Μια ιστορική ανατροπή στα δημοσιονομικά δεδομένα της Ευρωζώνης φαίνεται να διαμορφώνεται μέχρι το τέλος του 2026: η Ελλάδα αναμένεται να παραδώσει στην Ιταλία την αρνητική πρωτιά της χώρας με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη, μια θέση που κατείχε επί 20 χρόνια. Οι προβλέψεις του ΔΝΤ και της ιταλικής κυβέρνησης συγκλίνουν, σηματοδοτώντας μια βαθιά στροφή στην οικονομική ιεραρχία της Ευρώπης.
Τι έγινε: Η δραματική μείωση του ελληνικού χρέους
Το ελληνικό δημόσιο χρέος βρισκόταν στο αποκορύφωμά του το 2020, φτάνοντας σχεδόν στο 210% του ΑΕΠ. Έκτοτε έχει μειωθεί κατά τουλάχιστον 60 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας στο 145,9% του ΑΕΠ. Οι εκτιμήσεις της ιταλικής εφημερίδας La Repubblica δείχνουν ότι μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους το ελληνικό χρέος θα διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ, ενώ παράλληλα η Ελλάδα σκοπεύει να αποπληρώσει νωρίτερα από το προβλεπόμενο δανειακές υποχρεώσεις ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επιβεβαίωσε ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει τον επόμενο μήνα σε πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 6,9 δισ. ευρώ έναντι των πρώτων δανείων διάσωσης που είχε λάβει από ευρωπαϊκές χώρες. Επικαλέστηκε δε τη δήλωση του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, σύμφωνα με την οποία μέσω του προγράμματος πρόωρων αποπληρωμών το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί κοντά στο 130% του ΑΕΠ ως το 2027. Ο Πιερρακάκης έχει θέσει επίσης τον μακροπρόθεσμο στόχο το χρέος να βρίσκεται κάτω από το 120% του ΑΕΠ μέχρι το 2029.
Ακόμα πιο φιλόδοξες εκτιμήσεις διατύπωσε ο Δημήτρης Τσάκωνας, επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ, ο οποίος ανέφερε ότι ακόμη και με συντηρητικές παραδοχές για το ΑΕΠ, το ελληνικό χρέος μπορεί έως το τέλος της δεκαετίας να κινηθεί κοντά στο 114% του ΑΕΠ — χαμηλότερα όχι μόνο από την Ιταλία, αλλά και από τη Γαλλία και το Βέλγιο.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η Ιταλία αναλαμβάνει την αρνητική πρωτιά
Στην πλευρά της Ιταλίας, η εικόνα εξελίσσεται αντίστροφα. Σύμφωνα με τις δημοσιονομικές προβλέψεις της ιταλικής κυβέρνησης, το δημόσιο χρέος της χώρας αναμένεται να αυξηθεί στο 138,6% του ΑΕΠ από το 137,1% που ήταν το 2025. Η μείωση που προβλέπεται σε βάθος χρόνου — στο 137,9% το 2028 και στο 136,3% το 2029 — δεν αρκεί για να αποτρέψει τη νέα, δυσμενή πρωτιά. Η σύγκλιση αυτή μεταξύ των προβλέψεων του ΔΝΤ και της ιταλικής κυβέρνησης προσδίδει επιπλέον βαρύτητα στο σενάριο αυτό.
Η Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι επιρρίπτει ευθύνες στα στεγαστικά προγράμματα ανακαίνισης ακίνητης περιουσίας που εφάρμοσαν οι πρώην πρωθυπουργοί Τζουζέπε Κόντε και Μάριο Ντράγκι. Τα προγράμματα αυτά προέβλεπαν εκτεταμένες φοροελαφρύνσεις για τους πολίτες, με αποτέλεσμα να περιοριστούν σημαντικά τα φορολογικά έσοδα και να επιδεινωθεί η δημοσιονομική θέση της χώρας. Παράλληλα, η ελληνική οικονομία παρουσιάζει ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 2%, σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που επιταχύνει τη μείωση του χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει. Η εύθραυστη γεωπολιτική συγκυρία και οι επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στα οικονομικά μεγέθη, γεγονός που επιβάλλει συγκρατημένη αισιοδοξία στις εκτιμήσεις.
Τι ακολουθεί: Εξωδικαστικός μηχανισμός και νέα μέτρα
Παράλληλα με τη μείωση του δημόσιου χρέους, η κυβέρνηση προωθεί στοχευμένα μέτρα για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ο Παύλος Μαρινάκης ανακοίνωσε διευρυμένα κριτήρια ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό, με το όριο ένταξης να μειώνεται από τα 10.000 στα 5.000 ευρώ, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε έναν αριθμό οφειλετών που μπορεί να φτάσει το 1 εκατομμύριο. Μόνο τον Απρίλιο επιτεύχθηκαν 2.172 νέες ρυθμίσεις αρχικών οφειλών ύψους 588 εκατ. ευρώ, αύξηση 51% σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025. Από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας έχουν ολοκληρωθεί συνολικά 60.388 ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές 18,64 δισ. ευρώ.
Μεταξύ των νέων ρυθμίσεων, για πρώτη φορά οι οφειλέτες θα μπορούν να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία τους κατά την υποβολή αίτησης ρύθμισης. Προβλέπεται επίσης αποδέσμευση τραπεζικού λογαριασμού εφόσον ο οφειλέτης έχει εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% της οφειλής του. Τέλος, προωθείται νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιές οφειλές που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023, η οποία απευθύνεται σε πάνω από 1,5 εκατομμύριο φυσικά και νομικά πρόσωπα.
