Η Κούβα προχωρά στις πιο εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στην ιστορία της, με ένα πακέτο 176 αλλαγών που παρουσίασε ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο Κρουζ στην Εθνοσυνέλευση την Πέμπτη. Οι αλλαγές αφορούν ένα ευρύ φάσμα τομέων, από το τραπεζικό σύστημα και τις ξένες επενδύσεις έως τη γεωργία και τον τουρισμό. Τα μέτρα έρχονται ως απάντηση στη βαθιά οικονομική κρίση που έχει προκαλέσει ο αμερικανικός αποκλεισμός καυσίμων, με αποτέλεσμα τακτικές διακοπές ρεύματος και ελλείψεις πόρων σε ολόκληρο το νησί της Καραϊβικής.
Τι περιλαμβάνουν οι μεταρρυθμίσεις της Κούβας
Ο Μαρέρο παρουσίασε τις 176 μεταρρυθμίσεις κατά τη διάρκεια μιας δίωρης ομιλίας στην Εθνοσυνέλευση, σε ό,τι χαρακτηρίζεται ως ιστορική στιγμή για τη χώρα. Για πρώτη φορά στην κουβανική ιστορία, θα επιτραπεί η λειτουργία ιδιωτικών εταιρειών με πάνω από 100 εργαζόμενους, ανατρέποντας έναν από τους θεμελιώδεις κανόνες της σοσιαλιστικής οικονομίας. Επιπλέον, οι Κουβανοί πολίτες θα μπορούν να κατέχουν περισσότερες από μία επιχείρηση, κάτι που μέχρι σήμερα απαγορευόταν ρητά. Οι τομείς που καλύπτουν οι αλλαγές είναι εκτεταμένοι: τραπεζικό σύστημα, μισθοί, ιδιοκτησία επιχειρήσεων, ξένες επενδύσεις και γεωργία.
Ανάμεσα στις πιο ριζοσπαστικές αλλαγές, τα νέα μέτρα ανοίγουν τον δρόμο για τη δημιουργία ιδιωτικών τραπεζών, σε έναν τομέα που μέχρι σήμερα ελεγχόταν αποκλειστικά από το κράτος. Προβλέπεται επίσης ιδιωτική ανάπτυξη ακινήτων στο νησί, καθώς και η μετατροπή κρατικών επιχειρήσεων σε ιδιωτικές εμπορικές εταιρείες με μετοχές και συμμετοχές. Ο τουρισμός, η γεωργία και η αγορά συναλλάγματος θα ανοίξουν σε ιδιώτες επενδυτές, τόσο Κουβανούς όσο και ξένους. Ξένες επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα θα επιτρέπονται πλέον επίσημα, σε μια κίνηση που θεωρείται κομβική για την ανάκτηση οικονομικής δραστηριότητας.
Η κουβανική ηγεσία επιδίωξε να κινηθεί γρήγορα. Μέσα σε λίγες ημέρες, από τις πρώτες ανακοινώσεις του προέδρου έως την παρουσίαση στο κοινοβούλιο, όλες οι πλευρές εξουσίας ευθυγραμμίστηκαν γύρω από τα νέα μέτρα. Ωστόσο, παρά το εύρος των αλλαγών, δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για το σύνολο των 176 μεταρρυθμίσεων.
Αντιδράσεις: Κάστρο, Κόμμα και Ντίας-Κανέλ στηρίζουν τις μεταρρυθμίσεις Κούβας
Ο 95χρονος Ραούλ Κάστρο, ο οποίος θεωρείται ευρέως η συμβολική δύναμη πίσω από την εξουσία, ενημερώθηκε για τα σχέδια πριν ανακοινωθούν και τα ενέκρινε. Το μέλος του Πολιτικού Γραφείου, Χοσέ Αμάδο Ρικάρδο Γκέρα, δήλωσε στην Εθνοσυνέλευση ότι ο Κάστρο «συμφωνεί πλήρως» με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και είναι «πεπεισμένος ότι οι καλύτερες ιδέες προκύπτουν πάντοτε από τη συλλογική ανάλυση και ακόμη και από τις διαφορές απόψεων». Η ευθυγράμμιση του ιστορικού ηγέτη δίνει πολιτικό βάρος στις αλλαγές και αποτρέπει τυχόν εσωκομματικές αντιδράσεις.
Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, που κατέχει επίσης τη θέση του πρώτου γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, παρουσίασε για πρώτη φορά τα σχέδια στα τέλη της περασμένης εβδομάδας. Την Τετάρτη, συγκλήθηκε έκτακτη ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος για να αξιολογηθούν οι προτάσεις. Το κόμμα έδωσε την έγκρισή του, ενώ ο Ντίας-Κανέλ κάλεσε τα στελέχη «να μην καθυστερήσουν τις δύσκολες αποφάσεις». Η ταχύτητα των εξελίξεων αποκαλύπτει πόσο επείγουσα θεωρεί η ηγεσία την οικονομική κατάσταση.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα επέλεξε να παρουσιάσει τις αλλαγές χωρίς ιδεολογική ρήξη. Σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτήρισε τις μεταρρυθμίσεις «έκφραση της λογικής της ανάπτυξης στη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο» και υπογράμμισε ότι «σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν παρέκκλιση από το σοσιαλιστικό σχέδιο». Η κουβανική ηγεσία επιδιώκει να διατηρήσει ιδεολογική συνέχεια, ανοίγοντας ταυτόχρονα την οικονομία στις δυνάμεις της αγοράς.
Τι ακολουθεί
Τα μέτρα αναμένεται να τεθούν προς ψήφιση στην Εθνική Συνέλευση, όπου η κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει την πλήρη στήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος. Η Κούβα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις λόγω του αμερικανικού αποκλεισμού, με τακτικές διακοπές ρεύματος και περιορισμένη πρόσβαση σε καύσιμα που έχουν εξαντλήσει τους πολίτες. Χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, η ηγεσία σηματοδοτεί την πρόθεσή της για γρήγορη υλοποίηση. Ο Ντίας-Κανέλ έχει ήδη καλέσει το κόμμα να μην καθυστερήσει τις αποφάσεις που απαιτεί η κατάσταση.
