Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας παρουσίασε την Τετάρτη 10 Ιουνίου τις ριζικές αλλαγές που επιφέρει η «Ατζέντα 2030» στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ελλάδας, μιλώντας στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών. Ο υπουργός τόνισε ότι η τεχνολογία καθίσταται πλέον ο «μέγας εξομοιωτής» για τις Ένοπλες Δυνάμεις, ενώ ανέπτυξε το όραμα για τη σύνδεση του στρατού με το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας. Παράλληλα, ο κ. Δένδιας συνέδεσε τη νέα αμυντική στρατηγική με την ανάγκη ενίσχυσης της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και ανάσχεσης του εμπορικού ελλείμματος.
Η παρουσίαση στο ΕΕΑ και οι κεντρικοί άξονες
Ο Νίκος Δένδιας παρευρέθη στη συνεδρίαση μετά από πρόσκληση του προέδρου του ΕΕΑ, Γιάννη Χατζηθεοδοσίου. Παρών ήταν επίσης ο πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ), Γιώργος Καββαθάς. Ο υπουργός ενημέρωσε τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου για την πορεία υλοποίησης της «Ατζέντας 2030» και τις προοπτικές ανάπτυξης της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας μέσα από την αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών αιχμής. Η συνεδρίαση επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο αμυντικός τομέας μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για την ευρύτερη οικονομία.
Κεντρικό σημείο της τοποθέτησης ήταν η δημιουργία του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, το οποίο ο κ. Δένδιας παρουσίασε ως τον συνδετικό κρίκο μεταξύ στρατού και αγοράς: «να συνδέσει τις Ένοπλες Δυνάμεις με το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας». Ο υπουργός προσδιόρισε δύο βασικούς στρατηγικούς στόχους της «Ατζέντας 2030»: ο πρώτος είναι ο εκσυγχρονισμός των ενόπλων δυνάμεων και ο δεύτερος η αντιμετώπιση του ελλείμματος στο ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών — δηλαδή της δυσαναλογίας εισαγωγών και εξαγωγών που, κατά τον ίδιο, αποτέλεσε βασικό παράγοντα της χρεοκοπίας του 2010. «Ο άλλος λόγος ήταν το τεράστιο δημόσιο χρέος», ξεκαθάρισε ο κ. Δένδιας. Ο εκσυγχρονισμός των ενόπλων δυνάμεων και η ανόρθωση της οικονομίας παρουσιάστηκαν έτσι όχι ως ανταγωνιστικοί στόχοι αλλά ως δύο όψεις της ίδιας στρατηγικής.
Ο υπουργός παρουσίασε ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας για τις σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις. «Έχουν αλλάξει όλα», τόνισε χαρακτηριστικά. Σε αντίθεση με το παραδοσιακό μοντέλο, όπου ο στρατός ήταν ένα σύνολο εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού που υπηρετούσε συγκεκριμένα οπλικά συστήματα, σήμερα απαιτείται κάτι ποιοτικά διαφορετικό. Ο σύγχρονος στρατός πρέπει να λειτουργεί ως «ένας μηχανισμός πρόσληψης ερεθίσματος, δηλαδή πληροφορίας, μεταφοράς του με αξιόπιστο τρόπο, επεξεργασίας του, προτεραιοποίησής του και υπόδειξης της βέλτιστης αντίδρασης». Πρόκειται για μια ολική ανατροπή της αμυντικής φιλοσοφίας, που θέτει στο επίκεντρο όχι τον αριθμό των μαχητικών αλλά την ταχύτητα και ποιότητα της πληροφόρησης.
Κεντρικό σύστημα πληροφόρησης και ο ρόλος της τεχνολογίας
Ο Νίκος Δένδιας ανέπτυξε αναλυτικά την έννοια του «ερεθίσματος» στον σύγχρονο αμυντικό τομέα. Σύμφωνα με τον υπουργό, «ερέθισμα» μπορεί να είναι οτιδήποτε συνιστά δυνητική πληροφορία: αυτό που βλέπει ένας στρατιώτης ή μια κάμερα, αυτό που διαπιστώνει ένα πλοίο ή ένα αεροπλάνο, αυτό που ακούει μια φρεγάτα ή ένα υποβρύχιο. Χιλιάδες τέτοιες πληροφορίες πρέπει να μεταφέρονται σε ένα κεντρικό σύστημα που θα τις επεξεργάζεται, θα αξιολογεί ποια στοιχεία είναι φιλικά και ποια εχθρικά, θα τα προτεραιοποιεί και τελικά θα προτείνει στον αρχηγό ΓΕΕΘΑ ή στον αρμόδιο διαχειριστή απειλών «τη δέουσα απάντηση».
Ωστόσο, ο κ. Δένδιας έθεσε και το οικονομικό κριτήριο στο επίκεντρο. Τόνισε ότι το σύστημα πρέπει να είναι σε θέση να προτείνει «ανάλογο αντίμετρο της απειλής και οικονομικά» — μια αποτελεσματική αντίδραση που δεν επιβαρύνει δυσανάλογα τον κρατικό προϋπολογισμό. Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική όταν ο αντίπαλος υπερέχει σημαντικά σε μέγεθος και πόρους. «Η απειλή που αντιμετωπίζει αυτό το σύστημα είναι δέκα φορές μεγαλύτερη από εμάς. Άρα η τεχνολογία πρέπει να καταστεί ο μέγας εξομοιωτής», τόνισε ο υπουργός. Με αυτήν τη διατύπωση, ο κ. Δένδιας περιέγραψε την τεχνολογία ως τον παράγοντα που μπορεί να γεφυρώσει τη διαφορά ισχύος ανάμεσα σε άνισους αντιπάλους.
Ο υπουργός συνέδεσε τη στρατηγική αυτή και με την ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η παραγωγή εγχώριων αμυντικών τεχνολογιών δεν αποτελεί απλώς αμυντική αναγκαιότητα, αλλά και εργαλείο περιορισμού των εισαγωγών και αύξησης των εξαγωγών, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα αμυντικό και οικονομικό αποτέλεσμα. Ο κ. Δένδιας εξήγησε πώς το φαινομενικό δίλημμα μεταξύ αμυντικής ισχύος και οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να μετατραπεί σε αμοιβαία ενισχυόμενη σχέση, εφόσον η αμυντική καινοτομία αναπτυχθεί στρατηγικά.
Τι ακολουθεί για την «Ατζέντα 2030»
Το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στην πορεία υλοποίησης του σχεδίου. Ο κ. Δένδιας το παρουσίασε ως τη δομή που θα φέρει σε επαφή τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις με startups, ερευνητικά κέντρα και τεχνολογικές εταιρείες. Η «Ατζέντα 2030» τοποθετείται ως ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο αναδιάρθρωσης που θα καθορίσει τη στρατηγική θέση της Ελλάδας τα επόμενα χρόνια. Ο εκσυγχρονισμός των Ένοπλων Δυνάμεων μέσω της τεχνολογίας και της καινοτομίας αποτελεί, σύμφωνα με τον υπουργό, προϋπόθεση τόσο για την αμυντική θωράκιση όσο και για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
