Τρεις μήνες έχουν περάσει από την κοινή στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν, κι ωστόσο η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να σφύζει από ένταση, χωρίς να διαφαίνεται στον ορίζοντα καμία διέξοδος. Η εύθραυστη ισορροπία που έχει διαμορφωθεί γύρω από τα Στενά του Ορμούζ — με τον αμερικανικό αποκλεισμό από τη μία πλευρά και τον ιρανικό έλεγχο αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας από την άλλη — παραμένει ασταθής και δυνητικά εκρηκτική. Διπλωματικοί κύκλοι και έμπειροι αναλυτές εκφράζουν ανοιχτά την ανησυχία τους ότι η κρίση μπορεί να εκτραχυνθεί ανά πάσα στιγμή, όχι απαραίτητα ως αποτέλεσμα συνειδητής απόφασης, αλλά από έναν μοιραίο λανθασμένο υπολογισμό — είτε στην Ουάσινγκτον είτε στην Τεχεράνη. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία σύντομα, αλλά για πόσο ακόμη θα αντέξει αυτή η επικίνδυνη ισορροπία τρόμου.
«Το Ιράν δεν υπέκυψε ποτέ» — η ανάλυση των εμπειρογνωμόνων
Σε αυτό το πλαίσιο, ενισχύονται στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ οι φωνές που πιέζουν για νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά της Τεχεράνης, με το επιχείρημα ότι η συνεχής στρατιωτική πίεση θα αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση του Ιράν και θα το αναγκάσει να επιστρέψει στο τραπέζι των συνομιλιών με πιο συμβιβαστική διάθεση. Ωστόσο, αυτή η λογική αντιμετωπίζει σθεναρή κριτική από έγκριτους αναλυτές που γνωρίζουν καλά την ιρανική νοοτροπία. Ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ και πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών, είναι κατηγορηματικός: η πολιτική της συνεχούς πίεσης έχει ήδη αποτύχει. «Έχουμε ήδη δοκιμάσει επανειλημμένα αυτή τη θεωρία και το Ιράν δεν υπέκυψε», τόνισε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η περιοχή έχει εισέλθει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, με την πιθανότητα νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης να αυξάνεται μέρα με τη μέρα. Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι που μίλησαν στο Reuters ξεκαθαρίζουν ότι το πυραυλικό πρόγραμμα, οι πυρηνικές δυνατότητες και ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ δεν είναι απλώς διαπραγματευτικά χαρτιά — είναι θεμελιώδεις πυλώνες επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και οποιαδήποτε εγκατάλειψή τους θα ισοδυναμούσε με πλήρη παράδοση, όχι με συμβιβασμό.
Οι απαιτήσεις που χωρίζουν τις δύο πλευρές
Παρά τις έμμεσες διαβουλεύσεις που διεξάγονται μέσω πακιστανικής διαμεσολάβησης, η ουσιαστική πρόοδος παραμένει ανύπαρκτη, καθώς οι θέσεις των δύο πλευρών απέχουν παρασάγγας. Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για διάστημα 20 ετών και να μεταφέρει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου στο αμερικανικό έδαφος — έναν όρο που η Τεχεράνη αντιμετωπίζει ως τελείως απαράδεκτο. Από την πλευρά της, η ιρανική ηγεσία ζητά τον άμεσο τερματισμό των επιθέσεων, παροχή εγγυήσεων ασφαλείας, καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και επίσημη αναγνώριση της κυριαρχίας της στα Στενά του Ορμούζ — αιτήματα που η Ουάσινγκτον απορρίπτει εξαρχής και κατηγορηματικά. Σε αυτό το πλαίσιο αδιεξόδου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει αυξήσει τον τόνο της ρητορικής του, προειδοποιώντας δημοσίως ότι «ο χρόνος τελειώνει» για την Τεχεράνη και υπονοώντας ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, νέα — και ενδεχομένως πολύ σκληρότερη — στρατιωτική δράση βρίσκεται στον ορίζοντα. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη ανάσα μια κρίση που, αν διολισθήσει εκτός ελέγχου, απειλεί να αναστατώσει ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία και να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο πολέμου στην πιο ασταθή περιοχή του πλανήτη.
