Ιστορικό βήμα έγινε την Παρασκευή 26 Ιουνίου στην Ουάσινγκτον, όπου Ισραήλ και Λίβανος υπέγραψαν τριμερή συμφωνία-πλαίσιο για την αποκλιμάκωση στον νότιο Λίβανο, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ. Η συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα πέντε γύρων διπλωματικών συνομιλιών και θέτει, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, «ένα πλαίσιο για τη βιώσιμη ειρήνη και ασφάλεια» στην περιοχή. Ωστόσο, η Χεζμπολάχ αντέδρασε άμεσα με σκληρές προειδοποιήσεις, απειλώντας ανοιχτά με εμφύλιο πόλεμο αν οι λιβανικές αρχές επιχειρήσουν να εφαρμόσουν τους όρους της.
Τι προβλέπει η συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου
Η τριμερής συμφωνία-πλαίσιο υπεγράφη στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Τη συμφωνία υπέγραψαν από τη μία ο πρεσβευτής του Ισραήλ Γεχιέλ Λέιτερ και η πρέσβης του Λιβάνου Νάντα Μοαουάντ, ενώ εκ μέρους των ΗΠΑ έβαλε την υπογραφή του ο σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Νταν Χόλερ. Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την εξέλιξη «καλή ημέρα», έσπευσε όμως να χαμηλώσει τις προσδοκίες, τονίζοντας ότι «μένει πολλή δουλειά να γίνει».
Στην πράξη, η συμφωνία προβλέπει την αποχώρηση των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) από δύο πιλοτικές περιοχές στον νότιο Λίβανο. Η πρώτη βρίσκεται νότια του ποταμού Λιτάνι, εκτός της αρχικής ζώνης ασφαλείας, ενώ η δεύτερη εντοπίζεται βόρεια του Λιτάνι, σε τμήμα της διευρυμένης ζώνης που κατέλαβε το Ισραήλ τις τελευταίες εβδομάδες. Ο ποταμός Λιτάνι απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα από τα ισραηλινο-λιβανικά σύνορα. Τον έλεγχο αυτών των περιοχών θα αναλάβει ο λιβανικός στρατός, με Αμερικανούς στρατιωτικούς αξιωματικούς να συνεργάζονται για την επαλήθευση της απουσίας της Χεζμπολάχ στις συγκεκριμένες ζώνες.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έσπευσε σε προηχογραφημένο μήνυμα να διευκρινίσει ότι το Ισραήλ δεν αποσύρεται από ολόκληρη τη ζώνη ασφαλείας. «Το σημαντικότερο, πάνω απ’ όλα, είναι ότι το Ισραήλ παραμένει στη ζώνη ασφαλείας του νοτίου Λιβάνου. Είναι σπουδαίο επίτευγμα και θα το διατηρήσουμε όσο δεν αφοπλίζεται η Χεζμπολάχ», ανέφερε. Ο Νετανιάχου πρόσθεσε ότι η ζώνη αυτή καλύπτει την εμβέλεια των αντιαρματικών πυραύλων της Χεζμπολάχ και ότι ούτε η οργάνωση ούτε ο λιβανικός πληθυσμός επιτρέπεται να εισέλθουν σε αυτή. Παράλληλα, ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ δήλωσε ότι η υποχρέωση της χώρας στο πλαίσιο της συμφωνίας είναι η επέκταση της κρατικής εξουσίας σε ολόκληρη την επικράτεια μέσω των Λιβανικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Χεζμπολάχ: Απειλή εμφυλίου και σκληρή αντίδραση
