Η ανθρωπιστική κρίση στην Αϊτή βαθαίνει με ταχείς ρυθμούς, καθώς 1,47 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, σύμφωνα με νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ) που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή. Η βία των συμμοριών δεν περιορίζεται πλέον στις παραδοσιακές εστίες συγκρούσεων, αλλά επεκτείνεται σε νέες περιοχές της χώρας, δημιουργώντας ένα τοπίο γενικευμένης αστάθειας. Ο οργανισμός εκφράζει έντονη ανησυχία για την επαπειλούμενη επιδείνωση της κατάστασης, που ήδη πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους σε μια από τις φτωχότερες χώρες της Καραϊβικής.
Διαβάστε επίσης: Η Αϊτή στα όρια: 1,47 εκατ. εκτοπισμένοι από τη βία
Τι έγινε: Γενίκευση της βίας σε όλη τη χώρα
Ο Γκρεγκουάρ Γκούντσταϊν, επικεφαλής της αποστολής του ΔΟΜ στην Αϊτή, ανακοίνωσε τα στοιχεία σε συνέντευξη Τύπου στη Γενεύη, τονίζοντας ότι «η βία δεν είναι πλέον γεωγραφικά περιορισμένη — επεκτείνεται». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιθέσεις και οι εκτοπισμοί δεν αφορούν πλέον μόνο τη Πορτ-ο-Πρενς και τις γνωστές ζώνες συγκρούσεων, αλλά πλήττουν πλέον το κεντρικό, το βορειοδυτικό και το νότιο τμήμα της χώρας, που μετρά περίπου 11 εκατομμύρια κατοίκους. Κοινότητες που θεωρούνταν ασφαλείς βρίσκονται τώρα στη δίνη της βίας, στερώντας από τους πιο ευάλωτους πολίτες κάθε δυνατότητα διαφυγής.
Τον Μάιο, πάνω από 18.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη φτωχή συνοικία Σιτέ Σολέιγ, τη μεγαλύτερη της πρωτεύουσας, λόγω νέας έξαρσης της βίας. Παράλληλα, περίπου 5.000 άτομα εκτοπίστηκαν από το νοτιοανατολικό διαμέρισμα τις τελευταίες εβδομάδες. Τα δεδομένα του ΔΟΜ περιγράφουν μια ταχεία κλιμάκωση που χαρακτηρίζεται από επανειλημμένα κύματα εκτοπισμών, ενώ η χώρα υποφέρει εδώ και χρόνια από φόνους, βιασμούς, λεηλασίες και απαγωγές για λύτρα σε βάρος του άμαχου πληθυσμού.
Ο Γκούντσταϊν περιέγραψε με λιτά λόγια την πολυδιάστατη φύση της κρίσης: «Αυτό που βλέπουμε είναι η μόνιμη συνύπαρξη δυσκολιών, βίας με τη χρήση πυροβόλων όπλων, μαζικών εκτοπισμών, οξείας ανασφάλειας, εξαναγκαστικών επιστροφών μεγάλης κλίμακας, κλιματικών κινδύνων και θεσμών υπό πίεση σε όλα τα επίπεδα». Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ένα κράτος που αδυνατεί να προστατεύσει τους πολίτες του, εγκλωβισμένο σε έναν φαύλο κύκλο βίας και αστάθειας που κλιμακώνεται ανεξέλεγκτα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Αναγκαστικοί επαναπατρισμοί επιδεινώνουν την κατάσταση
Στο βάρος των εσωτερικών εκτοπισμών προστίθεται ένας ακόμη παράγοντας που επιδεινώνει την κατάσταση: οι συνεχιζόμενοι αναγκαστικοί επαναπατρισμοί Αϊτινών από χώρες της περιοχής. Μέσα στο 2026, πάνω από 110.000 Αϊτινοί επαναπατρίστηκαν διά της βίας στη χώρα τους, σύμφωνα με τον ΔΟΜ. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολλές γυναίκες και παιδιά, που επιστρέφουν σε συνθήκες επικίνδυνες για τη ζωή τους. Η πλειονότητα αυτών των ανθρώπων καταλήγει σε υπερπλήρεις καταυλισμούς ή σε κοινότητες υποδοχής που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες τους.
Ο ΔΟΜ εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εκτοπισμένοι στους υπερπλήρεις καταυλισμούς. «Ο υπερπληθυσμός και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες χειροτερεύουν τους κινδύνους ως προς την προστασία», ιδίως «την εκμετάλλευση και τις κακομεταχειρίσεις», σημειώνει ο οργανισμός, τονίζοντας ότι χιλιάδες άνθρωποι εκτίθενται στην επιδείνωση των ανθρωπιστικών συνθηκών. Η έλλειψη υπηρεσιών υγείας, νερού και τροφής μετατρέπει κάθε νέο κύμα εκτοπισμένων σε επιπλέον βάρος για ένα σύστημα που έχει ήδη λυγίσει.
Ωστόσο, η κατάσταση απειλεί να χειροτερέψει περαιτέρω, καθώς η Αϊτή εισέρχεται στην περίοδο των κυκλώνων. Οι κλιματικοί κίνδυνοι που συνοδεύουν αυτή την εποχή προστίθενται σε ένα ήδη εκρηκτικό μείγμα ανασφάλειας, εκτοπισμού και θεσμικής αδυναμίας. Η συνύπαρξη ανθρωπογενούς βίας και φυσικών καταστροφών δημιουργεί, σύμφωνα με τον ΔΟΜ, ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληγέντες πληθυσμούς.
Τι ακολουθεί: Ανησυχία για περαιτέρω κλιμάκωση
Ο ΔΟΜ προειδοποιεί για περαιτέρω επιδείνωση της ανθρωπιστικής κρίσης στην Αϊτή, ιδίως ενόψει της επερχόμενης περιόδου των κυκλώνων. Η οργάνωση, ως μέρος του συστήματος του ΟΗΕ, συνεχίζει να παρακολουθεί τους ρυθμούς εκτοπισμών και να καταγράφει τις συνθήκες διαβίωσης των πληγέντων. Η επέκταση της βίας σε νέες περιοχές της χώρας, σε συνδυασμό με τους αναγκαστικούς επαναπατρισμούς, δημιουργεί ένα κλίμα εντεινόμενης πίεσης για το ήδη εξαντλημένο ανθρωπιστικό σύστημα. Χωρίς άμεση διεθνή παρέμβαση και σταθεροποίηση των συνθηκών ασφαλείας, ο αριθμός των 1,47 εκατομμυρίων εκτοπισμένων απειλεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο στους επόμενους μήνες.
