Μια από τις πιο φιλόδοξες τουριστικές επενδύσεις στα Βαλκάνια βρίσκεται στο επίκεντρο σφοδρής αντιπαράθεσης. Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και ιδρυτής της επενδυτικής εταιρείας Affinity Partners, έχει στρέψει το επενδυτικό του βλέμμα στην Αλβανία, με ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο που εκτιμάται σε άνω των 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το εγχείρημα, στο οποίο εμπλέκεται και η Ιβάνκα Τραμπ, έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις τόσο από περιβαλλοντικές οργανώσεις όσο και από τοπικές κοινότητες. Η κατάσταση οξύνθηκε περαιτέρω μετά τα πρόσφατα επεισόδια στην περιοχή Ζβέρνετς, όπου τραυματίστηκε Έλληνας ομογενής, φέρνοντας το ζήτημα στο επίκεντρο της ελληνοαλβανικής διπλωματίας.
Διαβάστε επίσης: Τα βίαια επεισόδια στη Ζβέρνετς για τα resort Κούσνερ
Το ενδιαφέρον του Κούσνερ για την Αλβανία άρχισε να γίνεται ευρύτερα γνωστό από τις αρχές του 2024, όταν παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά τα σχέδια για μεγάλης κλίμακας τουριστικές αναπτύξεις στη χώρα. Η Ιβάνκα Τραμπ εμφανίστηκε ενεργά δίπλα στο εγχείρημα, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα από τα πιο φιλόδοξα projects που η οικογένεια Τραμπ έχει στηρίξει. Η αλβανική κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα ενέκρινε την επένδυση μέσω του ειδικού καθεστώτος του «στρατηγικού επενδυτή», ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την υλοποίησή της. Ωστόσο, η απόφαση αυτή αμφισβητήθηκε αμέσως από κατοίκους και φορείς, που έθεσαν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια της διαδικασίας έγκρισης.
Η νήσος Σαζάν και οι προστατευόμενοι υδροβιότοποι στο στόχαστρο
Στον πυρήνα του επενδυτικού σχεδίου βρίσκεται η νήσος Σαζάν, ένα νησί με έντονο ιστορικό παρελθόν και στρατηγική θέση στην είσοδο του κόλπου της Αυλώνας. Για δεκαετίες, κατά την κομμουνιστική περίοδο, η Σαζάν λειτουργούσε αποκλειστικά ως στρατιωτική βάση, παραμένοντας ουσιαστικά απαγορευμένη για τον απλό πολίτη. Σήμερα, το νησί εντάσσεται στο θαλάσσιο πάρκο Καραμπουρούν–Σαζάν και θεωρείται μία από τις πιο παρθένες και οικολογικά ευαίσθητες περιοχές ολόκληρης της Αδριατικής. Η προοπτική μετατροπής του σε πολυτελή τουριστικό προορισμό έχει κάνει τους περιβαλλοντολόγους να σημάνουν συναγερμό.
Παράλληλα, στο επενδυτικό σχέδιο εντάσσεται και η περιοχή Ζβέρνετς–Νάρτα, μια προστατευόμενη οικολογική ζώνη εξαιρετικής φυσικής αξίας. Η περιοχή αυτή φιλοξενεί σημαντικούς υδροβιότοπους, σπάνια είδη πανίδας και εντυπωσιακές αποικίες φλαμίνγκο, αποτελώντας ένα από τα πολυτιμότερα φυσικά αποθέματα των Βαλκανίων. Περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν εκφράσει με έντονο τρόπο τις ανησυχίες τους για τις επιπτώσεις που θα έχει μια τόσο εκτεταμένη τουριστική ανάπτυξη σε ένα τόσο ευαίσθητο οικοσύστημα. Το συνολικό πακέτο προβλέπει κατασκευή πολυτελών ξενοδοχείων, τουριστικών κατοικιών και βιλών υψηλών προδιαγραφών, μαρινών και χώρων αναψυχής, αλλά και την αξιοποίηση παλαιών στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Κάτοικοι θέτουν παράλληλα σοβαρά ερωτήματα για την ιδιοκτησία γης και το μελλοντικό δικαίωμα πρόσβασης στις περιοχές που εντάσσονται στο σχέδιο.
Τα επεισόδια στο Ζβέρνετς και η ελληνική διπλωματική παρέμβαση
Η αντιπαράθεση πήρε νέες, πολύ πιο οξύτατες διαστάσεις μετά τα επεισόδια που ξέσπασαν στην περιοχή Ζβέρνετς, όπου τραυματίστηκε Έλληνας ομογενής κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων. Βίντεο που κυκλοφόρησαν καταγράφουν έναν διαδηλωτή να μεταφέρεται εντός του χώρου από υπαλλήλους ιδιωτικής εταιρείας ασφαλείας και στη συνέχεια να τραυματίζεται. Ο ίδιος κατέθεσε μήνυση για τα γεγονότα, ζητώντας να αποδοθούν ευθύνες για όσα συνέβησαν. Το περιστατικό ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τις εντάσεις που έχει δημιουργήσει το επενδυτικό σχέδιο στις τοπικές κοινότητες.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε άμεσα την ανησυχία του και ζήτησε πλήρη διερεύνηση των συνθηκών τραυματισμού του ομογενούς. Η Αθήνα υπογράμμισε ταυτόχρονα την ανάγκη σεβασμού και αποτελεσματικής προστασίας των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στην Αλβανία, ανεβάζοντας το ζήτημα σε διπλωματικό επίπεδο. Η αλβανική κυβέρνηση, από την άλλη πλευρά, επιμένει να υπερασπίζεται το επενδυτικό σχέδιο, επικαλούμενη τα οφέλη για τον τουρισμό υψηλού επιπέδου, την προσέλκυση διεθνών κεφαλαίων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η σύγκρουση μεταξύ επενδυτικών φιλοδοξιών, περιβαλλοντικής προστασίας και δικαιωμάτων μειονοτήτων παραμένει ανοιχτή, με αμφίβολη ακόμη κατάληξη.