Η άμεση αντίδραση της Χεζμπολάχ ήρθε μέσα σε λίγες ώρες από την υπογραφή. Ο βουλευτής της οργάνωσης Χασάν Φαντλάλα δήλωσε στο τηλεοπτικό κανάλι Al Mayadeen ότι οι λιβανικές αρχές δεν θα μπορέσουν να εφαρμόσουν τη συμφωνία, εκτός εάν οδηγηθούν «με την υποστήριξη των ΗΠΑ σε εμφύλιο πόλεμο». Τόνισε ότι η Χεζμπολάχ θα αντιταχθεί σε οποιοδήποτε μέτρο λάβουν οι λιβανικές αρχές και θα διατηρήσει τα όπλα της. «Η αντίθεσή μας είναι σοβαρή και δεν θα επιτρέψουμε στις Αρχές να εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις τους επί του πεδίου», δήλωσε χαρακτηριστικά. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Χεζμπολάχ απειλεί ανοιχτά με εμφύλιο πόλεμο την κυβέρνηση του Λιβάνου, καθώς μέχρι σήμερα η οργάνωση δήλωνε ότι αρνείται να στρέψει τα όπλα εναντίον του λιβανικού στρατού.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, σεΐχης Ναΐμ Κασέμ, είχε διατυπώσει εξίσου σκληρή θέση, δηλώνοντας ότι το Ισραήλ «πρέπει να φύγει ταπεινωμένο και ηττημένο» και δεν έχει άλλη επιλογή από την πλήρη αποχώρηση από κάθε ίντσα λιβανικού εδάφους. Ο Κασέμ απέρριψε οποιαδήποτε ρύθμιση που θεωρεί ότι υπονομεύει την κυριαρχία του Λιβάνου, ενώ κατηγόρησε το Ισραήλ ότι παραβιάζει μνημόνιο συνεννόησης που υπογράφηκε την προηγούμενη εβδομάδα και απαιτούσε τον οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ο Φαντλάλα πρόσθεσε ότι η συμφωνία της Ουάσινγκτον αποτελεί προσπάθεια υπονόμευσης της διπλωματικής διαδικασίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ με τη μεσολάβηση του Πακιστάν.
Οι δύο πρέσβεις που υπέγραψαν τη συμφωνία ανταλλάξαν χαρακτηριστικές δηλώσεις. Η Λιβανέζα πρέσβης Νάντα Μοαουάντ χαρακτήρισε τη συμφωνία «πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου», τονίζοντας ότι εξασφαλίζει «μόνιμη και οριστική παύση των εχθροπραξιών» και επιτρέπει στους εκτοπισμένους να επιστρέψουν στη γη τους. Ο Ισραηλινός πρεσβευτής Γεχιέλ Λέιτερ επαίνεσε τη συνάδελφό του λέγοντας ότι διαπραγματεύτηκε «σαν λέαινα», ενώ υπογράμμισε ότι στη νέα συμφωνία «το Ιράν είναι εκτός, η Χεζμπολάχ είναι εκτός και ο δρόμος προς την ειρήνη μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου είναι εντός».
Τι ακολουθεί μετά την υπογραφή
Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη συμφωνία «την αρχή της αρχής». «Έχουμε πολλή δουλειά μπροστά μας. Σήμερα έγινε το πρώτο βήμα και πολλές φορές αυτό είναι το πιο δύσκολο», δήλωσε κατά την τελετή υπογραφής. Η Ουάσινγκτον δεν παρουσιάζει τη συμφωνία ως οριστική λύση, αλλά ως αφετηρία για να συνεχιστούν οι δύσκολες διαπραγματεύσεις για την ασφάλεια, την κυριαρχία του Λιβάνου και τον ρόλο της Χεζμπολάχ. Η Βηρυτός επιμένει στην πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ το Ισραήλ κάνει σαφές ότι οποιαδήποτε περαιτέρω αποχώρηση εξαρτάται από τον πλήρη αφοπλισμό της οργάνωσης. Οι Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματικοί που θα αναπτυχθούν στις πιλοτικές ζώνες καλούνται να επαληθεύσουν την απουσία της Χεζμπολάχ — ένα έργο που οι ίδιες οι απειλές του Φαντλάλα καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο. Ο δρόμος προς τη σταθεροποίηση παραμένει μακρύς, με όλες τις πλευρές να παραδέχονται ότι η εφαρμογή στο πεδίο θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη δοκιμασία.
