Έως και 2,7 βαθμούς Κελσίου μπορεί να αυξηθεί η θερμοκρασία σε περιοχές κοντά σε κέντρα δεδομένων (data centers), σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Αριζόνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Engineering for Sustainable Buildings and Cities. Η έρευνα βασίζεται σε επιτόπιες μετρήσεις θερμοκρασίας σε γειτονικές περιοχές και αναδεικνύει έναν παράγοντα που οι ερευνητές θεωρούν κρίσιμο για τον σχεδιασμό και τη χωροθέτηση αυτών των υποδομών.
Τι έδειξαν οι μετρήσεις
Η μελέτη, με πλήρη τίτλο «Η θερμότητα που αποβάλλεται από τα κέντρα δεδομένων ως αναδυόμενος αστικός θερμικός κίνδυνος», καταγράφει για πρώτη φορά επιτόπιες μετρήσεις των επιπτώσεων στη θερμοκρασία του αέρα σε επίπεδο γειτονιάς. Τα ευρήματα δεν προέκυψαν από θεωρητικές εκτιμήσεις, αλλά από μετρήσεις που έγιναν κατά την κατεύθυνση του ανέμου, σε περιοχές κατοικίας που βρίσκονται κοντά σε data centers. Διαπιστώθηκε μέγιστη αύξηση θερμοκρασίας κατά 2,7°C και μέση αύξηση κατά 0,9°C στις γειτονικές περιοχές. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος αυτών των τιμών, αρκεί να αναφερθεί ότι οι περισσότερες πόλεις θέτουν ως στόχο τη μείωση της μέσης θερμοκρασίας κατά 1-2 βαθμούς Κελσίου στις γειτονιές τους.
Ο καθηγητής Κώστας Καρτάλης, καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος και Κλίματος στο ΕΚΠΑ και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κλιματική Αλλαγή, χαρακτήρισε τα ευρήματα πολύ σημαντικά, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αυξήσεις θερμοκρασίας εντοπίζονται σε απόσταση 100 έως 500 μέτρων από το data center, ανάλογα με το μέγεθος της υποδομής, τις επικρατούσες ανεμολογικές συνθήκες και την πολεοδομική διάρθρωση της αστικής περιοχής. Παράγοντες όπως η πυκνότητα δόμησης, το ποσοστό πρασίνου και οι διάδρομοι αερισμού επηρεάζουν την έκταση του φαινομένου.
Θερμικές νησίδες και επιπτώσεις στο μικροκλίμα
Ο Κώστας Καρτάλης εξήγησε με χαρακτηριστικό παράδειγμα πόση θερμότητα αποβάλλει ένα data center: μια υποδομή ισχύος 36 MW με δείκτη ενεργειακής απόδοσης 1,3 αποβάλλει θερμότητα ισοδύναμη με αυτή που εκπέμπουν 40.000 κατοικίες. Ο δείκτης αυτός αντιστοιχεί στο πηλίκο της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας του data center ως προς την κατανάλωση για τον εξοπλισμό πληροφορικής, όπως οι servers. Αποτέλεσμα αυτής της τεράστιας παραγωγής θερμότητας είναι η δημιουργία τοπικών θερμικών νησίδων (hot spots), οι οποίες επιβαρύνουν το θερμικό περιβάλλον και αλλοιώνουν το μικροκλίμα των περιοχών όπου χωροθετούνται τα data centers.
Το φαινόμενο αυτό έχει άμεσες συνέπειες για τους κατοίκους των γειτονικών περιοχών, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες όπου οι θερμοκρασίες ήδη ανεβαίνουν. Οι τοπικές θερμικές νησίδες που δημιουργούνται από τα data centers έρχονται να προστεθούν στο ευρύτερο φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, το οποίο επηρεάζει ήδη τις μεγάλες πόλεις παγκοσμίως. Η συσσώρευση αυτών των επιπτώσεων καθιστά τον σχεδιασμό χωροθέτησης των data centers κρίσιμο ζήτημα για την ποιότητα ζωής στις αστικές περιοχές.
Τι προτείνουν οι ειδικοί
Μπροστά στα ευρήματα αυτά, ο Κώστας Καρτάλης τόνισε ότι απαιτείται ένα ολοκληρωμένο πλέγμα μέτρων για τον περιορισμό των θερμικών επιπτώσεων των data centers στο τοπικό μικροκλίμα. Τα μέτρα αυτά εκτείνονται από τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τα συστήματα ψύξης έως τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την ενίσχυση του αστικού πρασίνου. Ο συνδυασμός τεχνολογικών και πολεοδομικών παρεμβάσεων κρίνεται απαραίτητος για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο αποτελεσματικά. Παράλληλα, τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη να συμπεριληφθούν οι θερμικές επιπτώσεις των data centers στα κριτήρια χωροθέτησης και αδειοδότησης αυτών των υποδομών από τις αρμόδιες αρχές.
