Ιστορική στροφή στη Μέση Ανατολή σηματοδοτεί το μνημόνιο συνεννόησης που επιτεύχθηκε τη νύχτα της Κυριακής 14 Ιουνίου 2026 προς Δευτέρα ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, βάζοντας τέλος στην πολυμηνιαία σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επισφράγισε τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν με ανάρτησή του στο Truth Social, εξουσιοδοτώντας το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Η επίσημη τελετή υπογραφής έχει οριστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, ενώ η ανακοίνωση προκάλεσε πτώση των τιμών του πετρελαίου της τάξης του 4-5%.
Τι έγινε: Μνημόνιο 14 σημείων και η διαμεσολάβηση του Πακιστάν
Η πρώτη επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας έγινε από τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος δημοσίευσε στην πλατφόρμα X ότι ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε «ειρηνευτική συμφωνία» μετά από «εντατικές διαπραγματεύσεις». Σύμφωνα με τον Σαρίφ, οι δύο πλευρές δήλωσαν «άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Λίγη ώρα αργότερα, ο Τραμπ επιβεβαίωσε τα πάντα μέσω Truth Social: «Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί. Συγχαρητήρια σε όλους!». Ο Πακιστανός πρωθυπουργός ευχαρίστησε δημόσια το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία για τον ρόλο τους στις διαμεσολαβητικές διαβουλεύσεις.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr δημοσίευσε το πλήρες κείμενο του μνημονίου που αποτελείται από 14 ρήτρες. Ανάμεσα στα βασικά σημεία, προβλέπεται η πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών, καθώς και η αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών. Το μισό ποσό — δηλαδή 12 δισεκατομμύρια δολάρια — θα διατεθεί στην Τεχεράνη πριν ακόμη αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Επιπλέον, το μνημόνιο υποχρεώνει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να παρουσιάσουν σχέδια ανασυγκρότησης ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου. Ο Τραμπ διέταξε τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών περίπου έξι εβδομάδες αργότερα, στα μέσα Απριλίου, με σκοπό να αυξηθεί η οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη, εμποδίζοντας τη διέλευση «μη συμμορφούμενων» πλοίων. Το μνημόνιο εξαιρεί ρητά το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη ομάδων αντίστασης από κάθε συζήτηση. Παράλληλα, το Ιράν επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή του βάσει της Συνθήκης NPT να μην παράγει πυρηνικά όπλα, ενώ η τελική συμφωνία θα εγκριθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Αντιδράσεις: Από το Ιράν και τον ΟΗΕ ως τις αγορές πετρελαίου
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, τόνισε στην κρατική τηλεόραση ότι το πρωτόκολλο «ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών» με στόχο τη σύναψη οριστικής συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν. Ωστόσο, ο ίδιος υπογράμμισε ότι «παραμένει η δυσπιστία» της Τεχεράνης απέναντι στην Ουάσιγκτον, αναδεικνύοντας τα χάσματα που καλούνται να γεφυρωθούν τους επόμενους μήνες. Ο Γαριμπαμπαντί ανέφερε τέσσερα βασικά θέματα για τις επικείμενες συνομιλίες: την πλήρη άρση όλων των κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα, την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την τήρηση των δεσμεύσεων. Κατά τη διάρκεια της περιόδου διαπραγμάτευσης, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να μην προσθέσουν δυνάμεις στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαρακτήρισε την εξέλιξη «κρίσιμο βήμα για την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε ο εκπρόσωπός του, Στεφάν Ντουζαρίκ. Ο επικεφαλής του ΟΗΕ ευχαρίστησε ειδικά τις χώρες που συνέβαλαν στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες, με ιδιαίτερη αναφορά στο Πακιστάν. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι οι ηγέτες θα εξετάσουν τις συνέπειες της συμφωνίας, τη στήριξη προς τον Λίβανο και τη διασφάλιση της μόνιμης επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν θετικά: το πετρέλαιο Brent Βόρειας Θάλασσας για παράδοση τον Αύγουστο υποχώρησε κατά 4%, στα 83,84 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI έπεσε κατά 4,51%, στα 81,05 δολάρια.
Τι ακολουθεί: Τελετή στη Γενεύη και ανοιχτά ερωτήματα
Η επίσημη τελετή υπογραφής του μνημονίου συναντίληψης έχει οριστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, στην Ελβετία. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε στο Fox News ότι σκοπεύει να παραστεί στην τελετή, αφήνοντας ανοιχτό και το ενδεχόμενο παρουσίας του ίδιου του Τραμπ. «Εγώ σκοπεύω να είμαι εκεί, αλλά είναι πιθανό να παραστεί και ο ίδιος ο πρόεδρος», ανέφερε ο Βανς. Ο Τραμπ εμφανίστηκε να αντιφάσκει μεταξύ δύο αναρτήσεών του: αρχικά μίλησε για «άμεσο» άνοιγμα των Στενών, ενώ στη συνέχεια διευκρίνισε ότι το άνοιγμα θα γίνει «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή», ώστε να υπάρξει χρόνος για τις απαραίτητες εργασίες ασφαλείας. Πριν ξεκινήσουν οι τελικές 60 ημέρες διαπραγματεύσεων, απαιτείται η αποδέσμευση του μισού εκ των δεσμευμένων κεφαλαίων, η αναστολή των κυρώσεων για το πετρέλαιο και η πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
