Παρέμβαση ΗΠΑ στην Άγκυρα για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου

Η παρέμβαση των ΗΠΑ και η γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα δίνουν νέα διάσταση στο καλώδιο διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου. Μετά την άδεια που εξέδωσε αποκλειστικά η ελληνική κυβέρνηση για τις έρευνες του Great Sea Interconnector (GSI), η Ουάσινγκτον σαφώς διευκρινίζει ότι δεν χωρούν αντιρρήσεις σε τέτοια έργα. Η Αθήνα, παράλληλα, τονίζει ότι η γαλλική ρηματική διακοίνωση ήταν απλή ενημέρωση και όχι αίτημα αδειοδότησης.

Η ρηματική διακοίνωση, ο Χατζηβασιλείου και η γραμμή Ρούμπιο

Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου έσπευσε να οριοθετήσει τι ακριβώς σηματοδοτεί η γαλλική κίνηση. Όπως τόνισε σε συνέντευξή του στον ΑΝΤ1, κατόπιν του αιτήματος αδειοδότησης και της άδειας που δόθηκε από την Ελλάδα αποκλειστικά, η γαλλική πλευρά προχώρησε σε γνωστοποίηση για την έναρξη των εργασιών μέσω ρηματικής διακοίνωσης. Το κείμενο αυτό, υπογράμμισε, ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για αίτημα άδειας αλλά για απλή ενημέρωση προς τη γειτονική χώρα, καλώντας να μην συγχέεται η αδειοδότηση με τη γνωστοποίηση.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η αμερικανική τοποθέτηση, η οποία ακολουθεί τη γραμμή που είχε διατυπώσει ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα. Μέσω των διπλωματικών τους Αρχών σε Αθήνα, Λευκωσία και Άγκυρα, οι ΗΠΑ γνωστοποιούν τη θέση τους ότι δεν χωρούν αντιρρήσεις σε έργα διασυνδεσιμότητας. Η ενημέρωση προς την τουρκική πλευρά θα γίνει προφορικά, με πιθανότερο να αναλάβει την επικοινωνία ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπαράκ.

Οι συνεννοήσεις μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας διήρκεσαν αρκετές ημέρες, καθώς η γαλλική πλευρά επιδίωκε να ενημερώσει χωρίς να αφήσει περιθώρια παρερμηνείας. Στην τελευταία επαφή, την Παρασκευή, η Γαλλία ξεκαθάρισε ότι δεν εμπλέκεται σε ζητήματα αξιώσεων επί θαλάσσιων ζωνών. Το κρίσιμο στοιχείο παραμένει ότι αίτημα αδειοδότησης υποβλήθηκε μόνο προς Ελλάδα και Κύπρο, που εξέδωσαν τις σχετικές NAVTEX, ενώ η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX επιχειρώντας να αμφισβητήσει την ελληνική αρμοδιότητα.

Οι τρεις παράγοντες πίσω από την υποχώρηση της Άγκυρας

Η Άγκυρα χαμήλωσε τους τόνους. Ο Χακάν Φιντάν στον ΣΚΑΪ δήλωσε ότι «όλα είναι καλά, φυσιολογικά», αποφεύγοντας κλιμάκωση γύρω από το GSI. Η αλλαγή ύφους έρχεται την ώρα που το ερευνητικό σκάφος ετοιμάζεται για τις γεωμετρικές και γεωλογικές έρευνες στον βυθό.

Τρεις παράγοντες φαίνεται να καθορίζουν τη στάση της τουρκικής πλευράς. Πρώτον, το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις, μεταξύ άλλων από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και την Αίγυπτο. Δεύτερον, η αμερικανική παρέμβαση περιορίζει τα περιθώρια διπλωματικών ελιγμών της Άγκυρας. Τρίτον, πρόκειται για ευρωπαϊκό έργο με σημαντική χρηματοδότηση και συμμετοχή γαλλικών εταιρειών, γεγονός που αυξάνει το κόστος μιας ενδεχόμενης παρεμπόδισης.

Η αμερικανική τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της επανέναρξης των ερευνών για τον Great Sea Interconnector, καθώς η Τουρκία εξακολουθεί να αμφισβητεί την ελληνική αρμοδιότητα στην περιοχή και να προβάλλει αξιώσεις για τον ρόλο της στην υλοποίηση. Η γαλλική ενημέρωση, όπως διευκρινίζουν διπλωματικές πηγές, δεν περιλάμβανε αναγνώριση τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας ούτε αίτημα συναίνεσης για τις βυθομετρικές έρευνες. Με την Ελλάδα ως αποκλειστικά αρμόδια για την αδειοδότηση, το διπλωματικό πλαίσιο γύρω από το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου δείχνει να κλείνει υπέρ της ομαλής προόδου του έργου.