Η Αθήνα στον ΟΗΕ: «Άκυρο και ανίσχυρο το τουρκολιβυκό»

Σαφές και κατηγορηματικό μήνυμα προς την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών απέστειλε η Αθήνα, επαναλαμβάνοντας την πλήρη απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019. Με επίσημη επιστολή της προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει ότι η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν του προσδίδει καμία νομική ισχύ. Η κίνηση αυτή θωρακίζει τη διαχρονική διπλωματική και νομική θέση της χώρας απέναντι σε ένα κείμενο που χαρακτηρίζεται παράνομο από την πρώτη στιγμή της υπογραφής του.

Η επιστολή Μπαλτά που καταγράφηκε ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης

Η επιστολή φέρει ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026 και υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, κατόπιν οδηγιών της ελληνικής κυβέρνησης. Το κείμενο κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, με κωδικό A/81/455 και ημερομηνία διανομής την 23η Οκτωβρίου.

Η Αθήνα τονίζει ότι το Μνημόνιο Οριοθέτησης Θαλάσσιων Περιοχών Δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης. Η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι οι δύο χώρες δεν διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές και, συνεπώς, δεν έχουν κοινά θαλάσσια όρια που θα δικαιολογούσαν μια τέτοια οριοθέτηση.

Στην επιστολή σημειώνεται ότι το μνημόνιο παραβλέπει πλήρως την ύπαρξη πολυάριθμων ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και το δικαίωμά τους να διαθέτουν θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης. Η οριοθέτηση που προκύπτει χαρακτηρίζεται ως «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας», αντίθετη προς τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Γιατί η επικύρωση από τη λιβυκή Βουλή δεν παράγει έννομα αποτελέσματα

Το κεντρικό επιχείρημα της ελληνικής επιστολής εστιάζει στον παράνομο χαρακτήρα του κειμένου. Όπως αναφέρεται, το μνημόνιο είναι παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου και η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει έννομη ισχύ ούτε να μεταβάλει τον χαρακτήρα του ως άκυρου και ανίσχυρου, χωρίς καμία έννομη συνέπεια.

Η Ελλάδα ξεκαθαρίζει ότι απορρίπτει το μνημόνιο στο σύνολό του. Κάθε πράξη που φέρεται να έχει υιοθετηθεί κατ' εφαρμογή του, συμπεριλαμβανομένου του νομοσχεδίου επικύρωσής του, στερείται νομικής ισχύος, όπως και οποιαδήποτε ενέργεια βασίζεται στις παράνομες συντεταγμένες που περιλαμβάνονται στο κείμενο του 2019. Η ελληνική πλευρά τονίζει ότι οι πράξεις αυτές δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα.

Παράλληλα, η Αθήνα παραπέμπει σε σειρά προηγούμενων επιστολών και ρηματικών διακοινώσεων που έχει υποβάλει στα Ηνωμένα Έθνη από το 2019 έως το 2025, επαναβεβαιώνοντας τη σταθερή θέση της. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο μεταγενέστερο μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα των υδρογονανθράκων, το οποίο υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022 μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης.