Εκτεταμένα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν άλλαξαν δραματικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες 48 ώρες, με αφορμή την κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου Apache στα Στενά του Ορμούζ στις 8 Ιουνίου 2026. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με νέες εκτεταμένες επιθέσεις, ενώ παράλληλα ισχυρίστηκε ότι Ιρανοί αξιωματούχοι τον κάλεσαν τηλεφωνικά για να ζητήσουν τον τερματισμό των βομβαρδισμών — ισχυρισμό που η Τεχεράνη αρνείται κατηγορηματικά. Στο μεταξύ, 22 κυβερνήσεις εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση καταδίκης της ιρανικής δράσης σε εδάφη δυτικών κρατών.
Τι έγινε: Από την κατάρριψη Apache στους 49 πυραύλους Tomahawk
Η κατάρριψη του αμερικανικού επιθετικού ελικοπτέρου Apache στα Στενά του Ορμούζ αργά τη Δευτέρα 8 Ιουνίου λειτούργησε ως η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τον Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, η δυσαρέσκεια του Αμερικανού προέδρου είχε συσσωρευτεί τις τελευταίες δύο εβδομάδες, καθώς η Τεχεράνη αρνούνταν να δώσει σαφή απάντηση στις αμερικανικές διαπραγματευτικές προτάσεις. Οι αεροπορικές επιδρομές που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ το βράδυ της Τρίτης σχεδιάστηκαν, σύμφωνα με αμερικανικούς αξιωματούχους, ώστε να ενισχυθεί η διαπραγματευτική θέση της Ουάσινγκτον χωρίς να προκληθεί γενικευμένη κλιμάκωση. Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμα και τη στιγμή που τα αμερικανικά μαχητικά βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν προς τους στόχους, εστάλη νέο μήνυμα προς την Τεχεράνη που προειδοποιούσε για σοβαρές συνέπειες σε περίπτωση απώλειας αμερικανών πιλότων.
Ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ προανήγγειλε νέα ισχυρά πλήγματα, δηλώνοντας ότι η Αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) «θα έχει πολλή δουλειά απόψε». Ανέφερε ότι τα πλήγματα θα στοχεύουν «σημαντικές εγκαταστάσεις» στο Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τα «ισχυρά και ξεκάθαρα», ενώ δεν απέκρυψε ότι πρόκειται για περαιτέρω κλιμάκωση της στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ απέναντι στην Τεχεράνη. Πρόσθεσε επίσης ότι «οι περισσότεροι ιρανικοί πύραυλοι δεν πετυχαίνουν τους στόχους τους», υπογραμμίζοντας την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών δυνάμεων. Ο ίδιος ο Τραμπ αποκάλυψε ότι χρησιμοποιήθηκαν 49 πύραυλοι Tomahawk σε στόχους εντός ιρανικού εδάφους και ότι αμερικανικά μαχητικά επιχειρούσαν ενεργά πάνω από τον εναέριο χώρο του Ιράν, με τα πλήγματα να εστιάζουν στην ιρανική αεράμυνα και σε θέσεις ραντάρ κοντά στο Στενό του Ορμούζ.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δήλωσαν στο Axios ότι ακόμη και αν το περιστατικό με το Apache δεν ήταν αποτέλεσμα σκόπιμης ιρανικής ενέργειας, η αμερικανική απάντηση θεωρούνταν επιβεβλημένη. «Αν δεν απαντούσαμε, θα φαινόμασταν αδύναμοι», φέρονται να δήλωσαν, χαρακτηρίζοντας τα πλήγματα «αναλογικά» και «χειρουργικά». Η Ουάσινγκτον επιδίωκε να καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο αμερικανικές δυνάμεις ή την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα με τη στρατιωτική δράση, μεσολαβητές από το Κατάρ πραγματοποιούσαν επαφές στην Τεχεράνη με στόχο την επανεκκίνηση του διαλόγου και τη γεφύρωση των διαφορών.
