κόστους. Ο Επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ξεκαθάρισε ότι το υφιστάμενο πλαίσιο προσφέρει ήδη επαρκή περιθώρια, ενώ ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μίλησε για δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των πολιτών και τη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Το «όχι» της Κομισιόν στη δημοσιονομική ευελιξία
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η στάση της εκτελεστικής αρχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έρχεται σε αντίθεση με το πιο διχασμένο κλίμα που επικρατεί μεταξύ των εταίρων της ευρωζώνης. Ο κ. Ντομπρόβσκις, σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση της Επιτροπής, δήλωσε ξεκάθαρα ότι δεν μπορούν να εισάγουν συνεχώς νέες δημοσιονομικές ευελιξίες, καθώς αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει αμφιβολίες σχετικά με τη συλλογική αποφασιστικότητα των κρατών-μελών να διατηρήσουν ένα δημοσιονομικό πλαίσιο βασισμένο σε κανόνες. Ο Λετονός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η αξιοπιστία της δέσμευσης για δημοσιονομική βιωσιμότητα αποτελεί ζωτικό πλεονέκτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο.
Ο Επίτροπος Οικονομίας εξήγησε ότι το ανανεωμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης ενσωματώνει ήδη αρκετά στοιχεία ευελιξίας που επιτρέπουν να ληφθεί υπόψη η τρέχουσα κατάσταση, ζητώντας παράλληλα δημοσιονομική σύνεση λόγω της πρόσφατης ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων και των περιθωρίων κινδύνου εντός της ευρωζώνης. Όταν ρωτήθηκε ευθέως αν οι δηλώσεις του σημαίνουν οριστική απόρριψη των αιτημάτων Αθήνας και Ρώμης, απέφυγε κατηγορηματική απάντηση, αναφέροντας ότι η Επιτροπή θα εξετάσει τις προτάσεις με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, έπειτα από τις επαφές που είχε την ίδια ημέρα με τους υπουργούς Οικονομικών των δύο χωρών. Παράλληλα, η Κομισιόν φάνηκε πιο δεκτική σε ένα πιο τεχνικό σημείο, την αξιοποίηση της ήδη υπάρχουσας ρήτρας διαφυγής για την άμυνα, προκειμένου να καλύπτει και μέτρα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας, χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με δημιουργία νέου περιθωρίου ευελιξίας.
Πιερρακάκης: «Δύσκολη ισορροπία» ανάμεσα σε πολίτες και αξιοπιστία
Ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, περιέγραψε αναλυτικά το δίλημμα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια δύσκολη ισορροπία», τόνισε, εξηγώντας ότι πρέπει να προστατεύσουν τους πολίτες από τις υψηλές τιμές ενέργειας, χωρίς να στείλουν λάθος δημοσιονομικά μηνύματα. Ο Έλληνας υπουργός επισήμανε ότι ορισμένα κράτη-μέλη πλήττονται πιο έντονα από την αύξηση του ενεργειακού κόστους, ενώ άλλα ανησυχούν περισσότερο για την πορεία των δημόσιων οικονομικών και των αγορών χρέους, αναγνωρίζοντας πως εκεί εντοπίζεται η διαφωνία μεταξύ των υπουργών Οικονομικών. Όπως ανέφερε ο ίδιος, κάποιοι εξέφρασαν θετική στάση απέναντι στις προτάσεις Ελλάδας και Ιταλίας, ενώ άλλοι εξέφρασαν μεγαλύτερες επιφυλάξεις.
Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, ο κ. Πιερρακάκης διαπίστωσε κοινό έδαφος στην ανάγκη προστασίας των πολιτών, των νοικοκυριών και των ατόμων που έχουν ανάγκη σε ολόκληρη την Ευρώπη, χωρίς όμως να παραβλέπεται η διαφύλαξη της δημοσιονομικής σταθερότητας και αξιοπιστίας του κοινού πλαισίου. Αναφερόμενος στην αγορά ενέργειας, σημείωσε ότι οι τιμές έχουν επιστρέψει σε υψηλά επίπεδα από τα τέλη Αυγούστου, με επιπτώσεις στο πετρέλαιο κίνησης και στα αεροπορικά καύσιμα, γεγονός που αναδεικνύει την έκθεση της ευρωπαϊκής οικονομίας σε εξωτερικούς ενεργειακούς κινδύνους. Οι υπουργοί Οικονομικών εξέτασαν επίσης τα μέτρα που έχουν ήδη λάβει τα κράτη-μέλη για τη στήριξη των πιο ευάλωτων, συμφωνώντας πως πρέπει να παραμείνουν προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα, ώστε να μην επιβαρύνουν δυσανάλογα τα δημόσια οικονομικά.
Ο κ. Ντομπρόβσκις, από την πλευρά του, προειδοποίησε ότι οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας ενδέχεται να συνεχιστούν τους επόμενους μήνες καθώς η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα, γι’ αυτό και ζήτησε η κρατική βοήθεια να κατευθύνεται πρωτίστως σε όσους αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες, αντί για γενικευμένες επιδοτήσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, η συζήτηση για τη δημοσιονομική ευελιξία θα μεταφερθεί πλέον στο επίπεδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, ενώ ο κ. Ντομπρόβσκις άφησε ανοιχτό το περιθώριο για μια πιο λεπτομερή και τεχνική συζήτηση σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας συγκεκριμένων διατάξεων των δημοσιονομικών κανόνων, αντί για τη γενικευμένη δημιουργία νέων περιθωρίων ευελιξίας. Παράλληλα, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε την ανάγκη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και επενδύσεων για την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της Ευρώπης, μέσα από περισσότερη καθαρή ενέργεια, ευρύτερη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας, ισχυρότερα δίκτυα και καλύτερες διασυνδέσεις, κρίνοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια αποτελούν αλληλένδετες προτεραιότητες για την ήπειρο.
