Σχεδόν ένας στους δύο νέους στην Ευρώπη έχει ανοιχτεί σε ένα chatbot Τεχνητής Νοημοσύνης για προσωπικά και ψυχολογικά ζητήματα. Αυτό αποκαλύπτει νέα έρευνα του Ipsos BVA, η οποία φωτίζει μια αναδυόμενη τάση ανάμεσα στους νέους ηλικίας 11 έως 25 ετών, που όλο και συχνότερα επιλέγουν την τεχνολογία ως συνομιλητή για τις πιο ευαίσθητες πτυχές της ζωής τους. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2026 σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες και τα ευρήματά της ανοίγουν έναν ευρύτερο διάλογο για τον ρόλο της ΤΝ στην ψυχική υγεία της νέας γενιάς.
Διαβάστε επίσης: Ο Τσιτσιπάς για τους γονείς του: «Νιώθω πιο ελεύθερος»
Τι έδειξε η έρευνα
Η έρευνα του Ipsos BVA συμπεριέλαβε 3.800 συμμετέχοντες από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Ιρλανδία. Ανατέθηκε από τη γαλλική αρχή προστασίας προσωπικών δεδομένων CNIL και τον ασφαλιστικό όμιλο Groupe VYV. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το 51% των νέων βρίσκει εύκολο να μιλήσει για ζητήματα ψυχικής υγείας με ένα chatbot. Αντίστοιχα, μόνο το 49% νιώθει την ίδια άνεση απέναντι σε επαγγελματίες υγείας, ενώ το ποσοστό πέφτει στο 37% όταν πρόκειται για ψυχολόγους.
Παράλληλα, το 90% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι έχει χρησιμοποιήσει εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στο παρελθόν. Οι κυριότεροι λόγοι που επικαλούνται είναι η διαθεσιμότητα των chatbot ανά πάσα στιγμή και η αίσθηση ότι δεν τους κρίνουν. Πάνω από τρεις στους πέντε νέους χαρακτήρισαν μάλιστα την ΤΝ ως «σύμβουλο ζωής» ή «έμπιστο», γεγονός που αποτυπώνει πόσο βαθιά έχει εισχωρήσει η τεχνολογία στην καθημερινή τους εμπειρία. Ωστόσο, τα άτομα του στενού περιβάλλοντος παραμένουν πρώτη επιλογή για προσωπικές συζητήσεις: το 68% απευθύνεται σε φίλους και το 61% στους γονείς.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης ανησυχητικά δεδομένα για την ψυχική κατάσταση των νέων στην Ευρώπη. Περίπου το 28% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι βρίσκεται στο όριο μιας πιθανής γενικευμένης αγχώδους διαταραχής. Αυτό το ποσοστό συνδέεται άμεσα με την αυξημένη στροφή στα ψηφιακά εργαλεία, καθώς οι νέοι αναζητούν διέξοδο και υποστήριξη ακόμα και τις νυχτερινές ώρες που κανένας ειδικός δεν είναι διαθέσιμος.
Αντιδράσεις και ανησυχίες ειδικών
Ο Λούντβικ Φράνκε Φάγιεν, ψυχολόγος και ερευνητής ψυχικής υγείας στο Karolinska Institutet της Στοκχόλμης, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα δεν τον εκπλήσσουν. Εξήγησε ότι τα σύγχρονα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα μπορούν να παράγουν απαντήσεις τέτοιας ποιότητας που ακόμα και έμπειροι επαγγελματίες αδυνατούν να ξεχωρίσουν αν προέρχονται από άνθρωπο ή μηχανή. Ο ίδιος επεσήμανε ότι αυτή ακριβώς η ομοιότητα με ανθρώπινη επικοινωνία κάνει τα chatbot ελκυστικά για τους νέους που αναζητούν κατανόηση.
Ωστόσο, ο Φράνκε Φάγιεν προειδοποίησε κατά της αποκλειστικής εξάρτησης από chatbot για ψυχολογική υποστήριξη. Τόνισε ότι τα συστήματα ΤΝ είναι σχεδιασμένα για αλληλεπίδραση και όχι για θεραπεία, ενώ οι εμπορικοί στόχοι των εταιρειών που τα αναπτύσσουν δεν συμπίπτουν απαραίτητα με τις ανάγκες των χρηστών. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει πληροφορίες και υποστήριξη, αλλά δεν πρέπει να αντικαθιστά τις ανθρώπινες σχέσεις ή την επαγγελματική φροντίδα», τόνισε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε επίσης: «Εάν κάποιος στραφεί σε ένα chatbot αντί να μιλήσει σε έναν γονέα, έναν φίλο ή έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, αυτό προκαλεί ανησυχία. Δεν θέλουμε η τεχνολογία να κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο μόνοι».
Οι ανησυχίες δεν είναι αποκλειστικά θεωρητικές. Η οικογένεια ενός άνδρα από τη Φλόριντα των ΗΠΑ έχει μηνύσει την Google, υποστηρίζοντας ότι το Gemini AI chatbot επιδείνωσε την ψυχική κατάσταση του ανδρός και συνέβαλε τελικά στην αυτοκτονία του. Η υπόθεση αυτή έχει ανανεώσει τον διάλογο σε διεθνές επίπεδο για τα όρια που πρέπει να θέτουν οι εταιρείες τεχνολογίας στα εργαλεία τους, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται από ευάλωτους χρήστες.
Τι ακολουθεί
Η έρευνα του Ipsos BVA έρχεται σε μια περίοδο που η CNIL και άλλες ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές εξετάζουν πιο στενά τον τρόπο που τα εργαλεία ΤΝ συλλέγουν και επεξεργάζονται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Το ζήτημα της χρήσης chatbot για ψυχολογική υποστήριξη αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο νέων ρυθμιστικών πρωτοβουλιών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν αρκεί η τεχνολογία να είναι αποτελεσματική — πρέπει να είναι και ασφαλής για τις ευάλωτες ομάδες, όπως οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες που αντιμετωπίζουν ψυχολογικές δυσκολίες.
