Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρότεινε η ναυτική αποστολή Aspides να αναλάβει τον κύριο ρόλο στην αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Reuters. Η πρόταση αυτή αποτελεί τη συμβολή της ΕΕ στη γαλλο-βρετανική πρωτοβουλία για την απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Το έγγραφο κοινοποιήθηκε στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή εφόσον επικρατήσουν οι κατάλληλες συνθήκες.
Τι αναφέρει το έγγραφο του EEAS
Το Ευρωπαϊκό Υπηρεσιακό Σώμα Εξωτερικής Δράσης (EEAS) συνέταξε στις 26 Μαΐου σημείωμα στο οποίο τονίζεται ότι «η κατάσταση απαιτεί από την Ένωση να παράσχει ουσιαστική συνεισφορά» στη συμμαχία υπό την ηγεσία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Σύμφωνα με το κείμενο, η αποστολή EUNAVFOR ASPIDES θα αναλάβει τον κύριο ρόλο στην αποναρκοθέτηση στα Στενά του Ορμούζ μόλις οι συνθήκες το επιτρέψουν. Το σημείωμα διευκρινίζει ρητά ότι οι επιχειρήσεις θα διεξαχθούν «σε απόσταση από τους εμπόλεμους», υποδηλώνοντας πρόθεση για προσεκτική και ελεγχόμενη εμπλοκή. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δείχνει την επιθυμία της ΕΕ να αναλάβει ενεργό ρόλο στη διαχείριση μιας από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου.
Η αποστολή Aspides δραστηριοποιείται ήδη στην ευρύτερη περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και του Αραβικού Κόλπου, με εντολή κυρίως αμυντικής φύσης για την προστασία εμπορικών πλοίων. Η επέκταση της εντολής της ώστε να συμπεριλάβει επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης θα σήμαινε σημαντική αλλαγή στη φύση της αποστολής. Το γεγονός ότι το EEAS επέλεξε να κοινοποιήσει το σημείωμα στα κράτη μέλη υποδηλώνει ότι η Ένωση διερευνά ενεργά τις προϋποθέσεις για μια τέτοια κίνηση, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Η αλλαγή της εντολής της αποστολής Aspides δεν είναι διαδικαστικά απλή υπόθεση. Σύμφωνα με το Reuters, μια τέτοια τροποποίηση θα απαιτούσε ομόφωνη απόφαση των 27 κρατών μελών της ΕΕ, κάτι που παραμένει αβέβαιο. Ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να διστάζουν να εγκρίνουν επέκταση της στρατιωτικής εμπλοκής σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτικά περιοχή. Η απαίτηση ομοφωνίας αποτελεί παραδοσιακά ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής, ιδίως σε θέματα που άπτονται των εθνικών συμφερόντων κάθε κράτους μέλους ξεχωριστά.
Παράλληλα, η πρόταση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ήδη αναλάβει πρωτοβουλία για τη συγκρότηση ad hoc συμμαχίας με στόχο την αντιμετώπιση των ναρκών και άλλων κινδύνων στην περιοχή. Η ΕΕ, μέσω της αποστολής Aspides, επιδιώκει να εντάξει τις δυνάμεις της σε αυτή τη συμμαχία, αποδεικνύοντας την πρόθεσή της να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη διεθνή ασφάλεια.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο βήμα είναι η συζήτηση του σημειώματος του EEAS μεταξύ των 27 κρατών μελών της ΕΕ, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχει η αναγκαία ομοφωνία για την τροποποίηση της εντολής της αποστολής. Το ίδιο το σημείωμα προβλέπει ρητά ότι η αποστολή θα αναλάβει τον ρόλο αποναρκοθέτησης μόνο «όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν», αφήνοντας ανοιχτό το χρονικό πλαίσιο υλοποίησης. Ωστόσο, η δημοσιοποίηση του εγγράφου μέσω του Reuters θέτει το θέμα επίσημα στην ατζέντα και ασκεί έμμεση πίεση για συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση στην περιοχή.
