Νέα επιβάρυνση έρχεται για τους καταναλωτές που ψωνίζουν από Temu, Shein και άλλες ασιατικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Από την Τετάρτη 1η Ιουλίου, κάθε παραγγελία που φτάνει από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης θα υπόκειται σε ειδικό εισαγωγικό δασμό 3 ευρώ ανά διακριτό είδος αγαθού — μια λεπτομέρεια που αλλάζει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού του τελικού κόστους. Το μέτρο αφορά αγορές αξίας έως 150 ευρώ και το επίσημο επιχείρημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια των καταναλωτών.
Τι αλλάζει στις αγορές από ασιατικές πλατφόρμες
Ο νέος δασμός δεν υπολογίζεται ανά δέμα αλλά ανά διακριτό είδος αγαθού, και αυτή η λεπτομέρεια κάνει τη μεγάλη διαφορά για τον καταναλωτή. Ένα δέμα που περιέχει ένα βιβλίο, ένα σημειωματάριο και ένα στυλό δεν επιβαρύνεται με 3 ευρώ συνολικά, αλλά με 9 ευρώ — δηλαδή 3 ευρώ για κάθε ένα από τα τρία διαφορετικά προϊόντα. Αν τα αντικείμενα είναι πανομοιότυπα, μετράνε ως ένα μόνο είδος και ο δασμός παραμένει στα 3 ευρώ. Πάνω στον δασμό προστίθεται ο ΦΠΑ και τυχόν άλλες επιβαρύνσεις, ανεβάζοντας ακόμα περισσότερο το τελικό κόστος της παραγγελίας. Το μέτρο καλύπτει αποκλειστικά ηλεκτρονικές αγορές ιδιωτών από τρίτες χώρες εκτός ΕΕ — δεν αφορά αγορές μεταξύ κρατών μελών της Ένωσης.
Ο δασμός δεν πληρώνεται απευθείας από τον καταναλωτή στο τελωνείο. Τον αποδίδει στις τελωνειακές αρχές ο λεγόμενος διασαφιστής της εισαγωγής — η ίδια η πλατφόρμα, ο πωλητής, η μεταφορική εταιρεία ή ο εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπός τους. Ωστόσο, στην πράξη, το κόστος αναμένεται να μετακυλιστεί στον αγοραστή μέσω της τελικής τιμής των προϊόντων. Αυτό σημαίνει ότι ο δασμός θα «κρύβεται» στην τιμή αγοράς και δεν θα εμφανίζεται ως ξεχωριστή χρέωση, κάτι που ενδέχεται να δυσκολέψει τους καταναλωτές να αντιληφθούν άμεσα την επιπλέον επιβάρυνση.
Ένα επιπλέον κρίσιμο σημείο αφορά τις επιστροφές προϊόντων. Αν κάποιος επιστρέψει αγαθό επειδή απλώς άλλαξε γνώμη, ο δασμός δεν επιστρέφεται. Επιστροφή προβλέπεται μόνο σε περιπτώσεις ελαττωματικών προϊόντων ή αποκλίσεων από τη σύμβαση αγοράς, εφόσον τηρηθούν οι τελωνειακές διαδικασίες. Αυτό καθιστά αναγκαία μεγαλύτερη προσοχή πριν από κάθε παραγγελία από ασιατικές πλατφόρμες, καθώς το ρίσκο της «αλλαγής γνώμης» μεταφέρεται εξολοκλήρου στον αγοραστή.
Η απόφαση της ΕΕ και η αντίδραση του εγχώριου εμπορίου
Η απόφαση για τους νέους δασμούς στις αγορές από Temu και Shein ελήφθη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα τέλη του 2025. Το επίσημο επιχείρημα ήταν διπλό: η αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού που ασκούν οι ασιατικές πλατφόρμες εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια των καταναλωτών από προϊόντα που δεν υπόκεινται στους ευρωπαϊκούς ελέγχους ποιότητας. Το μέτρο είναι μεταβατικό και ισχύει μέχρι τις 30 Ιουνίου 2028, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης ή παράτασής του ανάλογα με τα αποτελέσματα εφαρμογής του.
Τα νούμερα εξηγούν γιατί το θέμα ήταν επείγον για τον εγχώριο κλάδο εμπορίου. Το 2024, οι πλατφόρμες Temu και Shein πέτυχαν τζίρο περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα. Η Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου (ΕΣΕΕ) εκτιμά ότι ολόκληρο αυτό το ποσό χάθηκε από τον εγχώριο κλάδο, επηρεάζοντας χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι Έλληνες έμποροι υποστήριζαν εδώ και καιρό ότι αδυνατούν να ανταγωνιστούν πλατφόρμες που πωλούν προϊόντα χωρίς να επιβαρύνονται με τους δασμούς, τα τέλη και τα πρότυπα ασφαλείας που ισχύουν για τα ευρωπαϊκά εμπορεύματα.
Τι σημαίνει στην πράξη για τον καταναλωτή
Ο νέος δασμός αναμένεται να αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες μέρους των Ελλήνων που ψωνίζουν τακτικά από ασιατικές πλατφόρμες. Μικρές παραγγελίες ενός και μόνο προϊόντος δεν θα επιβαρυνθούν ιδιαίτερα — μόλις 3 ευρώ συν ΦΠΑ. Αντίθετα, παραγγελίες που περιλαμβάνουν πολλά διαφορετικά είδη θα γίνουν αισθητά πιο ακριβές, κάνοντας ορισμένες αγορές λιγότερο συμφέρουσες σε σύγκριση με αντίστοιχα ελληνικά ή ευρωπαϊκά e-shops. Η αγορά από χώρες της ΕΕ παραμένει εκτός πεδίου εφαρμογής, οπότε τα ευρωπαϊκά ηλεκτρονικά καταστήματα δεν επηρεάζονται. Η ουσιαστική επίπτωση θα φανεί τους επόμενους μήνες, καθώς οι πλατφόρμες θα αναπροσαρμόσουν τις τιμές τους για να απορροφήσουν ή να μετακυλίσουν το νέο κόστος στους καταναλωτές.
