Το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπό Κυπριακή Προεδρία ξεκίνησε στη μαρίνα της Αγίας Νάπας, με τη συμμετοχή των ηγετών και των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, αλλά και του Προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι εργασίες της πρώτης ημέρας ολοκληρώθηκαν λίγο πριν τα μεσάνυχτα, με τη διήμερη σύνοδο να έχει ατζέντα γεωπολιτική κρίση, ενέργεια, άμυνα και Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Η Λευκωσία θέλει να αξιοποιήσει την Προεδρία για να περάσει συγκεκριμένες θέσεις σε θέματα ευρωπαϊκής ασφάλειας και χρηματοδότησης, μετατρέποντας τη σύνοδο σε πολιτικό αποτύπωμα για την Κύπρο.
Τι έγινε στη μαρίνα της Αγίας Νάπας
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης υποδέχθηκε στη μαρίνα της Αγίας Νάπας τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στην πρώτη συζήτηση της βραδιάς έλαβε μέρος και ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η παρουσία του οποίου απέδωσε στη σύνοδο σαφές πολιτικό μήνυμα πέρα από κάθε συμβολισμό. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στο γεωπολιτικό περιβάλλον, στις ευρωπαϊκές αντιδράσεις στις κρίσεις της περιοχής, στις επιπτώσεις στον τομέα της ενέργειας και στην αμυντική ετοιμότητα της Ένωσης. Στο τραπέζι βρέθηκαν το δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, καθώς και η επιβολή νέων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Ο Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισε τις δύο αυτές αποφάσεις ως «δύο πολύ σημαντικά βήματα» για την ενίσχυση του Κιέβου, συνδέοντας το δάνειο με τις αμυντικές και δημοσιονομικές ανάγκες της Ουκρανίας και τις κυρώσεις με την πίεση που ασκεί η ΕΕ στη Μόσχα. Ο Χριστοδουλίδης είχε επεσημάνει από νωρίς ότι η Κυπριακή Προεδρία επιδιώκει να συνδέσει την τρέχουσα κρίση με δύο μόνιμους ευρωπαϊκούς στόχους: την Ενεργειακή Ένωση και την ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας. Η Λευκωσία εκτιμά ότι η συγκυρία επιτρέπει να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για τον τρόπο αντίδρασης της ΕΕ όταν ένα κράτος μέλος βρεθεί μπροστά σε άμεση απειλή. Οι Βρυξέλλες κρατούν το θέμα ανοιχτό σε επίπεδο πολιτικής κατεύθυνσης, χωρίς ωστόσο να δεσμεύονται για άμεσα αποτελέσματα.
Η ουκρανική παρουσία στην Κύπρο δεν είχε λοιπόν μόνο τελετουργικό χαρακτήρα. Σηματοδοτούσε και την πρόθεση της Κυπριακής Προεδρίας να συμπεριλάβει στο ευρωπαϊκό της αποτύπωμα την ουκρανική υπόθεση, ενισχύοντας τη διπλωματική βαρύτητα της Λευκωσίας στο ευρωπαϊκό στερέωμα. Ο Χριστοδουλίδης επεδίωξε να μεταφράσει τη γεωγραφική θέση της Κύπρου σε πολιτικό κεφάλαιο, χρησιμοποιώντας τη σύνοδο ως βήμα για να δείξει ότι η Κυπριακή Προεδρία μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως κόμβος ασφάλειας και ως διαμεσολαβητής στην ευρύτερη περιοχή.
Πλαίσιο και στόχοι της Κυπριακής Προεδρίας
Ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα που η Κυπριακή Προεδρία έχει βάλει ψηλά στις προτεραιότητές της είναι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Ο Κόστα, στην επιστολή πρόσκλησης προς τους ηγέτες, τόνισε ότι η συζήτηση έχει καταστεί ακόμη πιο επείγουσα και ζήτησε να συνδεθούν οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες με το κατάλληλο επίπεδο χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης νέων ιδίων πόρων. Η Λευκωσία επιδιώκει να μεταφέρει τη συζήτηση από το τεχνικό στο καθαρά πολιτικό επίπεδο εντός του πρώτου εξαμήνου, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για πολιτική συμφωνία έως το τέλος του 2026. Πρόκειται για φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα που η Κυπριακή Προεδρία φαίνεται αποφασισμένη να τηρήσει.
Ωστόσο, η σύνοδος δεν περιορίζεται στα εσωτερικά ευρωπαϊκά. Η Λευκωσία αξιοποιεί τη διοργάνωση για να προβάλει τον ρόλο της ως διπλωματικό κόμβο στην ευρύτερη περιοχή. Στο περιθώριο της δεύτερης ημέρας, ο Χριστοδουλίδης αναμένεται να πραγματοποιήσει διμερείς επαφές με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου και τον Πρόεδρο του Λιβάνου, διευρύνοντας τη γεωγραφία της ατζέντας πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα. Η επιλογή αυτή ενισχύει την εικόνα μιας Προεδρίας που δρα ταυτόχρονα στον εσωτερικό ευρωπαϊκό και στον ευρύτερο μεσογειακό χώρο, αναδεικνύοντας τη γεωγραφική θέση της Κύπρου ως στρατηγικό πλεονέκτημα για την ΕΕ.
Τι ακολουθεί
Η δεύτερη ημέρα των εργασιών μεταφέρεται στη Λευκωσία, όπου οι ηγέτες αναμένεται να εμβαθύνουν στη συζήτηση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας. Το στοίχημα για την Κυπριακή Προεδρία είναι να μετατρέψει τις πολιτικές συζητήσεις σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις, κάτι που θα αποτελέσει βασικό κριτήριο αξιολόγησης της συνολικής απόδοσής της. Οι Βρυξέλλες κρατούν την πρωτοβουλία σε θέματα πολιτικής κατεύθυνσης, ωστόσο η Λευκωσία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα αρκεστεί σε τυπικές διαδικαστικές εξελίξεις. Ο στόχος για πολιτική συμφωνία επί του ΠΔΠ έως το τέλος του 2026 αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα γύρω από τον οποίο η Κυπριακή Προεδρία οικοδομεί το πολιτικό της κεφάλαιο.
