Στις κάλπες για τρίτη φορά μέσα σε 18 μήνες προσήλθαν σήμερα, Κυριακή 7 Ιουνίου, οι πολίτες του Κοσόβου, σε μια εκλογική αναμέτρηση που αντικατοπτρίζει την παρατεταμένη πολιτική κρίση που ταλανίζει τη χώρα. Το βασικό διακύβευμα παραμένει το ίδιο με τις προηγούμενες εκλογές: η συγκρότηση μιας σταθερής κυβέρνησης που θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις θεσμικές ανάγκες και να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Η επαναλαμβανόμενη αδυναμία σχηματισμού κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας έχει μετατρέψει το Κόσοβο σε ένα από τα πιο πολιτικά ασταθή κράτη της περιοχής.
Τι έγινε: Η τρίτη εκλογική αναμέτρηση σε έναν χρόνο και μισό
Η πολιτική κρίση στο Κόσοβο δεν είναι καινούρια. Από τις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, τα κατακερματισμένα κόμματα της χώρας αδυνατούν να συμφωνήσουν στη συγκρότηση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, με αποτέλεσμα να παραμένουν σε εκκρεμότητα σημαντικές πολιτικές αποφάσεις και μεταρρυθμίσεις. Η κατάσταση αυτή έχει επιβραδύνει την υλοποίηση κρίσιμων αλλαγών στη δημόσια διοίκηση και στους κρατικούς θεσμούς. Παράλληλα, η διαδικασία εκλογής προέδρου — που απαιτεί ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις — παραμένει ανοιχτή, προσθέτοντας άλλο ένα θεσμικό αδιέξοδο στο ήδη επιβαρυμένο πολιτικό σκηνικό.
Φαβορί για νέα εκλογική νίκη εμφανίζεται το κίνημα Αυτοδιάθεση (Vetëvendosje – VV) του πρωθυπουργού Άλμπιν Κούρτι, σύμφωνα με την εκτίμηση πολιτικών αναλυτών. Στις προηγούμενες εκλογές το κόμμα είχε συγκεντρώσει εντυπωσιακό ποσοστό 51,1%, ωστόσο αυτό δεν αρκούσε για να εξασφαλίσει τις αναγκαίες πολιτικές συμμαχίες για τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι και αυτή τη φορά η Αυτοδιάθεση δύσκολα θα εξασφαλίσει κοινοβουλευτική αυτοδυναμία, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα ενδέχεται να βρεθεί και πάλι μπροστά στο ίδιο αδιέξοδο.
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να έχει η συμμετοχή της κοσοβάρικης διασποράς, η οποία αριθμητικά υπερβαίνει τον μόνιμο πληθυσμό της χώρας. Οι Κοσοβάροι του εξωτερικού παραδοσιακά ψηφίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό υπέρ του κόμματος του Κούρτι, και η μαζική συμμετοχή τους ενδέχεται να ενισχύσει σημαντικά τα ποσοστά της Αυτοδιάθεσης, επηρεάζοντας την τελική κατανομή των εδρών στο κοινοβούλιο.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η ΕΕ πιέζει για μεταρρυθμίσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα καλέσει το Κόσοβο να ενισχύσει τους θεσμούς του και να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που θεωρούνται απαραίτητες για την ενταξιακή πορεία της χώρας. Η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια λειτουργεί ως βασικό εμπόδιο σε αυτή την πρόοδο, αφού χωρίς σταθερή κυβέρνηση δεν μπορούν να υλοποιηθούν οι κρίσιμες αλλαγές που απαιτεί η Βρυξέλλες. Η ευρωπαϊκή προοπτική του Κοσόβου παραμένει σε εκκρεμότητα, με τις Βρυξέλλες να παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εκλογική διαδικασία της 7ης Ιουνίου.
Η νέα εκλογική αναμέτρηση θεωρείται κρίσιμη για το πολιτικό μέλλον του Άλμπιν Κούρτι, καθώς θα κρίνει κατά πόσο μπορεί να ενισχύσει τη θέση του και να αποκτήσει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ έναντι των υπόλοιπων κομμάτων. Ωστόσο, ακόμα και μια εκλογική νίκη δεν εγγυάται αυτόματα τον σχηματισμό κυβέρνησης, αφού η σύνθεση του κοινοβουλίου και η συμπεριφορά των άλλων κομμάτων θα καθορίσουν αν το αδιέξοδο μπορεί επιτέλους να ξεπεραστεί. Χωρίς συμφωνία μεταξύ των κομμάτων, το θεσμικό αδιέξοδο εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και μετά την κάλπη.
Η πολιτική κρίση στο Κόσοβο δεν αφορά μόνο τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η αδυναμία εκλογής προέδρου — μια διαδικασία που απαιτεί τη συναίνεση ευρύτερων πολιτικών δυνάμεων — αποτελεί παράλληλο θεσμικό ζήτημα που παραμένει άλυτο. Χωρίς συμφωνία στα δύο αυτά μέτωπα, η Πρίστινα κινδυνεύει να παραμείνει σε κατάσταση εκκρεμότητας, με συνέπειες τόσο για την εσωτερική λειτουργία των θεσμών όσο και για τις σχέσεις της με τους εταίρους της.
Τι ακολουθεί: Το αδιέξοδο μετά την κάλπη
Ακόμα και αν το κίνημα Αυτοδιάθεση αναδειχθεί και πάλι πρώτη δύναμη, η συγκρότηση σταθερής κυβέρνησης θα εξαρτηθεί από τη διαπραγματευτική ικανότητα του Κούρτι να εξασφαλίσει συμμαχίες με άλλα κόμματα. Η εμπειρία των προηγούμενων εκλογικών κύκλων δείχνει ότι αυτό δεν είναι δεδομένο, παρά τα υψηλά ποσοστά του κόμματός του. Οι πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι, αν και η 7η Ιουνίου μπορεί να αποδώσει ένα σαφέστερο εκλογικό αποτέλεσμα, το Κόσοβο ενδέχεται να χρειαστεί εβδομάδες διαπραγματεύσεων πριν σχηματιστεί λειτουργική κυβέρνηση — αν και εφόσον αυτό γίνει εφικτό.
