Ο αρχηγός της εθνικιστικής Δεξιάς της Σλοβενίας, Γιάνεζ Γιάνσα, εξελέγη πρωθυπουργός της χώρας την Παρασκευή, σε ψηφοφορία του κοινοβουλίου στην οποία συγκέντρωσε 51 από τους 87 παρόντες βουλευτές. Η εκλογή του έρχεται παρά το γεγονός ότι το κόμμα του ήρθε δεύτερο στις βουλευτικές εκλογές του Μαρτίου, καθώς ο νικητής εκείνων των εκλογών αδυνατούσε να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο 67χρονος πολιτικός θα αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά του τον Ιούνιο, αφού εγκριθεί πρώτα το κυβερνητικό σχήμα σε νέα συνεδρίαση του κοινοβουλίου εντός των επόμενων δύο εβδομάδων.
Τι έγινε: Κυβέρνηση μειοψηφίας σε μια χώρα δύο εκατομμυρίων
Στις βουλευτικές εκλογές του Μαρτίου 2026, το Δημοκρατικό Σλοβενικό Κόμμα (SDS) του Γιάνσα κατέλαβε τη δεύτερη θέση, πίσω από τον συνασπισμό του απερχόμενου φιλοευρωπαίου πρωθυπουργού Ρόμπερτ Γκόλομπ. Ωστόσο, ο Γκόλομπ δεν κατάφερε να διαμορφώσει κυβερνητική συμμαχία, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τον Γιάνσα. Τη Δευτέρα της ίδιας εβδομάδας, ο αρχηγός της Δεξιάς παρουσίασε τη συμφωνία για κυβέρνηση μειοψηφίας που είχε διαπραγματευτεί με τους συνεταίρους του.
Ο κυβερνητικός συνασπισμός αποτελείται από τρεις πυλώνες: το SDS με 28 έδρες, τη χριστιανοδημοκρατική Νέα Σλοβενία (NSi) με 9 έδρες και το κόμμα «Δημοκρατία» με 6 έδρες, που ιδρύθηκε το 2024 από τον Άνζε Λόγκαρ, πρώην στέλεχος του SDS που θεωρείται κεντρώος. Δύο ακόμη βουλευτές από μικρότερα κόμματα εντάχθηκαν στον συνασπισμό, φέρνοντας τον συνολικό αριθμό στους 43 βουλευτές. Παράλληλα, το αντισυστημικό και φιλορωσικό κόμμα «Αλήθεια» (Resnica) αποφάσισε να στηρίξει εξωτερικά τον συνασπισμό χωρίς να συμμετέχει σε αυτόν.
Ο Γιάνσα δεν είναι άγνωστο πρόσωπο στη σλοβενική πολιτική σκηνή. Έχει διατελέσει πρωθυπουργός της χώρας τρεις φορές κατά το παρελθόν, σε διαστήματα μεταξύ 2004 και 2022, γεγονός που τον καθιστά έναν από τους πιο έμπειρους πολιτικούς της Σλοβενίας, μιας χώρας με πληθυσμό περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Σύμμαχος Όρμπαν, θαυμαστής Τραμπ
Αμέσως μετά την εκλογή του, ο Γιάνσα έσπευσε να εκφράσει την ικανοποίησή του. «Σήμερα έγινε ένα σημαντικό βήμα για μια ευημερούσα και πιο ελεύθερη Σλοβενία. Ευχαριστώ, δεν θα κάνουμε καμία υποχώρηση» δήλωσε ο νέος πρωθυπουργός. Οι λέξεις του αντικατοπτρίζουν μια σαφή πολιτική κατεύθυνση: ο Γιάνσα δεν διστάζει να τοποθετηθεί ανοιχτά στο δεξιό και εθνικιστικό φάσμα, με έμφαση στην εθνική κυριαρχία.
Στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ο Γιάνσα είναι γνωστός για τις στενές σχέσεις του με τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, αλλά και για τον ανοιχτό θαυμασμό που τρέφει για τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Αυτές οι συμμαχίες τοποθετούν τη Σλοβενία σε μια τροχιά προσέγγισης με χώρες όπως η Ουγγαρία, που διαφοροποιούνται ενίοτε από τις κεντρικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να παρακολουθηθεί στενά από τις Βρυξέλλες.
Στη Γαλλία, εξάλλου, ο πρώην πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ ανακοίνωσε επίσης την Παρασκευή 22 Μαΐου 2026 την υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027. Ο Ατάλ, γραμματέας του κόμματος «Αναγέννηση» που πρόσκειται στον πρόεδρο Μακρόν, δήλωσε ότι αγαπά τη Γαλλία και τους Γάλλους, και πως αυτός είναι ο λόγος που αποφάσισε να διεκδικήσει την ανώτατη εξουσία. Υποστήριξε ότι οι καλύτερες μέρες για τη χώρα βρίσκονται μπροστά της, με κεντρικό μήνυμα την ενότητα και την ελπίδα για το μέλλον.
Τι ακολουθεί: Κυβέρνηση σε δύο εβδομάδες
Ο Γιάνσα θα αναλάβει επίσημα τα πρωθυπουργικά του καθήκοντα τον Ιούνιο 2026, εφόσον εγκριθεί το κυβερνητικό σχήμα σε νέα συνεδρίαση του σλοβενικού κοινοβουλίου, η οποία αναμένεται να γίνει εντός των επόμενων δύο εβδομάδων. Η κυβέρνηση μειοψηφίας που θα σχηματιστεί θα κληθεί να αποδείξει την αντοχή της σε ένα κοινοβουλευτικό περιβάλλον όπου οι 43 έδρες του συνασπισμού δεν εξασφαλίζουν αυτόματα πλειοψηφία σε κάθε ψηφοφορία. Η εξωτερική στήριξη του κόμματος «Αλήθεια» θα διαδραματίσει ρόλο στη βιωσιμότητα της νέας κυβέρνησης, αν και η φιλορωσική στάση του κόμματος αυτού δημιουργεί ερωτηματικά για τις ισορροπίες εντός του συνασπισμού.
