Σε βαθιά εσωκομματική κρίση βρίσκεται το Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας, με πάνω από 75 βουλευτές να ζητούν από τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να ορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης, μετά την εκλογική ήττα στις τοπικές εκλογές της περασμένης Πέμπτης. Η κρίση επιταχύνθηκε την Δευτέρα όταν ο Στάρμερ επιχείρησε να σβήσει τη φωτιά με δημόσια ομιλία, αλλά πέτυχε ακριβώς το αντίθετο. Τέσσερις βοηθοί υπουργών υπέβαλαν παραίτηση και κάλεσαν τον πρωθυπουργό να φύγει, ενώ ο αριθμός των αντιδρώντων βουλευτών αυξανόταν κυριολεκτικά από λεπτό σε λεπτό.
Τι έγινε: Παραιτήσεις και εκκλήσεις από κάθε πτέρυγα
Η σπίθα που άναψε τη φωτιά ήταν η ομιλία του Στάρμερ η οποία, αντί να κλείσει το μέτωπο αμφισβήτησης, το άνοιξε ακόμα περισσότερο. Ο Βρετανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε πιο παρεμβατικές πολιτικές, όπως τη δυνατότητα πλήρους δημόσιας ιδιοκτησίας της χαλυβουργικής εταιρείας British Steel και στενότερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι επικριτές του, ωστόσο, υποστήριξαν ότι δεν παρουσίασε πειστικό σχέδιο ριζικής αλλαγής. Αποτέλεσμα: οι παραιτήσεις και οι δημόσιες εκκλήσεις πολλαπλασιάστηκαν.
Από τους πρώτους που έδρασαν ήταν ο Τζο Μόρις, κοινοβουλευτικός συνεργάτης του υπουργού Υγείας Γουές Στρίτινγκ, και ο Τομ Ράτλαντ, συνεργάτης της υπουργού Περιβάλλοντος Έμμα Ρέινολντς, που υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους. Η Σάλι Τζέιμσον, συνεργάτιδα της υπουργού Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ, ζήτησε επίσης από τον Στάρμερ να παραιτηθεί ή τουλάχιστον να ορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης. Παράλληλα, η εφημερίδα i Paper μετέδωσε ότι ο ίδιος ο Στρίτινγκ ετοιμαζόταν να παρέμβει δημόσια για το αν ο πρωθυπουργός μπορεί να παραμείνει στη θέση του.
Ο αριθμός των βουλευτών που ζητούν αλλαγή ηγεσίας εκτινάχθηκε με γρήγορους ρυθμούς. Από 55 βουλευτές το πρωί, έφτασε τους 60 το απόγευμα της Δευτέρας — με την Ρέιτσελ Τέιλορ από το Γουόρικσαϊρ να γίνεται συμβολικά η 60ή — και ξεπέρασε τους 70 λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, σύμφωνα με το Sky News. Οι Times ανέβαζαν τον αριθμό ακόμα ψηλότερα, πάνω από 75, με τη Βρετανία να αντιμετωπίζει πολιτική αστάθεια ανάλογη με εκείνη της εποχής Μπόρις Τζόνσον.
Αντιδράσεις: Ο Στάρμερ λέει «όχι», αλλά δεν πείθει
Ο Κιρ Στάρμερ αρνήθηκε κατηγορηματικά να παραιτηθεί. Σε ομιλία του το πρωί της Δευτέρας δήλωσε ότι θα αποδείξει πως όσοι τον αμφισβητούν κάνουν λάθος και ότι θα σταθεί όρθιος σε οποιαδήποτε πρόκληση ηγεσίας. Χαρακτήρισε το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ ως «πολύ επικίνδυνο αντίπαλο» για το Εργατικό Κόμμα και εμφανίστηκε αποφασισμένος να μην εγκαταλείψει τις ευθύνες του ως πρωθυπουργός. Ωστόσο, η ομιλία αυτή δεν έπεισε τους περισσότερους βουλευτές που ήδη είχαν ταχθεί εναντίον του.
Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση της Ρέιτσελ Τέιλορ, η οποία είπε ότι παρακολούθησε την ομιλία αλλά δεν πείστηκε: «Ως βουλευτής του Βόρειου Γουόρικσαϊρ και Μπέντφορντ, είναι καθήκον μου να αναλογιστώ το γεγονός ότι οι ψηφοφόροι μου έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στον πρωθυπουργό». Η Κάθριν Γουέστ, που αρχικά δεν είχε ταχθεί ανοιχτά εναντίον του, τελικά ζήτησε από τον Στάρμερ να ορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης έως τον Σεπτέμβριο. Το BBC σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός πιέζεται ταυτόχρονα από δύο διαφορετικές πτέρυγες του κόμματος, την αριστερή και τη δεξιά, κάτι που καθιστά την κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη να αντιστραφεί.
Η κρίση δεν είναι άσχετη με μια σειρά ζητημάτων που είχαν ήδη κλονίσει τη θέση του Στάρμερ από τους πρώτους μήνες της θητείας του. Ο διορισμός του Τομ Μάντελσον ως πρέσβη της Βρετανίας στις ΗΠΑ — ο οποίος αποδείχθηκε ότι είχε επαφές με τον καταδικασμένο Τζέφρι Έπσταϊν — καθώς και μια σειρά αντιδημοφιλών μέτρων λιτότητας νωρίς στη θητεία του είχαν αφήσει ανοιχτές πληγές. Στις εκλογές της 4ης Ιουλίου 2024, οι Εργατικοί είχαν κερδίσει 411 από τις 650 έδρες της Βουλής — μια σαρωτική νίκη που τους έφερε στην εξουσία έπειτα από πολλά χρόνια.
Τι ακολουθεί: Υπουργικό συμβούλιο και πιθανή πρόκληση ηγεσίας
Το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι το υπουργικό συμβούλιο της Τρίτης, όπου υπουργοί του Στάρμερ αναμένεται να τον πιέσουν κι αυτοί να παραιτηθεί. Αν η κρίση περάσει από τους βουλευτές στα μέλη του υπουργικού συμβουλίου, η κατάσταση θα θυμίζει εκείνη που οδήγησε στην πτώση του Μπόρις Τζόνσον, με τον έναν υπουργό μετά τον άλλο να παραιτούνται δημόσια. Ένας υπουργός δήλωσε στο i Paper ότι η κατάσταση είναι πλέον «terminal», δηλαδή πολιτικά μη αναστρέψιμη.
Τυπικά, η διαδικασία αντικατάστασης αρχηγού στο Εργατικό Κόμμα δεν είναι απλή. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο της Κυβέρνησης, μια εκλογή ηγεσίας μπορεί να ξεκινήσει είτε αν παραιτηθεί ο αρχηγός είτε αν ένας αντίπαλος υποψήφιος συγκεντρώσει υπογραφές από το 20% των βουλευτών του κόμματος. Με τα σημερινά δεδομένα, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 81 βουλευτές, ενώ ο εν ενεργεία αρχηγός μπαίνει αυτομάτως στο ψηφοδέλτιο αν υπάρξει πρόκληση. Δεδομένου ότι ο αριθμός των αντιδρώντων πλησιάζει ήδη αυτό το κατώφλι, οι επόμενες ώρες κρίνονται καθοριστικές για την πολιτική επιβίωση του Κιρ Στάρμερ.
