Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που υπεγράφη στις Βερσαλλίες αποτελεί σημείο καμπής για τη Μέση Ανατολή, ωστόσο οι απειλές δεν έχουν εξαλειφθεί. Την Τετάρτη 18 Ιουνίου 2026, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε από τις Βρυξέλλες ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επαναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις και να επιβάλουν εκ νέου αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, αν η Τεχεράνη αθετήσει τις δεσμεύσεις της. Το Μνημόνιο Συναντίληψης των 14 σημείων έθεσε τέλος σε έναν πόλεμο 3,5 μηνών και παρατείνει την εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες, ώστε να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις για μόνιμη ειρήνη.
Διαβάστε επίσης: Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Ψηφιακή υπογραφή ακόμη και σήμερα
Τι προβλέπει η συμφωνία και πώς υπογράφηκε
Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε τη συμφωνία στο παλάτι των Βερσαλλιών, σε δείπνο που παρέθεσε προς τιμήν του ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψε ψηφιακά το ίδιο έγγραφο από την Τεχεράνη, και στα αγγλικά και στα φαρσί. Το μνημόνιο φέρει επίσης την υπογραφή του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος αναδείχθηκε σε βασικό μεσολαβητή των διαπραγματεύσεων. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ αμέσως από την Τετάρτη 17 Ιουνίου.
Ο πόλεμος είχε ξεκινήσει στις 28 Φεβρουαρίου και το Ιράν είχε προχωρήσει σχεδόν αμέσως στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων θαλάσσιες νάρκες. Η κίνηση αυτή προκάλεσε κατακόρυφη άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, πλήττοντας τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Τον Απρίλιο, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων για κατάπαυση πυρός, ο Τραμπ διέταξε το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό να εγκαθιδρύσει αποκλεισμό στα Στενά. Η υπογραφή του μνημονίου ανοίγει τον δρόμο για την επαναλειτουργία της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας οδού, από την οποία διακινείται τεράστιο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η συμφωνία παρατείνει για 60 ημέρες την εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο, συμπεριλαμβανομένου και του μετώπου του Λιβάνου. Στόχος είναι η επίτευξη μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες μέσα σε αυτό το χρονικό παράθυρο. Και οι δύο ηγέτες υπέγραψαν ψηφιακά το κείμενο, σύμφωνα με αξιωματούχους και των δύο πλευρών. Κατά τον Ιρανό πολίτη Μοχαμανταλί Μιρζαΐ, το μνημόνιο «ήταν μια μεγάλη νίκη και μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής τόσο για τη διεθνή πολιτική όσο και για την εσωτερική πολιτική».
Απειλές Χέγκσεθ, η αμηχανία Νετανιάχου και οι αντιδράσεις
Ο Πιτ Χέγκσεθ δεν άφησε περιθώρια αμφιβολίας για τη στάση της Ουάσιγκτον. Μιλώντας στις Βρυξέλλες μετά τη σύνοδο των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ θα ξαναρχίσουν τη στρατιωτική δράση και θα επιβάλουν εκ νέου αποκλεισμό αν το Ιράν δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις του». Χαρακτήρισε τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ ως «το μεγάλο ρόπαλο πίσω από τις διαπραγματεύσεις» και υπογράμμισε ότι η συμφωνία δεν προέκυψε από αμερικανική υποχώρηση, αλλά από θέση ισχύος. Αναφορικά με ενδεχόμενη απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή, ο Χέγκσεθ διευκρίνισε ότι οποιεσδήποτε αλλαγές στη διάταξη των στρατευμάτων θα εξαρτηθούν αποκλειστικά από τις συνθήκες που θα επικρατούν στο πεδίο.
Ο Τραμπ αντέδρασε έντονα στα αμερικανικά μέσα που δημοσίευσαν αναλύσεις για υποχωρήσεις του στη διαπραγμάτευση. «Όσοι θεωρούν πως δεν ήμουν σκληρός με το Ιράν, είτε ζηλεύουν είτε είναι ηλίθιοι», έγραψε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, κατά τη σύνοδο της G7, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε αιχμές για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου: «Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος. Μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο. Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και αυτός ο πολύ μικρός εταίρος». Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει σε συνέντευξή του ότι ο Νετανιάχου «δεν έχει καθόλου κρίση».
Ο Νετανιάχου παρέμεινε σιωπηλός κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας, βρισκόμενος σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Είχε υποσχεθεί στους Ισραηλινούς «ολοκληρωτική νίκη» έναντι του Ιράν, και τώρα βρέθηκε αντιμέτωπος με μια συμφωνία που Ισραηλινοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν ως στρατηγική καταστροφή — τέσσερις μόνο μήνες πριν από τις εκλογές. Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστήριζαν έως και την Τρίτη ότι δεν είχαν δει το τελικό κείμενο του μνημονίου, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι το Ισραήλ ενημερωνόταν αναλυτικά καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που είχαν υιοθετήσει τη σκληρότερη γραμμή στον Κόλπο, τελικά συντάχθηκαν με την περιφερειακή συναίνεση υπέρ της συμφωνίας, αφήνοντας τον Νετανιάχου μόνο στην αντίθεσή του.
Τι ακολουθεί: ΝΑΤΟ και επόμενα βήματα
Παράλληλα με τις εξελίξεις γύρω από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, ο Χέγκσεθ ανακοίνωσε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ μια επανεξέταση έξι μηνών σχετικά με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη. Η επανεξέταση θα εξετάσει αν οι ευρωπαίες σύμμαχοι αναλαμβάνουν πλήρως την κύρια ευθύνη για την άμυνα της ηπείρου τους. Ο Χέγκσεθ χαρακτήρισε «επονείδιστη» τη συμπεριφορά εκείνων των χωρών που αρνήθηκαν στις αμερικανικές δυνάμεις την πρόσβαση σε βάσεις του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η επανεξέταση αναμένεται να εγγυηθεί επίσης ότι οι ΗΠΑ θα διατηρούν τη δυνατότητα χρήσης ευρωπαϊκών βάσεων της Συμμαχίας όποτε το κρίνουν απαραίτητο. Το αμέσως επόμενο βήμα για Ουάσιγκτον και Τεχεράνη είναι να αξιοποιήσουν την περίοδο των 60 ημερών για να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία ειρήνης.
