Η δικαστική απόφαση καθαίρεσης του επικεφαλής του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, πυροδότησε έντονες αντιδράσεις στο Βερολίνο. Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε δημοσίως τον προβληματισμό του για τις διώξεις κατά της τουρκικής αντιπολίτευσης, ενώ κόμματα από όλο το πολιτικό φάσμα απαιτούν πιο σκληρή στάση απέναντι στην κυβέρνηση Ερντογάν. Η συζήτηση ανέκυψε λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στο Βερολίνο, αποκαλύπτοντας τις αντιθέσεις στη γερμανική πολιτική για την Τουρκία.
Τι έγινε: Η καθαίρεση Οζέλ και η αντίδραση του Βερολίνου
Η δικαστική απόφαση που οδηγεί στην απομάκρυνση του Οζγκιούρ Οζέλ από την ηγεσία του CHP — του ισχυρότερου κόμματος αντιπολίτευσης στην Τουρκία — προκάλεσε άμεση ανησυχία στο Βερολίνο. Η κατάσταση αφορά όχι μόνο τον ίδιο τον Οζέλ, αλλά και σειρά άλλων αξιωματούχων του κόμματος που αντιμετωπίζουν νομικές κατηγορίες, διαδικασίες σύλληψης και καθαιρέσεις. Το πλήθος αυτών των κινήσεων εναντίον της οργανωμένης αντιπολίτευσης δεν μπόρεσε να αφεθεί αναπάντητο από τη γερμανική κυβέρνηση. Εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι όλα αυτά είναι «πολύ ανησυχητικά» και εγείρουν «κρίσιμα ερωτήματα» για το Βερολίνο.
Η χρονική στιγμή της δήλωσης δεν ήταν τυχαία. Η τοποθέτηση του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών ήρθε μόλις λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στο Βερολίνο. Η επαφή αυτή, που αρχικά φαινόταν να σηματοδοτεί ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων, αντικαταστάθηκε γρήγορα από έκδηλο δημόσιο προβληματισμό για την πορεία της τουρκικής δημοκρατίας. Ο άμεσος χρονικός συσχετισμός της επίσκεψης Φιντάν με τις κατηγορίες κατά του CHP έδωσε στη γερμανική αντίδραση χαρακτήρα επείγοντος και ανέδειξε τις αντιθέσεις ανάμεσα στη διπλωματική γλώσσα και τα πολιτικά γεγονότα στην Άγκυρα.
Σύμφωνα με τη δήλωση του εκπροσώπου, το βασικό ζήτημα δεν αφορά μια μεμονωμένη απόφαση, αλλά ένα ευρύτερο μοτίβο πίεσης κατά της οργανωμένης πολιτικής αντιπολίτευσης: «Όταν πρώτα από όλα το ισχυρότερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το CHP, και αρκετοί από τους αξιωματούχους του αντιμετωπίζουν νομικές κατηγορίες και διαδικασίες, συλλήψεις και καθαιρέσεις, τότε αυτό είναι πολύ ανησυχητικό και εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για εμάς», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η δήλωση αποτελεί ένα από τα πιο έντονα κριτικά σχόλια που έχει κάνει το Βερολίνο για εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία τους τελευταίους μήνες.
Αντιδράσεις: Ενωμένο το γερμανικό κοινοβούλιο κατά Ερντογάν
Από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, η Τζανσού Έζντεμιρ από το κόμμα Αριστερά διατύπωσε συγκεκριμένες απαιτήσεις: η γερμανική κυβέρνηση να προσφέρει «σημαντικά ισχυρότερη υποστήριξη» στη δημοκρατική κοινωνία των πολιτών στην Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων γυναικών δημοσιογράφων, οργανώσεων δικαιωμάτων, συνδικάτων, αντιπολιτευτικών δυνάμεων και Κούρδων ακτιβιστών. Παράλληλα, η εκπρόσωπος των Πρασίνων για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Ντέμπορα Ντύρινγκ, επισήμανε ότι ακριβώς επειδή η Τουρκία αποτελεί σημαντικό εταίρο για τη Γερμανία, το Βερολίνο δεν μπορεί να σιωπήσει απέναντι στην κυβέρνηση Ερντογάν. Και οι δύο πολιτικοί απαίτησαν «σαφές μήνυμα» προς την Άγκυρα, υπογραμμίζοντας ότι τα διπλωματικά συμφέροντα δεν μπορούν να καλύψουν παραβιάσεις δημοκρατικών κανόνων.
Πιο αδιάλλακτη ήταν η θέση της AfD. Ο αρμόδιος για θέματα εξωτερικής πολιτικής Μάρκους Φρονμάιερ ζήτησε τον πλήρη τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ίδιος χαρακτήρισε τις εξελίξεις ως κίνηση «προς τον αυταρχικό κρατικό ισλαμισμό», υιοθετώντας σκληρή ιδεολογικά φορτισμένη γλώσσα. Η θέση αυτή αποτελεί τη σκληρότερη πολιτική πρόταση που ακούστηκε δημοσίως στο Βερολίνο και αντανακλά την ευρύτερη γραμμή της AfD για αυστηρή αντιμετώπιση κρατών που θεωρεί ότι αποκλίνουν από τις ευρωπαϊκές αξίες. Η απαίτηση για αυστηρότερη στάση κατά της Άγκυρας ήταν κοινός τόπος σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα, παρά τις διαφορετικές αιτιολογήσεις.
Ωστόσο, η πιο ουσιαστική πολιτικά τοποθέτηση ήρθε από το συγκυβερνόν Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD). Ο Σερντάρ Γιουκσέλ, επικεφαλής της γερμανοτουρκικής κοινοβουλευτικής ομάδας, απέρριψε κατηγορηματικά οποιαδήποτε ερμηνεία των γεγονότων ως «εσωτερική υπόθεση» της Τουρκίας: «Τα δημοκρατικά πρότυπα και το κράτος δικαίου έχουν καθολική ισχύ και τα απαιτούμε με κάθε σαφήνεια», δήλωσε ο Γιουκσέλ. Η δήλωση αυτή από εταίρο της κυβέρνησης ενισχύει σημαντικά την πίεση που δέχεται το Βερολίνο να υιοθετήσει πιο ξεκάθαρη στάση απέναντι στην Άγκυρα — και καθιστά δυσκολότερο για τη γερμανική κυβέρνηση να περιοριστεί στο μέλλον σε απλές διπλωματικές διατυπώσεις.
