Η Ευρωπαϊκή Ένωση άνοιξε τον δρόμο για την επίσημη επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία, μετά από χρόνια αδιεξόδου που οφειλόταν κυρίως στο ουγγρικό βέτο. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί καμπή στην πορεία του Κιέβου προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Καταλύτης υπήρξε η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ουγγαρίας και Ουκρανίας για τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας, ένα ζήτημα που αποτελούσε «αγκάθι» στις σχέσεις των δύο χωρών επί σειρά ετών.
Τι έγινε: Η προκαταρκτική έγκριση των 27
Οι εκπρόσωποι των 27 κρατών-μελών στις Βρυξέλλες έδωσαν την προκαταρκτική τους έγκριση για το επίσημο άνοιγμα μιας πρώτης δέσμης διαπραγματευτικών κεφαλαίων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Η απόφαση χαρακτηρίστηκε από αξιωματούχο της κυπριακής προεδρίας ως «σημαντικό βήμα στην πορεία της ευρωπαϊκής τους ολοκλήρωσης». Η κίνηση αυτή ήταν αδύνατη έως τώρα, καθώς η Ουγγαρία εμπόδιζε συστηματικά την πρόοδο των ενταξιακών διαδικασιών.
Λίγο πριν από την ανακοίνωση της ΕΕ, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πίτερ Μαγιάρ, είχε αποκαλύψει ότι επιτεύχθηκε «ιστορική συμφωνία» με το Κίεβο για τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας. Σύμφωνα με τη συμφωνία, η Ουκρανία δεσμεύτηκε να επαναφέρει το σύστημα σχολείων εθνικών μειονοτήτων, στα οποία η ουγγρική γλώσσα θα «χρησιμοποιείται ελεύθερα». Παράλληλα, στις κοινότητες όπου οι κάτοικοι ουγγρικής καταγωγής ξεπερνούν το 10% του πληθυσμού, θα επιτρέπεται ελεύθερα και η χρήση εθνικών ουγγρικών συμβόλων.
Ο Μαγιάρ διευκρίνισε ότι η ουκρανική κυβέρνηση θα προχωρήσει στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων μέτρων «στο εγγύς μέλλον». Η Ουγγαρία ζητά επίσης από την Ουκρανία να τροποποιήσει το σχέδιο δράσης της υπέρ των μειονοτήτων. Εφόσον συμβεί αυτό, ο Μαγιάρ δήλωσε ρητά ότι «η ουγγρική κυβέρνηση θα δώσει τη συγκατάθεσή της για το άνοιγμα των πρώτων θεμάτων διαπραγμάτευσης». Αξίζει να επισημανθεί ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση από την ουκρανική πλευρά για το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Πλαίσιο: Χρόνια τριβών και το βέτο του Όρμπαν
Η ρίζα της διαμάχης ανάγεται στο 2017, όταν το Κίεβο επέβαλε με νόμο την ουκρανική ως βασική γλώσσα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ουγγαρία, η οποία θεώρησε ότι θίγονταν τα δικαιώματα της ουγγρόφωνης κοινότητας που ζει στα εδάφη της Ουκρανίας. Από εκείνο το σημείο, οι σχέσεις των δύο χωρών επιδεινώθηκαν ραγδαία, με αποτέλεσμα να δηλητηριαστεί και η ευρωπαϊκή διαδικασία ένταξης.
Ο προκάτοχος του Μαγιάρ, ο συντηρητικός Βίκτορ Όρμπαν, είχε αναδειχθεί σε κεντρικό εμπόδιο για την ευρωπαϊκή πορεία του Κιέβου. Ο Όρμπαν συστηματικά εξέφραζε αντιρρήσεις τόσο για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, όσο και για τα σχέδια βοήθειας της Ένωσης προς τη χώρα που δοκιμάζεται από τον πόλεμο. Η στάση αυτή προκαλούσε συνεχείς εντάσεις στις Βρυξέλλες και είχε οδηγήσει σε παράλυση σε κομβικά ζητήματα. Η άνοδος του Μαγιάρ στην ηγεσία της Ουγγαρίας έφερε προφανώς διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα.
Τι ακολουθεί: Συνάντηση Μαγιάρ – Ζελένσκι στον ορίζοντα
Ο Πίτερ Μαγιάρ δήλωσε έτοιμος να συναντηθεί με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, γεγονός που υποδηλώνει βούληση για περαιτέρω διπλωματική επαφή μεταξύ των δύο χωρών. Η επικείμενη συνάντηση θα μπορούσε να εδραιώσει και επίσημα τη νέα φάση στις σχέσεις Βουδαπέστης και Κιέβου. Ωστόσο, η Ουγγαρία εξακολουθεί να ζητά και επίσημη τροποποίηση του σχεδίου δράσης της Ουκρανίας για τις μειονότητες, θέτοντας ουσιαστικά ως προϋπόθεση την πλήρη και επίσημη εφαρμογή των όσων συμφωνήθηκαν. Η πορεία της Ουκρανίας προς την ΕΕ εισέρχεται σε μια νέα φάση, με τα πρώτα διαπραγματευτικά κεφάλαια να βρίσκονται πλέον μόλις ένα βήμα μακριά.
