Ο Πιτ Χέγκσεθ, υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, εξαπέλυσε νέα σφοδρή επίθεση κατά των ευρωπαίων συμμάχων της Ουάσινγκτον κατά τη διάρκεια της διάσκεψης Διαλόγου Σάνγκρι-Λα στις 30 Μαΐου 2026. Ο επικεφαλής του Πενταγώνου κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές χώρες ότι αγνόησαν «για υπερβολικά πολύ καιρό» τις εκκλήσεις για ενίσχυση της αμυντικής τους ικανότητας, καλώντας τες παράλληλα να «σταματήσουν τα κηρύγματα». Η ένταση μεταξύ Ουάσινγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών κλιμακώνεται ραγδαία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ απαιτεί περισσότερα από τους ευρωπαίους εταίρους στον τομέα της άμυνας.
Τι είπε ο Χέγκσεθ στη διάσκεψη Σάνγκρι-Λα
Η ομιλία του Χέγκσεθ στη διάσκεψη Σάνγκρι-Λα αποτέλεσε ίσως την πιο εκτεταμένη δημόσια κριτική που έχει ασκήσει ως τώρα μέλος της κυβέρνησης Τραμπ στους ευρωπαίους εταίρους. Ο υπουργός Άμυνας κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι για χρόνια υιοθέτησαν μια «κούφια γκλομπαλιστική ρητορική» γύρω από μία «διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες», ενώ ταυτόχρονα άνοιγαν τα σύνορά τους και «άδειαζαν τους στρατούς τους από περιεχόμενο». Η διατύπωση αυτή αντανακλά την πάγια θέση της κυβέρνησης Τραμπ ότι η Ευρώπη εφησύχαζε πίσω από την αμερικανική αμυντική ομπρέλα, αμελώντας τις δικές της υποχρεώσεις απέναντι στην Ατλαντική Συμμαχία.
Παράλληλα, ο Χέγκσεθ αντιπαρέθεσε τη δυτικοευρωπαϊκή στάση με αυτή των ασιατικών χωρών, τις οποίες εγκωμίασε για τη ρεαλιστική τους προσέγγιση στις συμμαχίες. Υποστήριξε ότι οι ασιατικοί εταίροι «έχουν από καιρό αντιληφθεί ότι το κλειδί για μία βιώσιμη σύμπραξη δεν είναι οι ιδεαλιστικές αξίες, αλλά συγκεκριμένη σύγκλιση εθνικών συμφερόντων». Με αυτή τη σύγκριση, ο Αμερικανός υπουργός σηματοδότησε καθαρά ότι η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει τις συμμαχίες μέσα από πρακτικό πρίσμα εθνικού συμφέροντος και όχι ιδεολογικής αλληλεγγύης. «Πιστεύω ότι η δυτική Ευρώπη θα μπορούσε να πάρει ένα μάθημα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της ομιλίας ήταν η προειδοποίηση του Χέγκσεθ για επερχόμενες εξελίξεις: «Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ έχουν να λάβουν σημαντικές αποφάσεις και θα τις μάθετε σύντομα». Ο υπουργός δεν παρείχε καμία περαιτέρω διευκρίνιση για το τι ακριβώς πρόκειται να ανακοινωθεί, αφήνοντας τους ευρωπαίους εταίρους μπροστά σε σοβαρή αβεβαιότητα. Παραδέχτηκε ωστόσο ότι οι ευρωπαίοι σύμμαχοι αρχίζουν «να αναπληρώνουν το χαμένο έδαφος», υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι «επί μακρόν, οι προσκλήσεις για να δαπανήσουν περισσότερα έμειναν νεκρό γράμμα».
Πλαίσιο και αιτίες της έντασης
Η επίθεση του Χέγκσεθ δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κλίμα διατλαντικής τριβής. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει συνεχείς πιέσεις στις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών τους δαπανών, επιτυγχάνοντας τελικά να αποσπάσει δέσμευση για ανύψωση του στόχου στο 5% του ΑΕΠ κάθε χώρας — έναν αριθμό πρωτοφανή στην ιστορία της Ατλαντικής Συμμαχίας. Ο στόχος αυτός συνεπάγεται τεράστιες πρόσθετες δαπάνες για τις περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες καλούνται να ανατρέψουν δεκαετίες υποεπένδυσης στα στρατιωτικά τους προϋπολογισμά. Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει δηλώσει την πρόθεσή της να μειώσει τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο ευρωπαϊκό έδαφος, γεγονός που προκαλεί μεγάλη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η ατμόσφαιρα επιβαρύνθηκε ακόμα περισσότερο τις τελευταίες εβδομάδες λόγω του πολέμου κατά του Ιράν, τον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ ξεκίνησε χωρίς να προβεί σε καμία διαβούλευση ή ενημέρωση των ευρωπαίων συμμάχων. Οι ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να ταχθούν στο πλευρό της Ουάσινγκτον στη σύγκρουση αυτή, γεγονός που εξόργισε την κυβέρνηση Τραμπ και προκάλεσε σοβαρές ρωγμές στις σχέσεις των δύο πλευρών. Η απουσία οποιασδήποτε διαβούλευσης με τους συμμάχους πριν από μια τόσο σημαντική στρατιωτική κινητοποίηση έχει αφήσει ερωτηματικά για το μέλλον της συμμαχικής συνοχής και τα όρια της αμερικανικής μονομέρειας.
Τι ακολουθεί για ΝΑΤΟ και Ευρώπη
Ο Χέγκσεθ δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες για τις «σημαντικές αποφάσεις» που έχουν να ληφθούν από ΝΑΤΟ και Ευρώπη, δηλώνοντας μόνο ότι οι ευρωπαίοι σύμμαχοι θα τις μάθουν «σύντομα». Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν αυτές θα αφορούν αναθεώρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο, νέες χρηματοδοτικές απαιτήσεις ή μεταβολές στις επίσημες υποχρεώσεις των ΗΠΑ απέναντι στη Συμμαχία. Η πίεση της κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να εντείνεται, με τη Δυτική Ευρώπη να καλείται να αποφασίσει αν θα ανταποκριθεί πλήρως στις αμερικανικές απαιτήσεις ή θα επιλέξει έναν περισσότερο αυτόνομο αμυντικό δρόμο.
