Σε επικίνδυνα νερά έχουν μπει οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κούβας, καθώς η αμερικανική δικαιοσύνη απήγγειλε επίσημα κατηγορίες κατά του 94χρονου Ραούλ Κάστρο, του πρώην ηγέτη που κράτησε στα χέρια του τα ηνία της νησιωτικής χώρας για δεκαετίες. Η κατηγορία αφορά την κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών το 1996, μια πράξη που άφησε πίσω της τέσσερις νεκρούς Κουβανοαμερικανούς και ανοιχτές πληγές που δεν έχουν κλείσει ποτέ. Ο Ραούλ Κάστρο κατείχε τότε τη θέση του υπουργού Άμυνας και είχε πλήρη εποπτεία των ενόπλων δυνάμεων, γεγονός που τον καθιστά άμεσα υπεύθυνο σύμφωνα με τους Αμερικανούς εισαγγελείς. Τα αεροσκάφη ανήκαν στην εθελοντική οργάνωση «Brothers to the Rescue», και η κατάρριψή τους παραμένει ανοιχτή πληγή για την κουβανική διασπορά του Μαϊάμι εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες.
Ο κίνδυνος ένοπλης σύγκρουσης και τα διδάγματα από τη Βενεζουέλα
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, οι κατηγορίες αυτές δεν είναι απλώς μια νομική κίνηση — ενδέχεται να αποτελέσουν τη «βάση» για μια ενδεχόμενη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στην Κούβα με σκοπό την έκδοση του Κάστρο. Το σενάριο αυτό δεν είναι αδιανόητο, καθώς κάτι ανάλογο εφαρμόστηκε πρόσφατα στη Βενεζουέλα, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ απέσπασε την εξουσία από τον Νικολά Μαδούρο, στενό σύμμαχο της Κούβας. Ωστόσο, η σύγκριση με τη Βενεζουέλα σταματά εκεί: ο στρατός του Μαδούρο κατέρρευσε γρήγορα μπροστά στις αμερικανικές δυνάμεις, ενώ οι αξιωματικοί του συμμορφώθηκαν άμεσα με τις υπαγορεύσεις της Ουάσιγκτον. Στην Κούβα, αντίθετα, οι πιστοί στον Ραούλ Κάστρο θεωρούνται πολύ πιο αποφασισμένοι να αντισταθούν, και μια ενδεχόμενη επέμβαση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πολύ αιματηρή υπόθεση.
Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Ρικάρντο Ζουνίγκα, που υπήρξε μέλος της μυστικής διαπραγματευτικής ομάδας κατά την εποχή Ομπάμα — η οποία διαπραγματεύτηκε με Κουβανούς αξιωματούχους, μεταξύ αυτών και τον γιο του ίδιου του Ραούλ Κάστρο — προειδοποίησε ότι οι κατηγορίες ως εργαλείο πίεσης μπορεί να έχουν ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιθυμητά. «Είναι η ζωντανή ενσάρκωση της επανάστασης», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ζουνίγκα, υπονοώντας ότι οποιαδήποτε επίθεση στο πρόσωπο του Κάστρο θα ενεργοποιούσε βαθιά ιδεολογικά αντανακλαστικά στην κουβανική ηγεσία. Παράλληλα, ένα μεγάλο τμήμα της κουβανικής εξόριστης κοινότητας πιστεύει ότι το καθεστώς βρίσκεται ήδη σε προχωρημένη αποσύνθεση, και ότι η επιπλέον πίεση θα επιταχύνει την αναπόφευκτη κατάρρευσή του.
Ο Τραμπ δεν αποκλείει συμφωνία — αλλά το ιστορικό του ανησυχεί
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε ένα μικτό μήνυμα προς την Αβάνα, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο της διπλωματίας. «Μπορώ να κάνω μια συμφωνία είτε αλλάξετε το καθεστώς είτε όχι. Ήταν ένα σκληρό καθεστώς που σκότωσε πολλούς ανθρώπους», είπε ο Τραμπ μιλώντας σε δημοσιογράφους, προσθέτοντας αμέσως μετά με έναν τόνο που θύμιζε περισσότερο αγορανόμο παρά ηγέτη: «Είναι μια χώρα που χρειάζεται πραγματικά βοήθεια. Δεν μπορούν να ανάψουν τα φώτα, δεν μπορούν να φάνε». Η ρητορική αυτή παραπέμπει άμεσα στον τρόπο που ο Τραμπ χειρίστηκε και τις περιπτώσεις του Ιράν και της Βενεζουέλας — χώρες τις οποίες περιέγραψε επίσης ως «απελπισμένες για συμφωνία». Ωστόσο, και στις δύο αυτές περιπτώσεις, οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν τελικά σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, γεγονός που δείχνει πόσο αβέβαιο είναι το αποτέλεσμα για την Κούβα. Αντιμέτωπη με τέτοιες ακραίες επιλογές, η κουβανική κυβέρνηση ενδέχεται να επιλέξει την αντίσταση, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ένοπλη σύγκρουση με την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη.
