Ο Οζγκιούρ Οζέλ, πρόεδρος του CHP και ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης στην Τουρκία, επέλεξε το έγκυρο αμερικανικό περιοδικό Newsweek για να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα στη διεθνή κοινότητα. Στο άρθρο του με τίτλο «Η δημοκρατική κρίση της Τουρκίας εξελίσσεται σε κρίση ασφάλειας», ο Οζέλ υποστηρίζει ότι η δημοκρατική κρίση Τουρκίας έχει πλέον ξεφύγει από τα εθνικά όρια και αποτελεί άμεση απειλή για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής. Ο Τούρκος αρχηγός της αντιπολίτευσης αναλύει τις επιπτώσεις της εσωτερικής πολιτικής έντασης για τη Δύση, το ΝΑΤΟ και τους γειτονικούς λαούς, απευθυνόμενος απευθείας στη διεθνή κοινή γνώμη.
Από εσωτερικό πρόβλημα σε διεθνή πρόκληση ασφάλειας
Ο Οζέλ ξεκινά το άρθρο του επισημαίνοντας μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο που η διεθνής κοινότητα αντιλαμβανόταν έως τώρα τις εξελίξεις στην Τουρκία. Για χρόνια, τονίζει, οι συζητήσεις γύρω από τη δημοκρατική ολίσθηση της χώρας περιορίζονταν στη γλώσσα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του συνταγματικού δικαίου και της εσωτερικής πολιτικής. Οι διεθνείς παρατηρητές αντιμετώπιζαν τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών ως ένα ανησυχητικό αλλά κυρίως εσωτερικό ζήτημα — μια πρόκληση που όφειλαν να αντιμετωπίσουν πρωτίστως οι Τούρκοι πολίτες εντός του ίδιου τους του πολιτικού συστήματος. Αυτή η αντίληψη, υπογραμμίζει ο ηγέτης του CHP, ανήκει πλέον οριστικά στο παρελθόν.
Σήμερα, η δημοκρατική κρίση Τουρκίας έχει μετεξελιχθεί σε κάτι πολύ ευρύτερο και ανησυχητικό. Ο Οζέλ προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις δεν σταματούν στα τουρκικά σύνορα, αλλά εκτείνονται σε ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα, την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και το σύστημα ασφαλείας της Δύσης. Η θέση που κατέχει η Τουρκία στον γεωπολιτικό χάρτη — ως γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης και ως μέλος του ΝΑΤΟ — καθιστά την εσωτερική της αστάθεια ζήτημα που αφορά άμεσα τη διεθνή ασφάλεια. Ο ίδιος το θέτει με σαφήνεια: «Η Τουρκία κατέχει υπερβολικά στρατηγική σημασία για να περιέλθει σε κατάσταση πολιτικής αστάθειας».
Ο Οζέλ ζωγραφίζει παράλληλα μια σκοτεινή εικόνα για την εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία. Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθιά πολιτική και οικονομική αποσάρθρωση, ενώ η κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχοντας θέσει υπό τον έλεγχό της το μεγαλύτερο μέρος του κρατικού μηχανισμού, επιχειρεί να εξοβελίσει κάθε ουσιαστική δημοκρατική εναλλακτική επιλογή. Η τουρκική κοινωνία, σύμφωνα με τον ηγέτη του CHP, βυθίζεται βαθύτερα στην οικονομική δυσπραγία, την κοινωνική απογοήτευση, την απώλεια εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς και την αβεβαιότητα για το μέλλον.
Γιατί η κρίση Τουρκίας αφορά ΝΑΤΟ, Ευρώπη και τη Δύση
Η κεντρική θέση του Οζέλ έχει σαφή γεωπολιτική διάσταση: η δημοκρατική κρίση Τουρκίας δεν πρέπει να απασχολεί μόνο όσους ενδιαφέρονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και όσους επιδιώκουν τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα στην Ευρώπη, το ΝΑΤΟ, τη Μαύρη Θάλασσα, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Ο ηγέτης του CHP προειδοποιεί ότι η απουσία δημοκρατικών διεξόδων σε μια χώρα με τη στρατηγική βαρύτητα της Τουρκίας μπορεί να οδηγήσει σε βαθύτερη αστάθεια με απρόβλεπτες διεθνείς συνέπειες. Η επιλογή του να απευθυνθεί σε αγγλόφωνο κοινό μέσω του Newsweek φανερώνει τη στρατηγική του να διεθνοποιήσει τον εσωτερικό πολιτικό αγώνα και να ευαισθητοποιήσει τις δυτικές κυβερνήσεις απέναντι στις εξελίξεις.
Ο Οζέλ αποδέχεται ότι στο παρελθόν οι δυτικές κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί αντιμετώπιζαν τη δημοκρατική κρίση Τουρκίας με απόσταση, θεωρώντας την αμιγώς εσωτερική υπόθεση. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η σύνδεση δημοκρατίας και ασφάλειας έχει πλέον καταστεί αδύνατο να αγνοηθεί. Η κρίση στο εσωτερικό της Τουρκίας — με τον Ερντογάν να συγκεντρώνει την εξουσία ενώ η κοινωνία αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα — δημιουργεί συνθήκες που οι δυτικοί εταίροι της χώρας δεν μπορούν να αφήσουν αναπάντητες. Ο ίδιος τονίζει ότι η αδράνεια εγκυμονεί κινδύνους πολύ μεγαλύτερους από μια έγκαιρη παρέμβαση.
Με το άρθρο του στο Newsweek, ο Οζέλ συνοψίζει έναν ηχηρό πολιτικό στόχο: να πείσει τη διεθνή κοινότητα ότι η στήριξη της δημοκρατίας στην Τουρκία δεν συνιστά απλώς ηθικό χρέος, αλλά κυρίως στρατηγική αναγκαιότητα. Ο ηγέτης του CHP επιμένει ότι η σταθερότητα στην τουρκική πολιτική σκηνή δεν αφορά μόνο τους Τούρκους πολίτες, αλλά ολόκληρη τη Δυτική Συμμαχία και τις δομές που εγγυώνται την ασφάλεια στη γειτονιά της Ευρώπης. Το μήνυμά του είναι σαφές: μια αποσταθεροποιημένη Τουρκία αποτελεί κίνδυνο για ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή, από τη Μαύρη Θάλασσα ως τη Μεσόγειο.
