Το Πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης επαναλειτουργεί μετά από μια εβδομάδα έντασης και φοιτητικών κινητοποιήσεων που ανάγκασαν την τουρκική κυβέρνηση να κάνει πίσω. Η άδεια λειτουργίας του ιδρύματος είχε ανακληθεί με προεδρικό διάταγμα του Ταγίπ Ερντογάν στις 21 Μαΐου 2026, πυροδοτώντας κύμα αντιδράσεων από φοιτητές, ακαδημαϊκούς και διεθνείς παρατηρητές. Η απόφαση αναστροφής δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 24 Μαΐου, κατόπιν αιτήματος του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Τι έγινε: Από το προεδρικό διάταγμα στην αναστροφή
Το προεδρικό διάταγμα αριθ. 11384 εκδόθηκε στις 21 Μαΐου 2026 και επικαλούνταν το άρθρο 11 του νόμου περί Ανώτατης Εκπαίδευσης αριθ. 2547, με την αιτιολογία ότι το επίπεδο εκπαίδευσης κρίθηκε ανεπαρκές. Με βάση το ίδιο διάταγμα, είχε διοριστεί ήδη προσωρινός επίτροπος στο ίδρυμα. Το Μπιλγκί υποδέχεται περίπου 20.000 Τούρκους και διεθνείς φοιτητές και συμμετέχει στο πρόγραμμα Erasmus, υποδεχόμενο κάθε χρόνο φοιτητές από χώρες της Ευρώπης και του εξωτερικού. Η ανακοίνωση της πρυτανείας για περιορισμό της πρόσβασης φοιτητών και καθηγητών, καθώς και η διακοπή των προμηθειών τροφίμων, πυροδότησαν άμεσα τις κινητοποιήσεις.
Το ίδρυμα δεν ήταν άγνωστο στις τουρκικές αρχές. Πέρυσι, η τουρκική δικαιοσύνη είχε διορίσει διοικητή στο πανεπιστήμιο, μετά από έρευνα κατά της εταιρείας που το διαχειρίζεται για κατηγορίες ξεπλύματος χρημάτων και φορολογικής απάτης. Η νέα κλιμάκωση με το διάταγμα κλεισίματος ήρθε έτσι να προστεθεί σε μια ήδη τεταμένη σχέση μεταξύ της κυβέρνησης Ερντογάν και του συγκεκριμένου ακαδημαϊκού ιδρύματος. Η αναστροφή της απόφασης έγινε κατόπιν αιτήματος της Προεδρίας του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης και δημοσιεύθηκε επίσημα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Το Πανεπιστήμιο Μπιλγκί ιδρύθηκε το 1996 και για σχεδόν τρεις δεκαετίες καθιερώθηκε ως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φιλελεύθερα ακαδημαϊκά ιδρύματα της Τουρκίας. Διαθέτει κορυφαίους καθηγητές-ερευνητές και ταυτίστηκε με τις κοινωνικές επιστήμες, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ελευθερία της έκφρασης και τις ευρωπαϊκές ακαδημαϊκές συνεργασίες.
Αντιδράσεις: Τρεις ημέρες αντίστασης στο campus
Οι φοιτητές ξεκίνησαν κινητοποιήσεις στο κεντρικό campus Santral İstanbul αμέσως μετά την ανακοίνωση του διατάγματος. Την Κυριακή 24 Μαΐου, οι αρχές ενίσχυσαν τα μέτρα ασφαλείας γύρω από το campus, αποκλείοντας την είσοδο φοιτητών. Σημειώθηκαν στιγμές έντασης μεταξύ αστυνομικών με ασπίδες και φοιτητών που επιχειρούσαν να διατηρήσουν την πρόσβασή τους στο ίδρυμα. Ορισμένοι φοιτητές τραυματίστηκαν και υπήρξαν συλλήψεις, ωστόσο οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν για τρίτη συνεχόμενη ημέρα.
Οι φοιτητές απάντησαν με γραπτή δήλωση, τονίζοντας: «Δεν εγκαταλείπουμε το campus μας», χαρακτηρίζοντας την αντίστασή τους ως όρκο και όχι ως απλό σύνθημα. Παράλληλα, ο Σύνδεσμος Εκπαιδευτικών που βρισκόταν έξω από το campus ανακοίνωσε ότι θα προχωρούσε σε αποκλεισμό δρόμων αν δεν αρθεί η περικύκλωση. Η κινητοποίηση δεν περιορίστηκε μόνο στους φοιτητές — ακαδημαϊκοί και εργαζόμενοι του πανεπιστημίου συμμετείχαν επίσης στις τριήμερες κινητοποιήσεις μέσα στο campus.
Το Μπιλγκί υπήρξε ιστορικά ο χώρος όπου συγκεντρώθηκαν φιλελεύθεροι ακαδημαϊκοί, ερευνητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομικοί και κοσμοπολίτες διανοούμενοι της Τουρκίας. Η κουλτούρα δημόσιου διαλόγου που καλλιεργούσε το ίδρυμα βρισκόταν συχνά σε ευθεία αντίθεση με τον κρατικό εθνικισμό και τον συντηρητισμό που χαρακτηρίζει το καθεστώς Ερντογάν. Αυτό το προφίλ έκανε την επιλογή του Μπιλγκί ως στόχου να φαίνεται πολιτικά φορτισμένη στα μάτια πολλών παρατηρητών.
Τι ακολουθεί: Ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον
Η επαναλειτουργία του Μπιλγκί δεν κλείνει οριστικά το θέμα. Η έρευνα κατά της εταιρείας διαχείρισης για ξεπλύμα χρημάτων και φορολογική απάτη παραμένει σε εξέλιξη, ενώ ο διορισμένος επίτροπος εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα αβεβαιότητας για τη διοίκηση. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η αναστροφή του διατάγματος αντικατοπτρίζει πραγματική υποχώρηση της κυβέρνησης υπό την πίεση των φοιτητικών κινητοποιήσεων, ή αν αποτελεί προσωρινή αναδίπλωση. Οι 20.000 φοιτητές του ιδρύματος, καθώς και οι διεθνείς συνεργάτες του στο πλαίσιο του Erasmus, αναμένουν εξελίξεις με ιδιαίτερη προσοχή τις επόμενες εβδομάδες.
