Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ομάδα των Επτά (G7) εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εξασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών, μέσα από νέες πολιτικές πρωτοβουλίες, επενδυτικά προγράμματα και στενότερη διεθνή συνεργασία. Στόχος είναι η μείωση της εξάρτησης από κυρίαρχους προμηθευτές στρατηγικών ορυκτών, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρά στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Κρίσιμων Πρώτων Υλών. Η G7 από την πλευρά της έθεσε στόχο μείωσης της εξάρτησης από μεμονωμένο προμηθευτή σπάνιων γαιών κάτω από 60% έως το 2030. Ήδη έχουν καταγραφεί 195 έργα κρίσιμων πρώτων υλών με επενδύσεις που ξεπερνούν τα 64 δισεκατομμύρια ευρώ, με ελληνικές εταιρείες όπως η METLEN να συγκαταλέγονται ανάμεσα στους βασικούς παίκτες του κλάδου.
Νέος μηχανισμός συνεργασίας ΕΕ και G7 για τα κρίσιμα ορυκτά
Η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Κρίσιμων Πρώτων Υλών έρχεται μετά την υιοθέτηση του Νόμου για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRM Act) και του Σχεδίου Δράσης RESourceEU, δύο βασικών εργαλείων της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα. Παράλληλα, η G7 δρομολόγησε τη νέα Πλατφόρμα Συνεργασίας για τα Κρίσιμα Ορυκτά, θεσμοθετώντας μόνιμη συνεργασία μεταξύ του ΟΟΣΑ και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ). Η πρωτοβουλία θέτει ως στόχο τη μείωση της εξάρτησης από οποιονδήποτε μεμονωμένο προμηθευτή σπάνιων γαιών κάτω από το 60% έως το 2030, ενθαρρύνοντας παράλληλα νέες επενδύσεις σε εξόρυξη, ανακύκλωση και ανάκτηση δευτερογενών πρώτων υλών από βιομηχανικά απόβλητα και παλιό εξοπλισμό.
Από την αρχή του 2026 έχουν ήδη ανακοινωθεί περίπου 195 έργα σε αλυσίδες αξίας κρίσιμων ορυκτών, με τη συμμετοχή μελών της G7 και χωρών-εταίρων, συνολικού ύψους άνω των 64 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στην Ευρώπη ειδικότερα, ο πρώτος γύρος Στρατηγικών Έργων του CRM Act ενέκρινε 47 έργα σε 13 κράτη-μέλη, προσελκύοντας συνολικές επενδύσεις 22,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ανάμεσα στα εμβληματικά έργα ξεχωρίζει η επένδυση του ελληνικού βιομηχανικού ομίλου METLEN στην παραγωγή γαλλίου, η οποία αναμένεται να καλύψει σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκών αναγκών στο συγκεκριμένο μέταλλο, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη των κρίσιμων πρώτων υλών.
Η ελληνική συμμετοχή στα έργα κρίσιμων πρώτων υλών
Ο δεύτερος γύρος υποβολής αιτήσεων για Στρατηγικά Έργα του CRM Act συγκέντρωσε περισσότερες από 160 αιτήσεις, γεγονός που καταδεικνύει το διαρκές ενδιαφέρον της βιομηχανίας για τον τομέα. Η Ελλάδα κατέθεσε πέντε αιτήσεις από μεταλλευτικές εταιρείες, οι οποίες αφορούν έργα χαλκού, γερμανίου και ανακύκλωσης πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένων αναπτύξεων σε υφιστάμενα κοιτάσματα και επιλεγμένες κρατικές μεταλλευτικές περιοχές. Η χώρα εκπλήρωσε επίσης τις υποχρεώσεις αναφοράς πρώτου έτους που προβλέπει ο CRM Act, καταθέτοντας την έκθεση εφαρμογής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2026.
Πέρα από τον CRM Act, η πρωτοβουλία RESourceEU αναμένεται να κινητοποιήσει περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω διαφόρων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων. Σε αυτά περιλαμβάνονται το πρόγραμμα Battery Booster, ύψους 1,8 δισεκατομμυρίου ευρώ, για υλικά μπαταριών, καθώς και το Ταμείο Καινοτομίας, ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, για καθαρές τεχνολογίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει επιπλέον την έρευνα μέσω του προγράμματος Horizon Europe, αναπτύσσοντας πλατφόρμα αντιστοίχισης προσφοράς και ζήτησης για έργα κρίσιμων ορυκτών, ενώ έχει συστήσει και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επενδύσεων σε Ορυκτά (E-MIN), μια μόνιμη πλατφόρμα που φέρνει σε επαφή δημόσιους και ιδιωτικούς επενδυτές, βιομηχανικές εταιρείες και φορείς ανάπτυξης έργων. Αρκετά κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ολλανδία, έχουν ήδη δρομολογήσει δικά τους εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία για έργα κρίσιμων πρώτων υλών.
Τι ακολουθεί
Οι τελικές επιλογές του δεύτερου γύρου Στρατηγικών Έργων του CRM Act αναμένονται το φθινόπωρο του 2026. Ο Πέτρος Τζεφέρης, γενικός διευθυντής Ορυκτών Πρώτων Υλών στο ελληνικό υπουργείο Ενέργειας, ανέφερε ότι οι πρόσφατες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και η διακήρυξη της G7 δείχνουν πως η επόμενη φάση της διεθνούς πολιτικής για τα κρίσιμα ορυκτά θα επικεντρωθεί σε ποσοτικοποιημένη διαφοροποίηση προμηθευτών.
