Ποιες εναλλακτικές έχει η Ευρώπη αν σβήσει το Starlink

Η προειδοποίηση του Έλον Μασκ ότι το Starlink δεν κατασκευάστηκε «για δολοφονίες ανθρώπων» άφησε πίσω της ένα ερώτημα που καίει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: τι θα συμβεί αν η υπηρεσία σταματήσει. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε μέσω Telegram ότι οι συνδέσεις σε Starlink και Starshield αποκαταστάθηκαν στις ταχύτητες που υπήρχαν πριν από τους περιορισμούς. Η ανάλυση του BBC, ωστόσο, δείχνει ότι μια αξιόπιστη εναλλακτική δεν υπάρχει προς το παρόν, και η αίσθηση του επείγοντος στην Ευρώπη έχει εκτοξευθεί.

Οι 600 δορυφόροι της Eutelsat απέναντι στους 10.000 του Starlink

Η αιφνίδια επιβράδυνση της υπηρεσίας στην Ουκρανία την περασμένη εβδομάδα έπληξε άμεσα την ικανότητα του Κιέβου να αμύνεται απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις. Το επεισόδιο κατέδειξε πόσο ευάλωτη είναι η χώρα όταν μια καθοριστική στρατιωτική δυνατότητα βρίσκεται στα χέρια ενός ιδιώτη. Για την Ευρώπη, το μήνυμα ήταν σαφές: χρειάζεται ένα δικό της δορυφορικό δίκτυο στρατιωτικών προδιαγραφών, και το χρειάζεται γρήγορα.

Το πρόβλημα είναι ότι οι υπάρχουσες λύσεις υστερούν δραματικά. Η κυριότερη εναλλακτική είναι η γαλλική Eutelsat, μέσω της υπηρεσίας διαδικτύου OneWeb, η οποία όμως διαθέτει μόλις περίπου 600 ενεργούς δορυφόρους. Ο αριθμός αυτός ωχριά μπροστά στους περισσότερους από 10.000 δορυφόρους του Starlink, που συγκροτούν τον μεγαλύτερο αστερισμό στον κόσμο. Η διαφορά κλίμακας μεταφράζεται σε διαφορά ταχύτητας, κάλυψης και αξιοπιστίας που κανένας Ευρωπαίος ανταγωνιστής δεν μπορεί σήμερα να γεφυρώσει.

Το Govsatcom, τα drones και το στοίχημα του Iris²

Για τους Ουκρανούς στρατιώτες στο μέτωπο, η συνδεσιμότητα είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. «Ο Θεός να φυλάξει αν το κλείσουν εντελώς. Θα ήταν απόλυτη καταστροφή», δήλωσε ανώνυμα ένας από αυτούς στο BBC, προσθέτοντας ότι το κόστος μιας εναλλακτικής δεν τον απασχολεί όταν διακυβεύονται ζωές. Προς το παρόν, η πληρέστερη διαθέσιμη επιλογή για το Κίεβο είναι να ενταχθεί στο Govsatcom, το δίκτυο της ΕΕ για την κοινή χρήση δορυφορικών υπηρεσιών.

Υπάρχει όμως ένας καθοριστικός περιορισμός: το Govsatcom δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικές επιχειρήσεις, όπως ο έλεγχος μη επανδρωμένων συστημάτων. «Δεν μπορείς να διεξαγάγεις πόλεμο με drones χωρίς αυτού του είδους τη σύνδεση υψηλής ταχύτητας στο διαδίκτυο», επισήμανε ο Βενσάν Τουρέ, ερευνητής στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων. Το μεγάλο στοίχημα των Βρυξελλών, το δίκτυο Iris² που φιλοδοξεί να ανταγωνιστεί το Starlink, δεν αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία πριν από το 2029.

Η Κάρι Μπίνγκεν, διευθύντρια του προγράμματος Αεροδιαστημικής Ασφάλειας στο CSIS, περιέγραψε την «άλλη όψη αυτής της εξάρτησης»: πρόκειται για μια κρίσιμη στρατιωτική δυνατότητα στην οποία βασίζεται η Ουκρανία, αλλά την οποία δεν ελέγχει η ίδια. Έως ότου ωριμάσουν οι ευρωπαϊκές εναλλακτικές, το Κίεβο παραμένει εκτεθειμένο σε μια απόφαση που μπορεί να ληφθεί χιλιόμετρα μακριά από το πεδίο της μάχης.