Το Μαυροβούνιο βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην ένταξή του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη συμφωνία των κρατών-μελών να ξεκινήσει η διαδικασία σύνταξης νέας συνθήκης προσχώρησης. Η απόφαση ελήφθη σε επίπεδο πρεσβευτών και σηματοδοτεί μια ουσιαστική επανεκκίνηση της πολιτικής διεύρυνσης της Ένωσης, η οποία είχε παγώσει τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει σήμερα στην Κύπρο για την Άτυπη Σύνοδο Κορυφής των «27», φέρνοντας στο τραπέζι το ελληνικό σχέδιο για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι έγινε: Νέο σύμφωνο ένταξης για το Μαυροβούνιο
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, António Costa, χαρακτήρισε την εξέλιξη «ορόσημο», τονίζοντας ότι για πρώτη φορά από το 2014 η Ευρωπαϊκή Ένωση «θέτει ξανά σε λειτουργία το ρολόι της επόμενης διεύρυνσης». Η κίνηση αυτή στέλνει σαφές μήνυμα προς όλες τις υποψήφιες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική επιρροή στην περιοχή αποτελεί πεδίο έντονου ανταγωνισμού. Η απόφαση προέβλεπε τη σύσταση ομάδας εργασίας που θα αναλάβει τη σύνταξη του νέου συμφώνου ένταξης, απαιτώντας εκτεταμένη τεχνική προετοιμασία και συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών.
Το Μαυροβούνιο υπέβαλε αίτηση ένταξης το 2008 και απέκτησε καθεστώς υποψήφιας χώρας το 2010. Από τότε, η πορεία του χαρακτηρίζεται από σταδιακή πρόοδο αλλά και καθυστερήσεις, καθώς η ευρωπαϊκή ενσωμάτωση προϋποθέτει πλήρη ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Τον Δεκέμβριο του 2025 σημειώθηκε ένα ακόμη σημαντικό βήμα, με το προσωρινό κλείσιμο πέντε νέων διαπραγματευτικών κεφαλαίων, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 12 από τα 33. Ενεργό ρόλο στην επιτάχυνση της διαδικασίας διαδραμάτισε η Κύπρος, που ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το τρέχον εξάμηνο.
Η νέα εξέλιξη δεν αφορά μόνο το ίδιο το Μαυροβούνιο, αλλά αντικατοπτρίζει και τη γενικότερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής προοπτικής λειτουργεί ως εργαλείο σταθερότητας και πολιτικής σύγκλισης σε μια γεωγραφία που παραμένει ευαίσθητη. Παρά τις αισιόδοξες εξελίξεις, ο δρόμος δεν έχει ακόμη τελειώσει — απομένουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, ιδίως σε τομείς όπως το κράτος δικαίου, η διαφάνεια και η λειτουργία των θεσμών.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η Σύνοδος Κορυφής στην Κύπρο
Στο ίδιο διπλωματικό κλίμα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται σήμερα στην Αγία Νάπα και τη Λευκωσία για την Άτυπη Σύνοδο Κορυφής των «27», υπό την Κυπριακή Προεδρία. Ο ίδιος έδωσε χθες το στίγμα της ελληνικής διπλωματίας μιλώντας στο Φόρουμ των Δελφών, αναδεικνύοντας τον κίνδυνο ευρύτερης οικονομικής και ενεργειακής αναταραχής εφόσον παραταθεί το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ. Η ελληνική στρατηγική εστιάζει στη μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό και αμυντικό πυλώνα της Ανατολικής Μεσογείου, με έμφαση στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τον «Κάθετο Διάδρομο» φυσικού αερίου.
Ο Μητσοτάκης κάλεσε τους ευρωπαίους εταίρους να προετοιμάσουν ένα τολμηρό «Plan B» απέναντι στις συνεχιζόμενες κρίσεις. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε ευχές ή σε μια προσδοκία ταχείας ομαλοποίησης, αλλά οφείλει να οργανώσει την αντίδρασή της και για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο», τόνισε. Ζήτησε επίσης την αναβάθμιση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ σε έναν μόνιμο και θεσμικό μηχανισμό ασφαλείας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας στην προστασία της Κύπρου. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ μιας φιλόδοξης ευρωπαϊκής στάσης για την πυρηνική ενέργεια, επισημαίνοντας ότι «χάσαμε χρόνια συζητώντας».
Στη σύνοδο, υπό την προεδρία του Αντόνιο Κόστα, θα συζητηθούν το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, η συλλογική άμυνα και η εξεύρεση πόρων για αντιμετώπιση της ακρίβειας. Στο δείπνο εργασίας θα συμμετάσχουν και ηγέτες από την Αίγυπτο, την Ιορδανία και τον Λίβανο, σε μια προσπάθεια δημιουργίας μιας «ζώνης ασφαλείας» γύρω από την Ευρώπη. Ο συνδυασμός της προόδου για το Μαυροβούνιο και της συνόδου στην Κύπρο αναδεικνύει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι η ευρωπαϊκή ατζέντα για τη σταθερότητα στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο μπαίνει σε νέα, πιο ενεργή φάση.
Τι ακολουθεί
Η ομάδα εργασίας που συγκροτήθηκε για τη σύνταξη του νέου συμφώνου ένταξης του Μαυροβουνίου αναμένεται να ξεκινήσει άμεσα τις εργασίες της. Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την πλήρη ολοκλήρωση των εκκρεμών διαπραγματευτικών κεφαλαίων, με έμφαση στις μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου. Για την Ελλάδα, τα αποτελέσματα της σημερινής συνόδου στην Κύπρο θα αποτελέσουν τον οδηγό για τις επόμενες κινήσεις στη διπλωματική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, με την ενεργειακή ασφάλεια και τη συλλογική άμυνα να παραμένουν στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων.
