Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι σκοπεύει να παραστεί στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία αναμένεται να γίνει στην Άγκυρα τον Ιούλιο. Η πληροφορία προέρχεται από πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συνομιλίες και μίλησαν στο Middle East Eye. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά από μήνες αντικρουόμενων δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου για το μέλλον της Συμμαχίας.
Τι έγινε: Από την απειλή αποχώρησης στη σύνοδο της Άγκυρας
Τον Απρίλιο του 2025, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ, εκφράζοντας παράλληλα την αποστροφή του για τον τρόπο λειτουργίας της Συμμαχίας. Οι δηλώσεις αυτές είχαν προκαλέσει έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και έθεσαν σε αμφιβολία τη συμμετοχή του στη φετινή σύνοδο. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Ερντογάν στις 20 Μαΐου, ο Αμερικανός πρόεδρος άλλαξε στάση, δηλώνοντας την πρόθεσή του να επισκεφθεί την Άγκυρα και να συμμετάσχει στη σύνοδο. Η μεταστροφή αυτή αποτελεί σαφή σήμα για τις προτεραιότητες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη συγκεκριμένη φάση.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επιβεβαίωσε το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι οι δύο ηγέτες είχαν πολλαπλές επαφές τον τελευταίο μήνα. Ο Φιντάν τόνισε ότι σε καμία από αυτές τις συνομιλίες ο Τραμπ δεν υπαινίχθηκε ότι θα απουσίαζε από τη σύνοδο. Αυτή η τοποθέτηση ενίσχυσε την αισιοδοξία της τουρκικής πλευράς για την επιτυχή διεξαγωγή της Συνόδου Κορυφής. Παράλληλα, αξιωματούχοι υπενθυμίζουν ότι ο Τραμπ έχει χαρακτηριστεί για τις απρόβλεπτες αποφάσεις του και ότι τίποτα δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί επίσημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να αναφερθεί ότι από τις αρχές του έτους ο Τραμπ είχε στείλει αντικρουόμενα μηνύματα για τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Ενδεικτικά, είχε ανακοινώσει την αποστολή 5.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Πολωνία, λίγες εβδομάδες μετά την απόφαση για απόσυρση ίδιου αριθμού στρατιωτών από την ήπειρο. Η αντιφατική αυτή τακτική δυσκολεύει τους ευρωπαίους εταίρους να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα την αμυντική τους στρατηγική.
Αντιδράσεις: Ευρωπαϊκή ανησυχία και τουρκική διπλωματία
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αποδίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη φετινή σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, χαρακτηρίζοντάς την ως πιθανώς τη σημαντικότερη των τελευταίων δεκαετιών. Η σύνοδος θα γίνει σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αφήνουν να εννοηθεί ότι ίσως δεν συνεχίσουν να εγγυώνται την ασφάλεια της Ευρώπης απέναντι σε εξωτερικές απειλές. Το δίλημμα για τους Ευρωπαίους παραμένει οξύ και αδυσώπητο. «Αν έρθει, μπορεί να υπάρξει χάος και έντονες αντιπαραθέσεις», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος στο Middle East Eye, προσθέτοντας ότι «αν όμως δεν έρθει, αυτό θα είναι επιζήμιο για το μέλλον της Συμμαχίας».
Η Τουρκία, από την πλευρά της, εκμεταλλεύεται διπλωματικά τη φιλοξενία της Συνόδου για να ενισχύσει τον ρόλο της ως κεντρικού παράγοντα στο ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με το Bloomberg, ο Ερντογάν επιδιώκει συνάντηση με τον Τραμπ εντός Ιουνίου, πιθανότατα στο περιθώριο του αγώνα ΗΠΑ–Τουρκίας για το Μουντιάλ στο Λος Άντζελες στις 25 Ιουνίου. Η τουρκική πλευρά εκτιμά ότι μια απευθείας συνάντηση θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως η συνεργασία στο ΝΑΤΟ, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι αμυντικές συμφωνίες και οι περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας.
Ο Τραμπ αναμένεται να τηρήσει και μια παλαιότερη δέσμευσή του: ο Ερντογάν είχε πραγματοποιήσει επίσημες επισκέψεις στην Ουάσιγκτον κατά τις δύο θητείες του Αμερικανού προέδρου, με τον τελευταίο να έχει υποσχεθεί ανταποδοτική επίσκεψη στην Τουρκία. Η υπόσχεση αυτή προσδίδει επιπλέον διπλωματικό βάρος στη συμμετοχή του στη σύνοδο. Πάντως, πηγές αναφέρουν ότι εξετάζονται ακόμη διάφορα σενάρια για τη συνάντηση, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Τι ακολουθεί: Το ραντεβού του Ιουλίου και η πρόωρη συνάντηση
Τα επόμενα εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την οριστικοποίηση του προγράμματος. Πρώτο ενδεχόμενο σταθμό αποτελεί ο αγώνας ΗΠΑ–Τουρκίας στο Λος Άντζελες στις 25 Ιουνίου, όπου οι δύο ηγέτες θα μπορούσαν να έχουν διμερή συνάντηση στο περιθώριο. Κύριος στόχος παραμένει η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο, η οποία αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο σταυροδρόμι για το μέλλον της Συμμαχίας. Το Middle East Eye έχει ζητήσει σχόλιο από τον Λευκό Οίκο, χωρίς να έχει λάβει απάντηση μέχρι στιγμής.