Αντιδράσεις: Τραμπ απειλεί, Τεχεράνη διαψεύδει, 22 χώρες καταδικάζουν
Ο Τραμπ μίλησε στο Fox News ενώ βρισκόταν στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων (Situation Room) μαζί με τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τους απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Ισχυρίστηκε ότι κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι τον κάλεσαν τηλεφωνικά για να ζητήσουν τον τερματισμό των βομβαρδισμών, λέγοντας ότι «οι επιθέσεις θα σταματήσουν σύντομα». Ο ίδιος χαρακτήρισε την κατάσταση «τη μεγαλύτερη παραβίαση εκεχειρίας στην ιστορία του κόσμου» και διευκρίνισε ότι το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις τρέχουσες επιχειρήσεις. Προειδοποίησε δε ότι οι βομβαρδισμοί θα συνεχιστούν το επόμενο βράδυ εάν δεν επιτευχθεί μνημόνιο κατανόησης.
Η Τεχεράνη απάντησε με κατηγορηματική διάψευση. Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο, αρνήθηκαν ότι υπήρξε οποιαδήποτε επικοινωνία μεταξύ ιρανών αξιωματούχων και του Τραμπ στον απόηχο των επιθέσεων σε περιοχές του νότιου Ιράν. «Ο ψευδής ισχυρισμός του Τραμπ ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επικοινώνησαν μαζί του αποτελεί κάλυψη για την αποφυγή πολέμου με το Ιράν», φέρεται να δήλωσε ο ανώνυμος ιρανός αξιωματούχος σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα. Ο πρόεδρος του Ιράν, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τις δηλώσεις Τραμπ ένδειξη «απελπισίας» και όχι ισχύος, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ απάντησε: «Θα τους χτυπήσουμε ξανά σκληρά σήμερα — και θα δούμε τι θα συμβεί με τη συμφωνία».
Ωστόσο, η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο στρατιωτικό πεδίο. 22 κυβερνήσεις — μεταξύ αυτών οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Αυστραλία — εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Κε ντ’ Ορσέ, απαιτώντας από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις σε εδάφη τους. Η ανακοίνωση καταδικάζει ρητά την υπηρεσία Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης και το υπουργείο Πληροφοριών και Ασφάλειας του Ιράν για απόπειρες δολοφονιών, επιθέσεις και επιχειρήσεις εκφοβισμού εναντίον Ιρανών αντιφρονούντων, δημοσιογράφων και μελών εβραϊκών κοινοτήτων στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Αυστραλία. Η οργάνωση Χαρακάτ Ασάμπ αλ Γιαμίν αλ Ισλαμίγια ανέλαβε την ευθύνη για πυρκαγιές και επίθεση με μαχαίρι στο Λονδίνο εναντίον δύο εβραίων, επιχειρήσεις που οι 22 χώρες συνδέουν με ιρανική υποστήριξη. «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πρέπει να τερματίσει αυτές τις ενέργειες αμέσως», τονίζεται κατηγορηματικά στο κείμενο.
Τι ακολουθεί: Η διπλωματία παράλληλα με τα όπλα
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν απειλές ενώ παράλληλα διατηρούν — έστω και ασθενείς — διπλωματικές επαφές. Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το παράθυρο της συμφωνίας, θέτοντας ως deadline την επόμενη νύχτα για την επίτευξη μνημονίου κατανόησης, αλλιώς οι βομβαρδισμοί θα συνεχιστούν. Το Κατάρ συνεχίζει τις μεσολαβητικές του προσπάθειες, με επαφές στην Τεχεράνη, στην προσπάθεια γεφύρωσης των θέσεων των δύο χωρών. Η αμφισβητούμενη επικοινωνία μεταξύ Τραμπ και Ιρανών αξιωματούχων — που η μία πλευρά επιβεβαιώνει και η άλλη αρνείται — δείχνει ότι τα κανάλια επικοινωνίας δεν έχουν κλείσει εντελώς, ακόμα και σε αυτή τη φλέγουσα συγκυρία.
