Η Ευρωπαϊκή Ένωση τροποποίησε τον αυστηρότερο νόμο τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του. Στις 7 Μαΐου 2025, οι κυβερνήσεις της ΕΕ και οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε συμφωνία για το λεγόμενο «AI omnibus», ένα πακέτο στοχευμένων τροποποιήσεων στο πλαίσιο ευρύτερης πρωτοβουλίας απλοποίησης του ψηφιακού τομέα. Οι αλλαγές αφορούν χρονοδιαγράμματα, πεδίο εφαρμογής και υποχρεώσεις συμμόρφωσης για επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Διαβάστε επίσης: Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει στρατηγικά αποθέματα λιπασμάτων
Τι έγινε και ποιες αλλαγές ψηφίστηκαν
Ο νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024 και αμέσως χαρακτηρίστηκε ως το πιο φιλόδοξο ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη παγκοσμίως. Ωστόσο, σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, η Ευρώπη συμφώνησε να τον αναθεωρήσει ουσιαστικά. Η συμφωνία της 7ης Μαΐου φέρνει αλλαγές σε τρεις βασικούς άξονες: χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης, ορισμό «υψηλού κινδύνου» και επικαλύψεις με άλλες ευρωπαϊκές νομοθεσίες. Σύμφωνα με τους εμπνευστές του πακέτου, στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας και η παροχή μεγαλύτερου περιθωρίου ελιγμών στις επιχειρήσεις, χωρίς να καταργηθεί η βασική λογική της νομοθεσίας που βασίζεται στην εκτίμηση κινδύνου.
Η πιο άμεση αλλαγή αφορά τα χρονοδιαγράμματα. Τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης υψηλού κινδύνου που εμπίπτουν στο Παράρτημα 3 του νόμου — καλύπτοντας τομείς όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση και η ασφάλιση υγείας — έχουν πλέον προθεσμία συμμόρφωσης έως τις 2 Δεκεμβρίου 2027, αντί του αρχικού καλοκαιριού του 2026. Παράλληλα, η Τεχνητή Νοημοσύνη που ενσωματώνεται σε φυσικά προϊόντα, όπως ιατρικές συσκευές ή βιομηχανικά μηχανήματα, αποκτά ακόμη περισσότερο χρόνο, καθώς οι αντίστοιχες υποχρεώσεις μετατίθενται έως τον Αύγουστο του 2028. Αυτή η επέκταση δίνει στις εταιρείες τεχνολογίας και στις βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας πολύτιμο χρόνο προσαρμογής.
Σημαντική αλλαγή επήλθε και στον ορισμό του «υψηλού κινδύνου». Πλέον, μόνο τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης των οποίων η βλάβη θα δημιουργούσε πραγματικούς κινδύνους για την υγεία ή την ασφάλεια υπόκεινται στις αυστηρότερες υποχρεώσεις. Εργαλεία που απλώς βοηθούν τους χρήστες ή βελτιστοποιούν την απόδοση δεν ενεργοποιούν πλέον αυτόματα το πλήρες ρυθμιστικό καθεστώς. Επιπλέον, οι αλληλεπικαλύψεις με άλλες νομοθετικές διατάξεις της ΕΕ έχουν περιοριστεί, μειώνοντας την κανονιστική πολυπλοκότητα για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πολλαπλούς τομείς.
Αντιδράσεις και πλαίσιο της απόφασης
Η συμφωνία για το «AI omnibus» δεν έγινε δεκτή ομόφωνα. Οι κατασκευαστές τεχνολογίας και οι επιχειρηματικοί κλάδοι χαιρέτισαν τις αλλαγές, βλέποντας σε αυτές μια ευπρόσδεκτη ελάφρυνση από γραφειοκρατικές υποχρεώσεις που έκριναν δυσανάλογες. Αντίθετα, οι υπερασπιστές των καταναλωτών και ορισμένοι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αντιμετωπίζουν τις τροποποιήσεις με καχυποψία, εκφράζοντας ανησυχία μήπως οδηγήσουν σε σιωπηλή απορρύθμιση. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν πρόκειται για έξυπνη προσαρμογή ή για υποχώρηση στις πιέσεις του κλάδου.
Το αναθεωρημένο κανονιστικό πλαίσιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να απλοποιήσει τη ψηφιακή νομοθεσία και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής τεχνολογικής βιομηχανίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η επέκταση των προθεσμιών και ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής αποτελούν ουσιαστικές παραχωρήσεις προς τις επιχειρήσεις, με ταυτόχρονη διατήρηση, τουλάχιστον επί χάρτου, της βασικής αρχιτεκτονικής του νόμου. Η ΕΕ επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να ρυθμίζει τις νέες τεχνολογίες χωρίς να πνίγει την καινοτομία, μια ισορροπία που αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη στην πράξη.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση στη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης παρακολουθείται στενά διεθνώς, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ και την Κίνα, που ακολουθούν διαφορετικά μοντέλα διακυβέρνησης. Οι τροποποιήσεις του Μαΐου 2025 σηματοδοτούν μια σημαντική στροφή: η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι ο αρχικός νόμος, όσο προοδευτικός κι αν ήταν στη σύλληψη, χρειαζόταν προσαρμογές για να είναι εφαρμόσιμος. Το αποτέλεσμα αυτής της ισορροπίας θα φανεί στα επόμενα χρόνια, καθώς οι επιχειρήσεις θα καλούνται να συμμορφωθούν με το νέο πλαίσιο.
Τι ακολουθεί
Με τις νέες προθεσμίες που ορίζονται για Δεκέμβριο 2027 και Αύγουστο 2028, οι επιχειρήσεις έχουν πλέον ένα διευρυμένο χρονικό παράθυρο για να προσαρμόσουν τα συστήματά τους στις απαιτήσεις του αναθεωρημένου νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Παράλληλα, οι εθνικές αρχές εποπτείας των κρατών-μελών της ΕΕ θα κληθούν να εφαρμόσουν το νέο πλαίσιο, με λιγότερες αλληλεπικαλύψεις και σαφέστερους κανόνες για το τι θεωρείται «υψηλός κίνδυνος». Το αν η απλοποίηση αυτή θα ενισχύσει την καινοτομία ή θα αποδυναμώσει την προστασία των πολιτών θα κριθεί στην εφαρμογή της νομοθεσίας τα επόμενα χρόνια.
