Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αμυντικής συμφωνίας με την Τουρκία που θα περιλαμβάνει τόσο μαχητικά αεροσκάφη F-35 όσο και κινητήρες για το εγχώριο τουρκικό μαχητικό KAAN. Τις δηλώσεις αυτές έκανε την Τετάρτη 24 Ιουνίου στον Λευκό Οίκο, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Πριν από τη συνέντευξη, το πρακτορείο Reuters είχε αποκαλύψει σχέδια για μια αμυντική συμφωνία που μπορεί να ξεπεράσει τα 700 εκατομμύρια δολάρια, παρά τις ανοιχτές αντιρρήσεις του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει τα δεδομένα στις αμερικανοτουρκικές αμυντικές σχέσεις, οι οποίες παρέμεναν παγωμένες για χρόνια.
Τι Έγινε: «Πιθανότατα θα κάνω κάτι» — η υπόσχεση Τραμπ για Τουρκία
Ερωτηθείς ευθέως από δημοσιογράφους αν προτίθεται να ανταποκριθεί στα αιτήματα της Άγκυρας για F-35 και κινητήρες αεροσκαφών, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι «πιθανότατα θα κάνω κάτι» που θα ικανοποιήσει τις τουρκικές επιδιώξεις. Η απάντηση, αν και ασαφής ως προς τις λεπτομέρειες, σηματοδότησε σαφή στροφή στη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στην Άγκυρα στον τομέα της άμυνας. Το πρακτορείο Reuters είχε προηγουμένως μεταδώσει — επικαλούμενο τέσσερις πηγές με γνώση του ζητήματος — ότι η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει να εγκρίνει την πώληση δεκάδων κινητήρων μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία, παρά τις αντιρρήσεις του Κογκρέσου.
Οι κινητήρες κατασκευάζονται από την αμερικανική εταιρεία General Electric και προορίζονται αποκλειστικά για το πρόγραμμα ανάπτυξης του τουρκικού μαχητικού KAAN, ένα φιλόδοξο εθνικό εγχείρημα που ξεκίνησε η Άγκυρα το 2016 με στόχο την αμυντική αυτάρκεια. Η συνολική αξία του πακέτου, σύμφωνα με μία εκ των πηγών του Reuters, θα ξεπεράσει τα 700 εκατομμύρια δολάρια. Αν επισημοποιηθεί, η συμφωνία αυτή θα σηματοδοτεί ουσιαστική επανεκκίνηση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας, που είχε ψυχρανθεί έπειτα από την απόκτηση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 το 2019.
Παράλληλα, ο Τραμπ τόνισε τη βαρύτητα που αποδίδει στις σχέσεις με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δηλώνοντας ότι δεν θα συμμετείχε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα εάν δεν ήταν ο Ερντογάν επικεφαλής της χώρας. Η τοποθέτηση αυτή ρίχνει φως στη λογική πίσω από την αμερικανική στάση: οι αμυντικές παραχωρήσεις προς την Τουρκία δεν αποτελούν μεμονωμένη τεχνική απόφαση, αλλά συνδέονται άμεσα με τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν και τη γενικότερη αναθεώρηση της αμερικανικής στρατηγικής εντός της Συμμαχίας.
Αντιδράσεις: Βανς, S-400 και η εκκρεμής νομική επανεξέταση
Ωστόσο, το ζήτημα δεν φαίνεται να έχει ξεκαθαριστεί πλήρως στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, που παρέστη στη συνέντευξη Τύπου, δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη επίσημη διαδικασία επανεξέτασης για το αν και πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πουλήσουν F-35 στην Τουρκία. Το κεντρικό εμπόδιο είναι η συμμόρφωση με την αμερικανική νομοθεσία, δεδομένης της αγοράς των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα το 2019. «Ο Πιτ Χέγκσεθ και ολόκληρη η ομάδα το εξετάζουν αυτή τη στιγμή, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί, προκειμένου να είμαστε σύμφωνοι με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας ζήτησε να το κάνουμε αυτό», δήλωσε ο Βανς απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους.
Η συνέντευξη ήταν πλούσια σε διπλωματικές τοποθετήσεις που ξεπερνούσαν το ζήτημα της Τουρκίας. Ο Τραμπ επέκρινε μέλη του ΝΑΤΟ για τη στάση τους κατά τη διάρκεια του πολέμου εναντίον του Ιράν, λέγοντας ότι τον «απογοήτευσαν» και ότι χωρίς τον Ρούτε «δεν θα είχαμε καν αυτή τη συνάντηση». Στο στόχαστρο βρέθηκαν η Ισπανία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία. Σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «μη αποδεκτή» οποιαδήποτε συμφωνία που θα επέτρεπε τη χρέωση πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Αναφερόμενος τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι «τα πηγαίνει καλά». Αποκάλυψε επίσης ότι οι πετρελαϊκοί κολοσσοί ExxonMobil και Chevron συγκαταλέγονται μεταξύ των εταιρειών υπό έρευνα για την αύξηση των τιμών βενζίνης στις ΗΠΑ, επαναλαμβάνοντας τις κατηγορίες του για πρακτικές αισχροκέρδειας εκ μέρους της πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Τι Ακολουθεί: Νομική πιστοποίηση και η μοίρα των F-35
Το επόμενο βήμα για την επισημοποίηση της αμυντικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας περνά από τη νομική επανεξέταση που διεξάγει ο Πιτ Χέγκσεθ και η ομάδα του, κατόπιν εντολής του ίδιου του προέδρου Τραμπ. Κεντρικό ζήτημα παραμένει το κατά πόσο η Άγκυρα έχει συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της αμερικανικής νομοθεσίας αναφορικά με τα ρωσικά S-400 που απέκτησε το 2019. Μόνον εφόσον πιστοποιηθεί αυτή η συμμόρφωση θα μπορέσει η Ουάσιγκτον να προχωρήσει νόμιμα στην πώληση των F-35 και των κινητήρων KAAN στην Τουρκία. Η έκβαση της επανεξέτασης αυτής θα κρίνει αν η αμερικανοτουρκική αμυντική συνεργασία επανέρχεται επιτέλους σε κανονικούς ρυθμούς μετά από χρόνια εντάσεων.
