Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο συμπληρώνει έξι μήνες και αφήνει πίσω του έναν βαρύ οικονομικό απολογισμό για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με αποτίμηση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ), η συνολική επιβάρυνση φτάνει τα 145 δισ. ευρώ για την Ε.Ε. και τα 3 δισ. ευρώ για την Ελλάδα. Οι επιπτώσεις έχουν πλέον περάσει από το ενεργειακό μέτωπο στην πραγματική οικονομία, με ακριβότερη ενέργεια, μεταφορές, πληθωρισμό και απώλειες τζίρου να δοκιμάζουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Διαβάστε επίσης: Ο ιός Δυτικού Νείλου: 75 νέα κρούσματα και 6 θάνατοι
Η αποτίμηση του ΕΒΕΠ για τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς προχώρησε στην ανάλυση με αφορμή τη συμπλήρωση έξι μηνών από την έναρξη της σύρραξης. Το Επιμελητήριο συγκέντρωσε στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ), τη Eurostat και την ΕΛΣΤΑΤ, προκειμένου να συνθέσει μια πλήρη οικονομική ανασκόπηση. Μέσα στο εξάμηνο καταγράφηκαν έξι διαφορετικές φάσεις κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης, κάτι που αποτυπώνει πόσο ασταθές παρέμεινε το διεθνές σκηνικό.
Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση αφορούσε το ενεργειακό κόστος. Ο δραστικός περιορισμός των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ οδήγησε σε άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου, των καυσίμων και του φυσικού αερίου. Τον Ιούλιο, οι διεθνείς τιμές παρέμεναν περίπου 30% υψηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου, παρότι είχαν αποκλιμακωθεί σε σχέση με τις ακραίες τιμές των πρώτων εβδομάδων. Για την Ε.Ε., η κεντρική εκτίμηση του πρόσθετου ενεργειακού λογαριασμού ανέρχεται σε περίπου 85 δισ. ευρώ, χρήματα δηλαδή που μεταφέρθηκαν εκτός της ευρωπαϊκής οικονομίας για την αγορά ουσιαστικά των ίδιων ή και μικρότερων ποσοτήτων ενέργειας, σε υψηλότερες τιμές.
Η επιβράδυνση της ανάπτυξης και η απειλή του πληθωρισμού
Η δεύτερη μεγάλη επίπτωση αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Ε.Ε. αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη το 2026, στο 1,1%, με τη νέα ενεργειακή διαταραχή να θεωρείται βασικός παράγοντας της επιβράδυνσης. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πόλεμος μπορεί να αφαιρέσει περίπου 0,5% από το ΑΕΠ της Ευρωζώνης μέσα σε δύο χρόνια, μια απώλεια που μεταφράζεται σε απτές συνέπειες για επιχειρήσεις και εργαζομένους. Με βάση αυτές τις αναθεωρήσεις, η απώλεια κύκλου εργασιών της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας στην Ε.Ε. το εξάμηνο προσεγγίζει τα 30 δισ. ευρώ, ζημία που προκύπτει από την υποχώρηση της κατανάλωσης, την αναβολή επενδύσεων, το αυξημένο κόστος παραγωγής και τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, το ΕΒΕΠ επισημαίνει ότι ο πληθωρισμός συνεχίζει να αποτελεί βασική απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί περίπου στο 3% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, κυρίως λόγω της άμεσης μετακύλισης των υψηλότερων τιμών πετρελαίου στα καύσιμα, τα τρόφιμα και τα γεωργικά προϊόντα. Η πληθωριστική επιβάρυνση για την ευρωπαϊκή οικονομία εκτιμάται σε περίπου 25 δισ. ευρώ, ποσό που αντανακλά την απώλεια αγοραστικής δύναμης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ε.Ε.
Ο κίνδυνος να μονιμοποιηθεί το κόστος
Το ΕΒΕΠ προειδοποιεί ότι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι μόνο το ύψος του λογαριασμού, αλλά η πιθανότητα οι επιπτώσεις του πολέμου στον Περσικό Κόλπο να αποκτήσουν μόνιμα χαρακτηριστικά. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης έχει αλλάξει μορφή μετά το 2022, χωρίς όμως να έχει εξαλειφθεί. Η μεγαλύτερη προσφυγή στο LNG μείωσε μεν την εξάρτηση από τους ρωσικούς αγωγούς, αύξησε όμως την έκθεση της Ευρώπης στις παγκόσμιες ναυτιλιακές διαδρομές και στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών ενέργειας. Για την Ελλάδα, με λογαριασμό που προσεγγίζει τα 3 δισ. ευρώ, η ανασκόπηση του Επιμελητηρίου Πειραιώς αναδεικνύει πόσο ευάλωτη παραμένει η εγχώρια οικονομία σε γεωπολιτικές κρίσεις που εκτυλίσσονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά μεταφέρονται γρήγορα σε τιμολόγια ενέργειας, καύσιμα και τελικά στην τσέπη των καταναλωτών.
