Τρία σενάρια της Άγκυρας όταν το καλώδιο φτάσει στην Κάσο

Σε κρίσιμο σημείο φτάνει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, καθώς οι διπλωματικές διαβεβαιώσεις δοκιμάζονται πλέον στη θάλασσα. Το γαλλικής σημαίας ερευνητικό Abeille Marengo ετοιμάζεται να βγει από το λιμάνι του Ηρακλείου και να κατευθυνθεί στην περιοχή νοτιοανατολικά της Κάσου, εκεί όπου η Αθήνα και η Λευκωσία εξέδωσαν τις NAVTEX τους. Η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX, μεταφέροντας το ζήτημα από τη λεκτική κλιμάκωση στο επιχειρησιακό πεδίο. Το κεντρικό ερώτημα είναι εάν η Τουρκία θα περιοριστεί στην καταγραφή των διεκδικήσεών της ή θα επιχειρήσει να τις επιβάλει στην πράξη.

Τρία ενδεχόμενα νοτιοανατολικά της Κάσου

Η τουρκική αντι-NAVTEX αποτυπώνει μια θέση και δεν αποδεικνύει ότι έχει αποφασιστεί συγκεκριμένη ενέργεια στο πεδίο. Ωστόσο, το περιεχόμενό της ξεπερνά την αναμενόμενη απάντηση, καθώς η Άγκυρα ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει δώσει συγκατάθεση για έρευνες στην περιοχή που θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της. Η δοκιμή θα έρθει όταν το Abeille Marengo προσεγγίσει την επίμαχη θαλάσσια ζώνη.

Η ελληνική πλευρά εξετάζει τρία ενδεχόμενα για την κίνηση της Τουρκίας. Το πρώτο είναι προειδοποιήσεις μέσω ασυρμάτου προς το ερευνητικό σκάφος. Το δεύτερο είναι η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή των εργασιών. Το τρίτο είναι η προσπάθεια άμεσης παρεμπόδισης των ερευνών. Κανένα από αυτά δεν έχει επιβεβαιωθεί, αλλά όλα βρίσκονται στα σενάρια που παρακολουθεί η Αθήνα.

Για την Ελλάδα ο στόχος είναι σαφής: να προχωρήσει ένα ενεργειακό έργο ευρωπαϊκής σημασίας χωρίς να μετατραπεί σε στρατιωτική κρίση. Η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις προκειμένου να προσαρμόσει την αντίδρασή της στις κινήσεις της γείτονος. Σε περίπτωση κλιμάκωσης, επιδιώκει η ευθύνη να βαρύνει αυτόν που θα επιχειρήσει να εμποδίσει τις εργασίες.

Η αντι-NAVTEX 1105/26 και η απαίτηση συναίνεσης

Η τουρκική αναγγελία 1105/26, που εξέδωσε ο σταθμός της Αττάλειας, παραπέμπει ευθέως στην ελληνική 1411/26 του υδρογραφικού σταθμού Ηρακλείου. Υποστηρίζει ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως η Άγκυρα την έχει δηλώσει μονομερώς στον ΟΗΕ με το έγγραφο A/74/757 της 18ης Μαρτίου 2020. Σημαντικό είναι ότι αναφέρεται στη μη-συγκατάθεση των τουρκικών αρχών για τη δραστηριότητα και απαιτεί συντονισμό των ερευνών με αυτές.

Η Αθήνα απορρίπτει αυτή τη λογική, θεωρώντας ότι η αδειοδότηση ερευνών σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της Ελληνικής Δημοκρατίας. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε τη σχετική απόφαση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Nexans για λογαριασμό της GSI, ενώ ο υφυπουργός Τάσος Χατζηβασιλείου είχε ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα αδειοδοτεί το έργο και αυτό προχωρά βάσει του Διεθνούς Δικαίου, χωρίς ενημέρωση της Τουρκίας ή άλλης χώρας. Η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ δεν συνιστά διεθνή αναγνώριση ούτε κατοχυρώνει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας.

Ελληνικές διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι οι εργασίες του Abeille Marengo θα προχωρήσουν σύμφωνα με το επιχειρησιακό πρόγραμμα της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας. Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές και δεν επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες. Κρίσιμος θεωρείται ο ρόλος της γαλλικής πλευράς, με τις διπλωματικές επαφές Παρισιού και Άγκυρας να εξελίσσονται παράλληλα με την πορεία του σκάφους προς το πεδίο.