Σφοδρή κριτική στο νέο κόμμα ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα ασκεί ο πρώην υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ, Χριστόφορος Βερναρδάκης, με ανάρτησή του στα social media. Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στρέφεται κατά της ιδρυτικής σύνθεσης του κόμματος, επισημαίνοντας ότι η λίστα των 301 υπογραφών της ιδρυτικής Διακήρυξης αποκαλύπτει ένα θεμελιώδες πρόβλημα ταυτότητας. Η ανάρτηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς ο Βερναρδάκης χαρακτηρίζει την ΕΛΑΣ ως χαρακτηριστικό παράδειγμα «βραχμανικής Αριστεράς» — μια έννοια που παραπέμπει στην αποσύνδεση της Αριστεράς από τα λαϊκά στρώματα.
Τι έγινε: Η δημοσίευση της λίστας και η ανάλυση Βερναρδάκη
Αφορμή για την ανάρτηση του Χριστόφορου Βερναρδάκη στάθηκε η δημοσιοποίηση των 301 υπογραφών της ιδρυτικής Διακήρυξης της ΕΛΑΣ, του νέου πολιτικού κόμματος που ίδρυσε ο Αλέξης Τσίπρας. Ο Βερναρδάκης αναλύει τη σύνθεση των υπογραφόντων και διαπιστώνει ότι κυριαρχούν πανεπιστημιακοί, δικηγόροι, γιατροί, καλλιτέχνες, ειδικοί, διανοούμενοι και επαγγελματίες υψηλού μορφωτικού κεφαλαίου. Πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, για μια κοινωνική σύνθεση που αποτυπώνει «σχεδόν φωτογραφικά» τα στρώματα που εδώ και δεκαετίες συγκροτούν τον πυρήνα της προοδευτικής διανόησης και της μορφωμένης μεσαίας τάξης. Ο ίδιος επισημαίνει ότι αν κάποιος ήθελε να κατασκευάσει ένα εμπειρικό παράδειγμα της «βραχμανικής Αριστεράς», δύσκολα θα έβρισκε καλύτερο υλικό από αυτή τη λίστα.
Ο Βερναρδάκης τονίζει με ιδιαίτερη έμφαση ότι η ΕΛΑΣ φιλοδοξεί να εκφράσει τη «μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία», ωστόσο η ιδρυτική της σύνθεση παραπέμπει «περισσότερο σε συνέδριο προοδευτικών επαγγελματικών ελίτ παρά σε κοινωνική συμμαχία των υποτελών τάξεων». Το πρόβλημα, κατά την ανάλυσή του, δεν είναι απλώς η απουσία κάποιων κοινωνικών ομάδων, αλλά ότι το κόμμα φαίνεται να διαφημίζει αυτή τη σύνθεση ως πλεονέκτημα, ενώ στην πραγματικότητα αποκαλύπτει το βαθύτερο πρόβλημά του. Η κριτική αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς προέρχεται από άτομο που υπήρξε ο ίδιος υπουργός επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Στη λεπτομερή ανάλυσή του, ο Βερναρδάκης καταγράφει συγκεκριμένα τις κοινωνικές ομάδες που αναζητά κανείς στη λίστα των 301 και δεν βρίσκει: ντελιβεράδες, εργαζόμενοι της επισφάλειας, υπάλληλοι call centers, συμβασιούχοι, νέοι ερευνητές, φοιτητές, εργαζόμενοι στην εστίαση, ακτιβιστές του αναπηρικού κινήματος, νέες φεμινίστριες, νοσηλευτές και γενικότερα άνθρωποι που βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες της κοινωνικής ανασφάλειας. Αντί αυτών, παρατηρεί ότι η λίστα συναντά «κυρίως εκείνους που γράφουν γι’ αυτούς».
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η συζήτηση για την «αριστερά των ελίτ»
Η ανάρτηση του Χριστόφορου Βερναρδάκη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές συζητητικό πλαίσιο. Ο ίδιος το επισημαίνει ρητά, αναφέροντας ότι η πολιτική συζήτηση της τελευταίας δεκαετίας στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ δεν αφορά την έλλειψη πανεπιστημιακών ή διανοουμένων στην Αριστερά, αλλά ακριβώς τη σταδιακή αποσύνδεσή της από τα λαϊκά και εργαζόμενα στρώματα. Η μετατροπή της Αριστεράς σε πολιτική έκφραση των μορφωμένων μεσαίων τάξεων θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως βασική αιτία της εκλογικής της υποχώρησης σε πολλές χώρες. Ο Βερναρδάκης τοποθετεί ρητά την ΕΛΑΣ μέσα σε αυτή την τάση.
Η έννοια της «βραχμανικής Αριστεράς» που χρησιμοποιεί ο Βερναρδάκης παραπέμπει σε γαλλικές πολιτικές αναλύσεις που περιγράφουν το φαινόμενο εκπροσώπησης των υψηλά μορφωμένων τάξεων από αριστερά κόμματα, σε αντίθεση με τον παραδοσιακό ρόλο τους ως εκφραστές των εργαζομένων. Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη σύνθεση της ΕΛΑΣ ως «εμπειρικό παράδειγμα» αυτής της τάσης, υπονοώντας ότι το νέο κόμμα δεν αποτελεί ρήξη με τα αδιέξοδα της ελληνικής Αριστεράς αλλά συνέχισή τους. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Βερναρδάκης παραμένει βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός που καθιστά την κριτική του ιδιαίτερα βαρυσήμαντη από εσωτερική σκοπιά.
Ωστόσο, η ανάρτηση δεν περιορίζεται σε μια αφηρημένη πολιτική κριτική. Ο Βερναρδάκης προχωρά σε έναν συγκεκριμένο, ονομαστικό κατάλογο κοινωνικών ομάδων που απουσιάζουν από τους 301 ιδρυτές της ΕΛΑΣ. Με αυτόν τον τρόπο, η κριτική γίνεται μετρήσιμη και αναφέρεται σε συγκεκριμένα κοινωνικά δεδομένα, και όχι σε γενικόλογες αξιολογήσεις. Το γεγονός ότι τα ονόματα στη λίστα είναι δημόσια καθιστά την κριτική αυτή απευθείας επαληθεύσιμη από κάθε πολίτη που επιθυμεί να ελέγξει τα επαγγέλματα και τα προφίλ των υπογραφόντων.
Τι ακολουθεί: Η πορεία της ΕΛΑΣ υπό αμφισβήτηση
Η κριτική του Βερναρδάκη θέτει ένα ερώτημα που η ΕΛΑΣ θα κληθεί να απαντήσει στη συνέχεια της πολιτικής της πορείας: κατά πόσον ένα κόμμα με ιδρυτική σύνθεση που βρίθει από επαγγελματίες υψηλού μορφωτικού κεφαλαίου μπορεί να αξιώνει τη «μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία» ως εκλογικό κοινό του. Ο Αλέξης Τσίπρας και η ηγεσία του νέου κόμματος δεν έχουν μέχρι στιγμής απαντήσει δημοσίως στις συγκεκριμένες επικρίσεις. Η δημοσιοποίηση της λίστας των 301 υπογραφών συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο ανάλυσης και σχολιασμού στον πολιτικό χώρο, ενώ το ερώτημα για την κοινωνική βάση της νέας πολιτικής δύναμης παραμένει ανοιχτό.
