Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε την Παρασκευή 8 Μαΐου ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί με οποιονδήποτε, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων, θέτοντας ωστόσο ως προϋπόθεση η Ευρωπαϊκή Ένωση να κάνει εκείνη το πρώτο βήμα. Η ανακοίνωση ήρθε ως απάντηση σε δημοσίευμα των Financial Times που αποκαλύπτει ότι οι Βρυξέλλες προετοιμάζονται για ενδεχόμενες συνομιλίες με τη Μόσχα. Παράλληλα, η Ευρώπη εμφανίζεται απογοητευμένη από τη διπλωματία που καθοδηγεί μέχρι σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ. Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει χρονικά με τις παραμονές της παρέλασης της Ημέρας της Νίκης στις 9 Μαΐου στη Μόσχα.
Τι είπε το Κρεμλίνο για διάλογο με ΕΕ
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ήταν σαφής μιλώντας στο Reuters: «Ο Πούτιν είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί με όλους. Το έχει δηλώσει επανειλημμένα». Πρόσθεσε μάλιστα ότι η Ρωσία είναι διατεθειμένη να προχωρήσει τον διάλογο «στον βαθμό που και οι Ευρωπαίοι θα είναι έτοιμοι να το κάνουν». Ωστόσο, έθεσε σαφή όρο: η Μόσχα δεν θα αναλάβει την πρωτοβουλία για τέτοιες επαφές. Κατά τον Πεσκόφ, η ευθύνη ανήκει στις Βρυξέλλες και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς αυτές ήταν που διέκοψαν τις επαφές με τη Ρωσία το 2022 μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. «Η ρωσική πλευρά δεν ήταν αυτή που ξεκίνησε την πλήρη διακοπή των σχέσεών μας με την ΕΕ», τόνισε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος παραδέχτηκε ότι βλέπει «περιθώριο» για διαπραγματεύσεις της ΕΕ με τον Πούτιν. Επισήμανε μάλιστα ότι το μπλοκ έχει εξασφαλίσει τη στήριξη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για μια τέτοια κίνηση. Ο Κόστα επεσήμανε εντούτοις πως το Κρεμλίνο δεν έχει δείξει ακόμη δείγματα ειλικρινούς διάθεσης για ουσιαστικό διάλογο. Σύμφωνα με τους Financial Times, η κινητοποίηση των Βρυξελλών οφείλεται στην αυξανόμενη ευρωπαϊκή απογοήτευση από τις αμερικανικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες καθοδηγούνται από τον Τραμπ χωρίς να έχουν αποφέρει απτά αποτελέσματα.
Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν χαρακτηρίσει επανειλημμένα τον Πούτιν ως εγκληματία πολέμου και έχουν διακηρύξει ότι η Ρωσία πρέπει να ηττηθεί στην Ουκρανία. Η Μόσχα απορρίπτει αυτές τις θέσεις ως «ανοησίες» και αντίστροφα κατηγορεί τις ευρωπαϊκές δυνάμεις ότι λειτουργούν ως «υποκινητές πολέμου» χάρη στη στρατιωτική, οικονομική και πληροφοριακή βοήθεια δισεκατομμυρίων δολαρίων που παρέχουν στο Κίεβο.
Η παρέλαση της 9ης Μαΐου και οι σκιές πίσω από την επίδειξη ισχύος
Η διπλωματική συγκυρία ξεδιπλώνεται ακριβώς τις παραμονές μιας από τις πιο φορτισμένες συμβολικά ημερομηνίες για τη Ρωσία: την Ημέρα της Νίκης στις 9 Μαΐου. Για το Κρεμλίνο, η παρέλαση στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας δεν είναι απλώς εθνική επέτειος· είναι το ισχυρότερο εργαλείο στρατιωτικής και πολιτικής προβολής. Τα τελευταία χρόνια, στρατιωτικοί αναλυτές παρατηρούν σταδιακή μείωση του βαρέος εξοπλισμού που εμφανίζεται στην παρέλαση, με ιστορικά σοβιετικά άρματα όπως το T-34 να κυριαρχούν συμβολικά ενώ σύγχρονα συστήματα εμφανίζονται σε μικρότερο αριθμό. Ο λόγος συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου η Ρωσία έχει υποστεί σημαντικές απώλειες σε εξοπλισμό.
Πέρα από τις απώλειες στο μέτωπο, οι επιθέσεις ουκρανικών drones στο ρωσικό έδαφος, ακόμη και κοντά στη Μόσχα, έχουν αναγκάσει τις ρωσικές αρχές να αναθεωρήσουν τον σχεδιασμό της παρέλασης. Τα αεροπορικά σκέλη έχουν περιοριστεί ή ακυρωθεί σε ορισμένες χρονιές με επίκληση «καιρικών συνθηκών», παρά το γεγονός ότι πολλοί αναλυτές αποδίδουν τον πραγματικό λόγο στο φόβο αιφνιδιαστικής επίθεσης. Η εικόνα μιας χώρας που προστατεύει την ίδια της την πρωτεύουσα από drones έχει βαρύ πολιτικό συμβολισμό. Το Κρεμλίνο έχει ταυτόχρονα περιορίσει τον αριθμό ξένων δημοσιογράφων που θα καλύψουν την παρέλαση, ενώ διέψευσε δημοσίευμα του Der Spiegel ότι ανακλήθηκαν συνολικά οι διαπιστεύσεις τους.
Τι ακολουθεί στις σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι ποια πλευρά θα κάνει τελικά το πρώτο βήμα για επανέναρξη του διαλόγου. Η Ρωσία έχει ξεκαθαρίσει τη θέση της: αναμένει κίνηση από τις Βρυξέλλες, επικαλούμενη το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν εκείνες που διέκοψαν τις σχέσεις το 2022. Οι Βρυξέλλες από την πλευρά τους εμφανίζονται ολοένα πιο αποφασισμένες να αναλάβουν ενεργό διαμεσολαβητικό ρόλο στο ουκρανικό ζήτημα, με τη σύμφωνη γνώμη του Κιέβου. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει ανοίξει ένα «παράθυρο» διαλόγου, αλλά ταυτόχρονα επιφυλάσσεται για τις πραγματικές προθέσεις της Μόσχας. Η διπλωματική αυτή ισορροπία θα δοκιμαστεί τις επόμενες εβδομάδες, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται στον τέταρτο χρόνο του χωρίς ορατή λύση στον ορίζοντα.
