Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν που ανακοινώθηκε την Κυριακή 15 Ιουνίου, εκφράζοντας την εκτίμησή του για τις διπλωματικές προσπάθειες που οδήγησαν σε αυτή. Η συμφωνία, που προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, αναμένεται να υπογραφεί επίσημα στις 19 Ιουνίου στη Γενεύη της Ελβετίας. Η Αθήνα προστίθεται έτσι στις ευρωπαϊκές και διεθνείς πρωτεύουσες που καλωσόρισαν τη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Μετά από τρεισήμισι μήνες συγκρούσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε μια προκαταρκτική συμφωνία ειρήνης που θέτει ως στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε πολλαπλά μέτωπα. Σύμφωνα με τον Ιρανό υφυπουργό Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, η συμφωνία προβλέπει «άμεσο και οριστικό τερματισμό του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε διάφορα μέτωπα, περιλαμβανομένου του Λιβάνου». Παράλληλα, η συμφωνία περιλαμβάνει την επανέναρξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για εκκρεμή ζητήματα, μεταξύ των οποίων το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η κατάσταση στον Λίβανο. Η τελετή υπογραφής έχει οριστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, γεγονός που επισφραγίζει τη διπλωματική διεργασία των τελευταίων μηνών.
Ο Λίβανος αποτέλεσε ένα από τα πιο αιματηρά μέτωπα της σύγκρουσης. Μετά την εμπλοκή της Χεζμπολάχ υπέρ της Τεχεράνης, οι ισραηλινές επιχειρήσεις κλιμακώθηκαν δραματικά, προκαλώντας χιλιάδες νεκρούς και τον εκτοπισμό περίπου 1,2 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ο ισραηλινός στρατός ισοπέδωσε χωριά στον νότιο Λίβανο επί εβδομάδες, επικαλούμενος την ανάγκη εξουδετέρωσης μαχητών της Χεζμπολάχ που δρούσαν σε αστικές περιοχές. Τώρα, χιλιάδες εκτοπισμένοι κινητοποιήθηκαν αμέσως μόλις ακούστηκε η είδηση της συμφωνίας, φορτώνοντας αυτοκίνητα με στρώματα, βαλίτσες και προσωπικά αντικείμενα, με την ελπίδα της επιστροφής στα σπίτια τους.
Αντιδράσεις και αβεβαιότητα στο έδαφος
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών δημοσίευσε ανάρτηση στο X (πρώην Twitter) με την οποία εξέφρασε ξεκάθαρη υποστήριξη στη συμφωνία. «Η Ελλάδα χαιρετίζει τη συμφωνία που ανακοινώθηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν και εκφράζει την εκτίμησή της για όλες τις διπλωματικές προσπάθειες που συνέβαλαν σε αυτή τη θετική εξέλιξη», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η Αθήνα τόνισε επίσης ότι «η αποκατάσταση της άνευ όρων ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ» έχει πρωταρχική σημασία για τη διεθνή κοινότητα. Η θέση της ελληνικής κυβέρνησης αντικατοπτρίζει τη γενικότερη ευρωπαϊκή ανακούφιση για τη διπλωματική έξοδο από μια κρίση που επηρέαζε και τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ωστόσο, στον Λίβανο επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία. Επίσημη λιβανική πηγή δήλωσε στο AFP ότι η χώρα «δεν έχει ενημερωθεί για τους όρους της συμφωνίας» ούτε για το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της εκεχειρίας. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του λιβανικού κοινοβουλίου Ναμπίχ Μπέρι χαιρέτισε τις δύο χώρες και ευχαρίστησε ΗΠΑ και Ιράν που «επέμειναν να περιληφθεί στη συμφωνία ένας απαραίτητος και δεσμευτικός όρος» για τον τερματισμό της ισραηλινής επίθεσης εναντίον του Λιβάνου. Παράλληλα, οι τοπικές αρχές στις περιοχές του νότου εκδίδουν ανακοινώσεις που καλούν τους εκτοπισμένους να μην επιστρέψουν ακόμη στις εστίες τους, καθώς η κατάσταση ασφαλείας παραμένει αβέβαιη.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την εφαρμογή της συμφωνίας παραμένει η στάση του Ισραήλ. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε κατηγορηματικά ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα. «Δεν θα συμβιβαστούμε όσον αφορά τα υπέρτατα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ ή την προστασία των πολιτών μας», ανέφερε σε δήλωσή του. Ο Κατς επισήμανε ότι η πολιτική αυτή έχει κοινοποιηθεί στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ενώ ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ξεκαθαρίσει στον Αμερικανό πρόεδρο ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο από τη «λιβανική ρήτρα» της συμφωνίας.
Τι ακολουθεί: εκεχειρία με αστερίσκους
Παρά τη μειωμένη ένταση των εχθροπραξιών στον νότιο Λίβανο — με το επίσημο λιβανικό πρακτορείο ANI να αναφέρει απουσία ισραηλινών πληγμάτων τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Ιουνίου — η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Η Χεζμπολάχ από την πλευρά της δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ από το βράδυ της Κυριακής. Ωστόσο, η άρνηση του Ισραήλ να αποσύρει τα στρατεύματά του από τις «ζώνες ασφαλείας» που έχει δημιουργήσει θέτει ερωτηματικά για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας. Η Μόνα Μαζέχ, εκτοπισμένη από χωριό κοντά στην Τύρο που φιλοξενείται στη Βηρυτό, εκφράζει τη γενικότερη αβεβαιότητα: «Ειλικρινά, διστάζουμε. Δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε το Ισραήλ». Για τους 1,2 εκατομμύρια εκτοπισμένους του Λιβάνου, η απάντηση στο αν η συμφωνία θα μεταφραστεί σε πραγματική επιστροφή στα σπίτια τους θα δοθεί στις επόμενες μέρες και ώρες.
