Η Νέα Υόρκη προχωρά στην κατασκευή τεσσάρων νέων φυλακών-ουρανοξυστών που θα αντικαταστήσουν το διαβόητο συγκρότημα του Ράικερς Άιλαντ. Στο ίδιο σημείο όπου κάποτε λειτουργούσαν οι φυλακές «The Tombs», ανεγείρεται σήμερα μια φυλακή ύψους 102 μέτρων, ψηλότερη ακόμη και από το Άγαλμα της Ελευθερίας. Το έργο έχει συνολικό κόστος 16 δισεκατομμύρια δολάρια και φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των σωφρονιστικών ιδρυμάτων στην πόλη. Η απόφαση έρχεται έπειτα από χρόνια καταγγελιών για βία και κακομεταχείριση στο υπάρχον σύστημα κράτησης.
Διαβάστε επίσης: Ο Μαμντάνι αποκλείει τον Νετανιάχου από τη Νέα Υόρκη
Από τα μπουντρούμια του Ντίκενς στις σύγχρονες φυλακές-ουρανοξύστες
Ο Κάρολος Ντίκενς είχε γνωρίσει από πολύ μικρή ηλικία τη σκληρή πραγματικότητα των φυλακών. Σε ηλικία μόλις 12 ετών είδε τον πατέρα του να οδηγείται σε φυλακή οφειλετών, μια εμπειρία που σημάδεψε τη ζωή και το έργο του. Χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στις Ηνωμένες Πολιτείες, επισκέφθηκε φυλακές στη Νέα Υόρκη και έμεινε άφωνος από τις συνθήκες που αντίκρισε εκεί. Ο ίδιος τις περιέγραψε ως ένα «ανήθικο και αποκρουστικό μπουντρούμι», ικανό να ντροπιάσει ακόμη και το πιο απολυταρχικό καθεστώς. Οι φυλακές εκείνες, γνωστές ως «The Tombs», έγιναν συνώνυμο της εξαθλίωσης και της βίας για δεκαετίες.
Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, στο ίδιο ακριβώς σημείο του Μανχάταν ανεγείρεται μια φυλακή που δεν θυμίζει σε τίποτα τα παλιά μπουντρούμια. Πρόκειται για μία από τις τέσσερις νέες φυλακές-ουρανοξύστες που σχεδιάζει η πόλη, με ύψος που ξεπερνά τα 100 μέτρα. Το φιλόδοξο σχέδιο, προϋπολογισμού 16 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στοχεύει να αντικαταστήσει πλήρως το Ράικερς Άιλαντ και να θέσει νέα πρότυπα στον τρόπο σχεδιασμού και λειτουργίας των σωφρονιστικών εγκαταστάσεων διεθνώς.
Το τέλος του Ράικερς Άιλαντ
Οι νέες φυλακές αποτελούν τον πυρήνα του σχεδίου για το οριστικό κλείσιμο του Ράικερς Άιλαντ, του μεγαλύτερου σωφρονιστικού συγκροτήματος της Νέας Υόρκης. Η φυλακή αυτή αποτελεί εδώ και δεκαετίες σύμβολο βίας, κακομεταχείρισης και θεσμικής αποτυχίας. Σήμερα φιλοξενεί περίπου 6.700 κρατούμενους, εκ των οποίων το 85% δεν έχει ακόμη δικαστεί και παραμένει προφυλακισμένο, περιμένοντας την εκδίκαση της υπόθεσής του. Τα τελευταία χρόνια, οι καταγγελίες για υπερβολική χρήση βίας εκ μέρους του προσωπικού, θανάτους κρατουμένων και γενικότερη αδυναμία ελέγχου της κατάστασης έχουν πολλαπλασιαστεί, οδηγώντας τελικά στην τοποθέτηση ομοσπονδιακού επιτρόπου με αρμοδιότητα την εποπτεία της λειτουργίας των φυλακών.
Η νέα στρατηγική των αρχών προβλέπει τη δημιουργία τεσσάρων μικρότερων φυλακών, οι οποίες θα βρίσκονται δίπλα στα δικαστήρια του Μανχάταν, του Μπρονξ, του Μπρούκλιν και του Κουίνς. Ο στόχος αυτής της επιλογής είναι διπλός: αφενός να διευκολυνθούν οι μεταγωγές κρατουμένων προς τα δικαστήρια, αφετέρου να γίνει ευκολότερη η πρόσβαση συγγενών και δικηγόρων στους κρατούμενους. Με τον τρόπο αυτό, οι αρχές της Νέας Υόρκης επιχειρούν να αφήσουν πίσω τους μια εποχή που είχε στιγματίσει διεθνώς τη φήμη του σωφρονιστικού συστήματος της πόλης.
Γιατί οι φυλακές χτίζονται προς τα πάνω
Η έλλειψη διαθέσιμης γης στο κέντρο της Νέας Υόρκης οδήγησε τους αρχιτέκτονες στη λύση που γνωρίζει καλά η πόλη εδώ και δεκαετίες: την κάθετη δόμηση. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα των λεγόμενων «jailscrapers», δηλαδή φυλακών-ουρανοξυστών, μιας πρωτότυπης προσέγγισης στον σχεδιασμό σωφρονιστικών εγκαταστάσεων. Αν και αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν ήδη σε άλλες χώρες, το μέγεθος και η κλίμακα του σχεδίου της Νέας Υόρκης θεωρούνται πρωτοφανή για τα διεθνή δεδομένα. Η προσπάθεια αυτή αντανακλά μια ευρύτερη αλλαγή αντίληψης για το πώς πρέπει να λειτουργούν οι φυλακές μέσα στον αστικό ιστό μιας μεγαλούπολης, με έμφαση στην εγγύτητα με τα δικαστήρια αντί για την απομόνωση σε νησιά ή απομακρυσμένες περιοχές.
